Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Atatürk Döneminin Sosyal ve İktisadi Gelişmeleri
Ders Kodu: TRH609
Ders Türü: Bölüm Seçmeli
Ders Grubu: Doktora
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Dersin Amacı Bu ders öğrenciye, Osmanlı İmparatorluğu'ndan devralınan enkaz üzerinde tam bağımsız, kalkınmış, çağdaş yeni bir Türk Devleti kurmayı amaçlayan Atatürk'ün bu amacı çerçevesinde Kurtuluş Savaşı'ndan itibaren izlenen ekonomi politikalarını ve bunların toplumsal yansımalarını, özellikle Devletçilik politikasını neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde ekonomik ve sosyal boyutlarıyla irdeleyerek, döneme ilişkin sosyo-ekonomik bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır.

Özet İçerik

Atatürk’ün devlet ve devletçilik anlayışı ve bunun Türk ekonomisine etkileri. Ulusal Nitelikli Burjuvaziye Yöneliş, Açık Ekonomide Yeniden İnşa ve Buhran Yılları (1923 -1929), 1923–1929 Döneminin Açık İfadesi: Devlet Desteği, İktisat Politikası: 1923 – 1929 Tarımda Gelişmeler, Tarım, Bazı Vergiler ve Eğitim, Sanayi ve Tekeller, Küçük Burjuva İktidarı ve Kapitalizm, Korumacı - Devletçi Sanayileşme: 1930 -1939, Hükümetin İhtikâra Karşı Aldığı Önlem, Ekmek Meselesi, Belediyenin Fırıncılarla Mücadele Etmeye Karar Vermesi, İkinci Dünya Savaşı ve Türk Ekonomisi (1940 – 1945), Vurgunculukla Mücadelede Konusunda Alınan Tedbirler, İhracat Yasağının Kalkması ve Piyasadaki Etkileri, Millî Korunma Kanunu ( 18 Ocak 1940 ), Varlık Vergisi, II. Dünya Savaşı Yıllarında Çıkarılan Bazı Kanunlar. 1946–1960 döneminde Sosyo Ekonomik gelişmeler, 1960–1970 dönemi sosyo-ekonomik durum, 12 Mart 1971 askeri muhtırası, Ekonomi: Planlama ve ithalat, 1970’lerin sonundaki ekonomik bunalım, Toplumsal değişim, gecekondular ve konuk işçiler, Sendikalar ve sosyal güvenlik, 1980 darbesi ve sonuçları, Özal Dönemi, 1993–2000 dönemi sosyo-ekonomik durum hakkında bilgi vermek.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğr. Gör. Coşkun TÜRKAN
Öğrenme Çıktıları
1.Osmanlı İmparatorluğu'nun emperyalizmin etkisine giriş sürecinin genel bir değerlendirmesini yapar.
2.Osmanlı Devleti'nin, ekonomik ve mali bağımsızlığını kaybederek yarı sömürge haline gelmesinde rol oynayan emperyalist güçlerin I. Dünya Savaşı sırasındaki ekonomik durumları hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olur.
3.Kurtuluş Savaşı döneminde TBMM hükümetlerinin ekonomi politikaları ( tarım, sanayi, madencilik, ulaşım ve özellikle Kurtuluş Savaşı'nın finansmanı) hakkında bilgi sahibi olur.
4.Milli Mücadele yıllarında sosyal alanda gerçekleştirilen çalışmaları analiz eder.
5.Lozan görüşmelerinin kesintiye uğradığı dönemde İzmir'de toplanan Türkiye İktisat Kongresi kararları ile Lozan Barış Antlaşması'nın ekonomik hükümleri hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olur
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Mustafa A. Aysan , Atatürk'ün Ekonomi Politikası, Toplumsal Dönüşüm Yayınları, İstanbul 2000
2.Bilsay Kuruç, Belgelerle Türkiye İktisat Politikası, C.1, Ankara, 1988.
3.Yakup Kepenek, Nurhan Yentürk, Türkiye Ekonomisi, İstanbul,1994.
4.Yahya S. Tezel, Türkiye Cumhuriyeti'nin İktisadi Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yay, İstanbul, 1994
5.Afet İnan, Devletçilik İlkesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin Birinci Sanayi Planı 1933, TTK Yay, Ankara,1972.
6.Afet İnan, Türkiye Cumhuriyeti'nin İkinci Sanayi Planı 1936, TTK Yay, Ankara,1989.
7.Feyyaz Berker-Güngör Uras, Fikir Üreten Fabrika: TÜSİAD ın İlk On Yılı: 1970-1980, Doğan Kitap, İstanbul, 2009.
8.Korkut Boratav, Türkiye de Devletçilik, İmge Kitabevi, Ankara, 2006
9.Korkut Boratav, 1980'li Yıllarda Türkiye'de Sosyal Sınıflar ve Bölüşüm, İmge Kitabevi, Ankara, 2005.
10.Korkut Boratav, Türkiye İktisat Tarihi 1908 - 2005, İmge Kitabevi, Ankara, 2006.
11.Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, 15 cilt, İletişim yay., İstanbul. Yıldırım Koç,. Türkiye İşçi Sınıfı ve Sendikacılık Hareketi Tarihi, Kaynak yay., İstanbul, 2003.
12.Necdet Sakaoğlu, Cumhuriyet Dönemi Eğitim Tarihi, İletişim yay., İstanbul, 1992.
13.Sefa Şimşek, Halkevleri 1932-1951, Boğaziçi Üniversitesi yay., İstanbul
14.Nurcan Toksoy, Halkevleri: Bir Kültürel Kalkınma Modeli Olarak, Orion yay., İstanbul, 2007.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Osmanlı İmparatorluğu'nun yarı sömürge haline gelmesi sürecinin sosyal, ekonomik ve siyasal sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesi
2. Hafta - Teorik
I. Dünya Savaşı öncesi Osmanlı İmparatorluğu'nda yabancı sermayenin durumu
3. Hafta - Teorik
I. Dünya Savaşı'nın sosyo-ekonomik açıdan değerlendirilmesi
4. Hafta - Teorik
Kurtuluş Savaşı döneminde TBMM Hükümetleri'nin ekonomi politikaları (tarım, sanayi, madencilik, ulaşım)
5. Hafta - Teorik
Kurtuluş Savaşı'nın finansmanı (iç ve dış kaynaklar)
6. Hafta - Teorik
Milli Mücadele'nin sosyo-ekonomik boyutunun genel bir değerlendirmesi
7. Hafta - Teorik
1923 yılında İzmir'de toplanan Türkiye İktisat Kongresi'nde kabul edilen esaslar
8. Hafta - Teorik
Lozan Barış Antlaşması'nın ekonomik hükümleri
9. Hafta - Teorik
Ulusal ekonomiye geçiş dönemi ve uygulamalar (1923-1929) Ulusal ekonomiye geçiş döneminde çağdaş bir devlet ve toplum düzeni kur maya yönelik devrimlerin genel bir değerlendirmesi
10. Hafta - Teorik
1929 Dünya ekonomik krizinin Türkiye'ye yansımaları
11. Hafta - Teorik
Atatürk'ün devletçilik anlayışı ve devletçilik politikasının sosyo-ekonomik boyutu
12. Hafta - Teorik
Devletçilik uygulamaları (1930-1938)
13. Hafta - Teorik
I. ve II. Beş Yıllık Sanayi Planları, Atatürk Türkiyesi'nde yabancı sermaye etkinliği ve milileştirmeler sorunu
14. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Final Sınavı
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders1409126
Ara Sınav1011
Dönem Sonu Sınavı1011
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)128
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
OÇ-1
2
4
1
5
3
OÇ-2
4
4
2
1
1
OÇ-3
5
3
3
2
2
OÇ-4
1
1
1
2
3
OÇ-5
1
1
5
2
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026