Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Akıllı ve Otonom Tarım Makineleri
Ders Kodu: DJTA015
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere tarım traktörleri ve hasat makinelerinin akıllı mekatronik sistemler, ISOBUS/TIM iletişim protokolleri ve otonom sürüş mimarileri (Seviye 0-5) ile donatılmasını teknik ve operasyonel düzeyde öğretmektir.

Özet İçerik

Ağır tarım makinelerinde otomasyonun tarihçesi; Traktör içi haberleşme (CANBus); ISO 11783 (ISOBUS) standartları ve bileşenleri; Traktör-Ekipman Yönetimi (TIM); Otomatik dümenleme aktüatörleri; Akıllı ekim ve ilaçlama mekatroniği; Biçerdöver otomasyon sistemleri; Otonom sürüş algoritmaları ve sensör füzyonu (LIDAR/Radar); Güvenlik standartları (ISO 18497).

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Akıllı tarım makinelerindeki otonomi seviyelerini, temel sensör ve aktüatör birimlerini sahada ayırt eder.
2.Traktör kabin terminalleri üzerinden tarla/bahçe yapısına göre A-B sürüş kılavuz hatlarını hatasız tanımlar.
3.Makineler arasındaki ISOBUS soket bağlantılarını ve evrensel ekran (UT) eşleşmelerini kontrol eder.
4.Değişken oranlı gübreleme terminallerindeki norm ayarlarını ve makine üstü toprak tarama sensörlerinin bağlantılarını açıklar.
5.Akıllı mibzerlerin kullanıcı panellerindeki tohum tekleme ve sıra kapatma (section control) göstergelerini yorumlar.
6.Otomatik sebze fide dikim makinelerinin ve sıra arası duyargalı (hidrolik sensörlü) çapa mekanizmalarının operatör ayarlarını yapar.
7.Sensörlü bahçe atomizörleri ile tarla pülverizatörlerindeki PWM nozul valflerinin kullanıcı arayüzü ayarlarını kataloglara göre yürütür.
8.Akıllı doğrusal ve dairesel (pivot) sulama makinelerinin kontrol panellerindeki akış, basınç ve hız ayar parametrelerini listeler.
9.Üzüm/meyve hasat makineleri ile biçerdöver kabin ekranlarındaki sarsıcı, temizlik ve dane kayıp göstergelerini okur.
10.Terminallerde sık karşılaşılan yaygın kullanıcı hatalarını, sensör kirlilik uyarılarını ve kablo temassızlık kodlarını teşhis ederek sezon sonu kışlık depolama kurallarını uygular.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Ticari bahçe/tarla traktörü otomatik dümenleme konsolları, mibzer ve pülverizatör operatör ekranı arayüz kılavuzları.
2.Sensörlü bahçe atomizörleri, duyargalı çapa makineleri, pivot sulama panelleri, tarla toprak tarama sensörleri ve biçerdöver/üzüm hasat makinesi arıza kodu el kitapları.
3.AEF ISOBUS veri tabanı sorgulama araçları ve endüstriyel operatör ekran eğitim arayüzleri.
4.SCI indeksli dergilerde yayınlanmış güncel bilimsel makaleler.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Giriş ve Tarımsal Elektronik Temelleri: Akıllı tarım mekatroniğinde teknikeri ilgilendiren akım koruma, sigortalar, sensörler ve aktüatörler.
2. Hafta - Teorik
ISOBUS Standartı ve Ekran Arayüzleri: ISO 11783 tak-çalıştır altyapısı, traktör arkası ISOBUS soketi (IBBC) ve Evrensel Terminal (UT) menü yapıları.
3. Hafta - Teorik
Otomatik Dümenleme ve Hat Oluşturma: GNSS (GPS) alıcı antenleri, kabin içi direksiyon motorları, terminal üzerinden düz/kavisli A-B kılavuz çizgileri ve tarla sınırları çizimi.
4. Hafta - Teorik
Akıllı Gübreleme: Değişken oranlı (VRA) gübre dağıtma kontrolörleri; traktör önü/altına entegre anlık toprak tarama (elektriksel iletkenlik/NIRS) sensörlerinin terminal ekran bağlantıları.
5. Hafta - Teorik
Akıllı Ekim: Hassas tarla mibzerleri (mısır, ayçiçeği, pamuk) ve hububat mibzerlerinde elektronik sıra kapatma (section control), tohum düşme ve tıkanıklık sensör arayüzleri.
6. Hafta - Teorik
Dikim, Budama ve Çapa Mekatroniği: Otomatik sebze fide dikim makineleri kullanıcı ekranları; meyve ve bağ alanlarında ağaç gövdesini algılayıp hidrolik olarak geri çekilen veya belli oranlarda meyve ağaçlarında ve bağlarda toprak üğüstü ve toprak altı organlarda budama yapan duyargalı (sensörlü) makineler ve ayarları.
7. Hafta - Teorik
Akıllı İlaçlama: Bahçe pülverizatörlerinde ağaç varlığını algılayan ultrasonik/ optik sensör sistemleri; tarla ilaçlama makinelerinde PWM (Darbe Genişlik Modülasyonu) nozul mekatroniği ve yabancı ot algılamalı (Spot Spraying) rampa kontrol ekranları.
8. Hafta - Teorik
Akıllı Takip Sistemleri
9. Hafta - Teorik
Akıllı Sulama Makineleri: Otomatik doğrusal (linear) ve dairesel (center-pivot) sulama makinelerinin operatör panelleri; makine üstü elektronik debi, basınç vanaları ve toprak nem sensörlerinin terminal entegrasyonu.
10. Hafta - Teorik
Akıllı Budama ve Koruma: Bağ ve meyve bahçelerinde mekanize/yarı otomatik budama makinelerinin elektronik sınırlandırıcıları, budama platformları ve operatör emniyet şalterleri.
11. Hafta - Teorik
Biçerdöver Elektroniği: Biçerdöver operatör kabinlerindeki elektro-optik dane kayıp sensörleri, besleme hızı otomasyon ekranları (Cruise Pilot) ve anlık verim haritalama terminalleri takibi.
12. Hafta - Teorik
Bahçe Bitkilerinde Hasat: Kendi yürür üzüm hasat (bağ bozumu) makinelerinin operatör panelleri; sarsıcı/silkeleyicili ağaç hasat makineleri frekans kontrol göstergeleri ve meyve toplama platformları.
13. Hafta - Teorik
Sürü (Swarm) Makineler ve Master-Slave senkronizasyon mimarileri.
14. Hafta - Teorik
Sık Karşılaşılan Terminal Hata Kodları: "İletişim koptu", "GPS sinyali aranıyor", "Ekipman algılanmadı", "Sensör verisi alınamıyor" gibi yaygın ekran uyarı mesajları ve pratik kullanıcı çözümleri. İş Güvenliği Standartları: ISO 18497 ve otonom araçlarda emniyet protokolleri. Elektronik Aksam Bakımı ve Depolama: Akıllı makinelerin basınçlı suyla temizlenmesinde soket koruma kuralları, sensör temizliği, kışlık depolamada ekran ve antenlerin söküm checklistleri.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders142256
Ödev1415
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı1718
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
3
2
5
3
3
1
2
1
2
3
1
1
4
1
1
3
1
4
2
OÇ-2
4
2
5
4
4
1
2
1
3
4
4
1
3
1
1
3
1
1
5
OÇ-3
3
2
5
4
4
1
3
2
2
4
2
1
4
1
1
3
1
5
2
OÇ-4
5
1
5
5
5
2
1
1
5
4
3
1
3
4
1
1
4
2
5
3
OÇ-5
5
1
5
4
5
1
1
1
3
4
2
1
2
1
4
1
1
3
1
2
OÇ-6
5
1
4
4
5
2
1
1
3
5
2
2
3
1
1
3
1
5
3
OÇ-7
5
1
5
5
5
3
1
1
4
5
2
2
3
4
1
1
3
5
3
OÇ-8
5
1
4
5
5
2
1
1
5
4
2
1
3
3
1
1
3
3
5
3
OÇ-9
4
1
4
4
4
1
1
1
3
5
2
1
2
3
1
1
3
1
5
2
OÇ-10
3
2
5
5
4
1
2
3
2
5
2
1
2
4
1
2
3
1
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026