Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Siyaset Sosyolojisi
Ders Kodu: SOS308
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Siyaset sosyolojisi, siyasal fenomenleri sosyolojik bir perspektifle incelemeyi amaçlarken önceliğini zaman içerisinde değiştirebilmektedir. Siyaset alanındaki temel sorulara ve araştırma konularına genel bir bakış sunmayı amaçlamaktadır: Siyasi iktidarın doğasını, devletin ve sınıfların yapısını ve değişen anlamlarını incelemeyi amaçladığı gibi siyasal sosyalleşme, siyaset ve kültür, siyasal katılım sorunlarını geleneksel olarak incelemeye devam etmektedir. Tüm bunlara ek olarak son yirmi yılda ortaya çıkan kültür ve kimlik temelli siyasetin yapısını, dinamiklerini ve gidişatını sosyal hareketlere önemli bir yer vererek anlamaya çalışmaktadır. Aynı zamanda, siyasal sosyoloji kültürün ve siyasal fenomenlerin anlamlarının onların hakikatte ne olduklarının önüne geçtiği bir dönemde son yıllara yükselmekte olan hakikat ötesi siyaset ve popülist siyasete özel bir ilgiyle yaklaşmak durumundadır.

Özet İçerik

Siyaset sosyolojisi, çok çeşitli anlamlarda tanımlanabilmekle birlikte güç, iktidar ve bunların kullanımının sosyal olarak nasıl örgütlendiğinin incelenmesi olarak tanımlanabilir. A. Orum gibi kimi yazarlara göre Siyasal sosyoloji “siyasetin toplumsal koşullarına yani siyasetin toplumdaki diğer hadiseler tarafından hem nasıl şekillendiği hem de onları nasıl şekillendirdiğine dikkat çeker. Siyaset sahnesini ve onun aktörlerini toplumdaki diğer hadiselerden bağımsız olarak tahlil etmek yerine, siyasal sosyoloji bu arenayı tüm toplumsal kurumlarla yakından ilişkili olarak inceler”. Dows ve Hughes gibi yazarlar ise siyasal sosyolojinin temel odak noktası ve inceleme nesnesinin devlet kurumları olması gereği üzerinde birleşirler. Bu gruptaki birçok yazar öncelikli olarak toplumun bir olgu olarak devleti hangi yollarla etkilendiğiyle ilgilenmişlerdir (Dows ve Hughes, 1972). Son yirmi yılda ise siyasal sosyoloji toplumun devleti nasıl etkilediği üzerinde odaklanmaktan uzaklaşmıştır. Çünkü her şeyden önce ekonomik, siyasal ve kültürel küreselleşme devleti önemli ölçüde zayıflatmıştır. Aynı zamanda sınıf siyaseti olarak adlandırdığımız siyasetin toplumsal temellerinin zayıflaması sonucunda siyasal alandaki etkinliğinin dönüşerek azalması, bunun tersine kültür ve kimlik siyasetinin yükselişe geçmesiyle birlikte hem yerel hem de küresel çapta siyasetin doğası ve içeriği değişmiş bulunuyor. Dolayısıyla son yirmi yıldır siyasal sosyoloji giderek daha fazla kültürel siyasetle ilgilidir: neyin “siyasallaştığını” hükümet, siyasal partiler ve devlet bünyesinde olup biten bakarak anlamak mümkün değildir veya bunlarla sınırlandırılmak yeterli değildir. Kültürel siyaset perspektifi aynı zamanda özellikle bireylerin ve grupların kimlik mücadele ve taleplerine ilişkindir. 1990’lı yıllardan buyana siyasal sosyoloji toplumun devleti nasıl etkilediği sorusundan giderek uzaklaşmıştır. Bugünkü siyasal sosyolojiye göre bu yaklaşım geçerliliğini büyük ölçüde kaybetmiştir. Çünkü 90’larda ortaya çıkan neoliberal ekonomik düzen ve bunun küresel çapta bir hegemonya oluşturmuş olması devletin eski ‘özerkliğini’ ortadan kaldırmış onun zayıflamasına sebep olmuştur. Bu süreçte ulusal partilerin çevresinde örgütlendiği toplumsal sınıfların yapısı ve içeriğinin değişmesi, sınıf-temelli siyasetin ve siyasal parti sisteminin de değişmiştir. Kitle iletişimi, sosyal medyadaki gelişmeler, tüketim kültürünün büyümesi, sendikalar gibi dayanışma ağlarının parçalanması artan bireyselleşme, yaşam biçimlerinin çeşitlenmesi gibi gelişmeler kültürel ve kimliksel alanların siyasallaşmasıyla sonuçlanmıştır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Kayhan DELİBAŞ
Öğrenme Çıktıları
1.1. Öğrencilerin bu dersin sonunda temel evrensel insan hakları, demokrasi ve çevre konularında duyarlı, demokratik değerleri özümsemiş ve demokratik katılımcı birer yurttaş olarak mezun olmaları beklenir.
2.2. Öğrencilerin kolektif eylemi ve eylemin ortaya çıkma koşullarını siyasal sosyolojinin araç ve kavramlarını kullanarak anlayıp analiz edebilmesi.
3.3. Öğrencilerin iktidarın bireyler, gruplar ve toplum içerisinde nasıl dağıldığı ve güç ilişkilerini şekillendiren toplumsal yapıyı anlayıp açıklayabilme yeteneği kazanması.
4.4. Öğrencilerin siyasal eylemle ile ideoloji, siyasal düşünce, değerler ve siyasal kültür arasındaki ilişkileri anlaşılıp açıklanabilme yeteneği kazanması.
5.5. Öğrenci son otuz yıldır siyasete damgasını vuran kimlik temelli siyasal süreçleri tanıyıp onları analiz edebilen, kimlik siyasetinin arkasındaki büyük dönüşümü kavrar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Delibaş, Kayhan (2015) The Rise of Political Islam in Turkey: Urban Poverty, Grassroots Activism and Islamic Fundamentalism, I.B.Tauris, London.
2.Drake, S. Michael (2016), Siyaset Sosyolojisi: Küresel Dünyada, Bilge Kültür Sanat, İstanbul.
3.Nash, Kate (2016), Çağdaş Siyaset Sosyolojisi, Orion Kitapevi, Ankara.
4.Janoski, Thomas; Alford , Robert ve dig. (2010) Siyaset Sosyolojisi, Phoenix Yayınevi Ankara.
5.Orum M. Anthony ve Dale G. John (2016) Siyaset Sosyolojisi, Günümüz Dünyasında İktidar ve Katılım, Say Yayınları, İstanbul
6.Delibaş, Kayhan ve Yiğit, Eemin. (2015), Siyaset Kurumu, İçinde (Der. Sevinç Güçlü), Dr.E. Yiğit in Kurumlara Sosyolojik Bakış, Kitapevi, İstanbul.
7.Delibaş K ve Orhon, O (2021). Eleştirel Erkeklik Çalişmalari ve Raewyn Connell. Ethos: Felsefe Ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 14(1), 14-30.
8.Deli̇baş Kayhan (2008). Dini Kimlik ve Katılımcı Birey Kimlik Siyaseti ve Türkiye de Siyasal İslamın Yükselişi. Amme Idaresi Dergisi, 41(2), 131-159.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
SİYASET SOSYOLOJİSİ: KONU VE KAPSAMI I- Siyaset Sosyolojisinin Düşünsel Temelleri
2. Hafta - Teorik
SİYASET SOSYOLOJİSİ: KONU VE KAPSAMI II- Klasik Dönem: M. Weber, E. Durkhemi Modern Dönemde Siyaset Sosyolojisi
3. Hafta - Teorik
TEMEL KAVRAMLAR: DEVLET- Devlet Nedir? Devlet, Toplum ve Siyaset
4. Hafta - Teorik
SİYASAL SOSYALLEŞME- Siyasal Sosyalleşme Nasıl ve Nerede gerçekleşmektedir? Sosyal Medya Sosyalleşme ve Katılım
5. Hafta - Teorik
SİYASAL DÜŞÜNCE, DEĞERLER VE İDEOLOJİ- İdeolojinin Tanımı ve Anlamları Güncel İdeolojiler: Feminizm, Çevrecilik vb.
6. Hafta - Teorik
Fikirler, İdeolojiler ve Siyaset
7. Hafta - Teorik
Siyasal Kültür Kavramı
8. Hafta - Teorik
SİYASAL KATILIM I- Katılım kavramı ve çeşitli yaklaşımlar Katılımın Parametreleri: Sosyoekonomik Model, Eğitim, Din,
9. Hafta - Teorik
SİYASAL PARTİLER - Partilerin Sosyolojik Kökeni ve Doğuşu Parti Aktivistleri ve Rolleri
10. Hafta - Teorik
KÜRESELLEŞME VE GÜNCEL SİYASETİ Ulus-devlet, Küreselleşme ve Siyaset Küreselleşmenin Ekonomik, Siyasal, Kültürel Sonuçları
11. Hafta - Teorik
SOSYAL SINIFLAR VE SİYASET: Klasik Dönem
12. Hafta - Teorik
21. Yüzyılda Toplumsal Sınıflar ve SiyaseT
13. Hafta - Teorik
RİSK TOPLUMU VE SİYASETİ: Dünya Risk Toplumunda Siyasetin Objesi Risk toplumu ve siyaset
14. Hafta - Teorik
DÖNEM SONU DEĞERLENDİRMESİ- Genel Tekrar ve Değerlendirme
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140342
Okuma130226
Ara Sınav119120
Dönem Sonu Sınavı138240
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)128
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
2
2
2
5
3
2
2
2
3
4
5
OÇ-2
4
4
3
4
4
2
3
2
3
4
2
OÇ-3
4
5
3
4
3
2
3
3
4
4
3
OÇ-4
5
4
4
4
3
4
3
4
4
5
3
OÇ-5
5
5
4
5
4
4
3
4
5
5
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026