Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Osmanlı Askeri Yapısı
Ders Kodu: TAR342
Ders Türü: Bölüm Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Lisans öğrencilerini askerî tarihin kendisine has metodolojisi ve terminolojisi hakkında bilgilendirdikten sonra, onların Kuruluş döneminden Cumhuriyet dönemine kadar Osmanlı Askeri Örgütlenmesinin geçirdiği evreler öğrenmelerinin sağlanması, yakınçağ Avrupa ve Osmanlı askerî tarihinin temel olay ve olgularını politik, sosyal, ekonomik ve entelektüel cepheleriyle disiplinler arası bir yaklaşımla ele almalarını sağlamak amaçlanmaktadır.

Özet İçerik

Osmanlı Devleti'nin ilk askeri unsurları yaya ve müsellem teşkilatlarından yeniçeri ocağı ve kapıkulu sistemine geçiş ve bu değişimin önemi, Tımar sisteminin askeri yapıdaki rolü, 17. ve 18. yüzyıllardaki Osmanlı askeri yapısındaki değişmeler.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Bülent ÇELİK
Öğrenme Çıktıları
1.Tarih biliminin bir alt disiplini olan askerî tarihte geçmişten günümüze hâkim olmuş paradigmaları öğrenir.
2.Askerî tarihe mahsus tarihî ve teknik kavramları öğrenir.
3.Yakınçağda askerî alanda dünyada gerçekleşen önemli gelişmeleri ve Osmanlı Devletinin bunlara karşılık giriştiği yapısal uyum çabaları hakkında bilgi sahibi olur.
4.Osmanlı ordusunun uzun XIX. yüzyıl boyunca dâhil olduğu harpler ve iç güvenlik harekâtı ve bunların sosyo-politik, sosyo-ekonomik maliyetleri hakkında tarihî bilgi edinir.
5.Savaşın insanî varoluş içinde nereye oturduğuna dair felsefî ve fikrî soyutlamalar yapmayı öğrenir.
6.Osmanlı Devleti’nde Askeri alanda görülen gelişmelerle Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş ilkelerini anlayabilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Gültekin Yıldız, "Bir De-Militarizasyon Projesi: Geç Osmanlı Askerî Tarih Araştırmalarını Sivilleştirmek", Toplumsal Tarih, 198 (Haziran 2010), 44–53.
2.Kahraman Şakul, "Batı'da ve Türkiye'de Yeni Askeri Tarihçilik", Toplumsal Tarihçilik, 198 (Haziran 2010), 31-35.
3.Gültekin Yıldız, Neferin Adı Yok: Zorunlu Askerliğe Geçiş Sürecinde Osmanlı Devleti'nde Siyaset, Ordu ve Toplum (1826-1839), İstanbul 2009;
4.Virginia Aksan, Kuşatılmış Bir İmparatorluk: Osmanlı Harpleri (1700-1870), İstanbul 2001;
5.Andrew Lambert, Deniz Gücü Devletleri Denizcilik Kültürü, Kıta İmparatorlukları ve Modern Dünyayı İnşa Eden Mücadele, Al Baraka Yay. İstanbul 2024.
6.Kollektif, Osmanlı Askeri Tarihi (Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri 1792-1918) / Dünya Savaş Tarihi, Timaş Yayınları İstanbul 2013.
7.Feridun M. Emecen, Osmanlı Klasik Çağında Savaş, Timaş Yay. İstanbul 2011.
8.Musa Çadırcı, Tanzimat Sürecinde Türkiye- Askerlik, İmge Kitapevi, Ank. 2008
9.İsmail Hakkı Uzunçarşılı; Osmanlı İmparatorluğun Merkez ve Bahriye Teşkilatı, TTK Yay. Ank.1984.
10.İsmail Hakkı Uzunçarşılı; Osmanlı İmparatorluğunda Kapıkulu Ocakları, TTK Yay. Ank 1984.
11.Özgür Kolçak, Ok. Tüfek ve At 16. Yüzyıl Osmanlı Askeri Devrimi TTK Ankara 2023
12.Edward J. Erickson, Mesut Uyar, Osmanlı Askeri Tarihi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2017.
13.Gültekin Yıldız, Mesut Uyar, Osmanlı Askeri Tarihi, Timaş Yayınları, İstanbul 2017.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin konusu, amacı ve sınırları hakkında bilgilendirme, ders içeriğine yönelik bibliyografik bilgilerin verilmesi
2. Hafta - Teorik
Tarihin Bir Alt Disiplini Olarak Askerî Tarih
3. Hafta - Teorik
Osmanlı İmparatorluğu’nda ilk düzenli askeri birlikler, Yaya Müsellemler.
4. Hafta - Teorik
Yeniçeri Ocağı’nın kurulması, Yeniçeri Ocağı’na asker alımı; Devşirme ve Pençik Sistemi
5. Hafta - Teorik
Osmanlı Devleti’nde Taşra Askeri Teşkilatı
6. Hafta - Teorik
Geri Hizmet Birimleri
7. Hafta - Teorik
Osmanlı ordusundaki cebeci, topçu, top arabacı birlikleri
8. Hafta - Teorik
Nizam-ı Cedit; Osmanlı Devletinde askeri alanda yenileşme hareketleri.
9. Hafta - Teorik
Yeniçeri İsyanları ve Yeniçeriliğin Kaldırılması; Vak’a-yı Hayriye
10. Hafta - Teorik
Askeri Reform; Nizâm-ı Cedid ve Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye
11. Hafta - Teorik
Osmanlı Devleti’nde Zorunlu Askerlik Uygulaması.
12. Hafta - Teorik
Kur’a Kanunu; Bu kanunun uygulanması, Kanunun uygulanmasında karşılaşılan zorluklar.
13. Hafta - Teorik
Osmanlı Devleti'ne Gelen Yabancı Askerî Misyonlar ve Teknoloji Transferi (1826–1918)
14. Hafta - Teorik
Osmanlı Devleti’nde Askeri Alanda yapılan diğer yenilikler; Askeri okulların açılması, Zaptiye Teşkilatı’nın kurulması…
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders142256
Ara Sınav1617
Dönem Sonu Sınavı114115
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)78
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
OÇ-1
3
OÇ-2
OÇ-3
OÇ-4
OÇ-5
OÇ-6
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026