Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Tarımda Dijital Atık Yönetimi
Ders Kodu: DJTA008
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Bu dersin amacı; tarımsal üretim süreçlerinde ortaya çıkan atıkların çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirebilen, dijital teknolojileri (sensörler, nesnelerin interneti, coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama ve yapay zekâ gibi) etkin biçimde kullanarak atık oluşumunu izleyebilen, analiz edebilen ve sürdürülebilir atık yönetim stratejileri geliştirebilen bireyler yetiştirmektir. Ders kapsamında öğrencilerin, döngüsel ekonomi, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir tarım ilkeleri doğrultusunda veri temelli karar verme becerisi kazanmaları ve dijital teknolojileri amaç değil, sürdürülebilir yönetimi destekleyen stratejik araçlar olarak değerlendirmeleri hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Bu derste; tarımsal üretim süreçlerinde oluşan bitkisel, hayvansal ve ambalaj atıkları ile bu atıkların çevresel, ekonomik ve sosyal etkileri bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Ders kapsamında tarımsal atıkların sınıflandırılması, atık azaltma stratejileri, yeniden kullanım, geri dönüşüm, kompostlama ve biyogaz üretimi gibi biyolojik dönüşüm süreçleri incelenmektedir. Ayrıca atık yönetiminde ulusal ve uluslararası mevzuat, izlenebilirlik ve dijital kayıt sistemleri; sensör teknolojileri, nesnelerin interneti (IoT), coğrafi bilgi sistemleri (CBS), uzaktan algılama ve yapay zekâ destekli uygulamaların tarımsal atık yönetimindeki kullanım alanları değerlendirilmektedir. Tarımsal işletmeler için dijital temelli atık yönetim planlarının hazırlanması, sıfır atık yaklaşımı, döngüsel ekonomi, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir tarım uygulamaları güncel örnekler çerçevesinde ele alınmaktadır. Ders, tarımsal atık yönetiminin dijital teknolojiler ve sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda bütüncül bir sistem yaklaşımıyla incelenmesini esas almaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Tarımsal üretim süreçlerinde oluşan atık türlerini, oluşum kaynaklarını ve çevresel etkilerini bütüncül bir yaklaşımla analiz eder.
2.Tarımsal atık yönetiminde atık azaltma, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve biyolojik dönüşüm yöntemlerini sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda değerlendirir.
3.Sensör teknolojileri, Nesnelerin İnterneti (IoT), Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), uzaktan algılama ve yapay zekâ uygulamalarının tarımsal atık yönetimindeki kullanım alanlarını açıklar ve karşılaştırır.
4.Dijital izleme sistemlerinden elde edilen verileri yorumlayarak karar verme süreçlerinde kullanılabilecek temel göstergeleri analiz eder.
5.Tarımsal işletmeler için dijital teknolojilerle desteklenen, sürdürülebilir ve uygulanabilir bir atık yönetim planı hazırlar.
6.Döngüsel ekonomi, sıfır atık ve kaynak verimliliği ilkelerini tarımsal üretim süreçleriyle ilişkilendirerek sürdürülebilir atık yönetimi yaklaşımlarını değerlendirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Karaca, A. (2026). Tarımda Dijital Atık Yönetimi (Ders Notları). Aydın.
2.Scarlat, N. ve diğerleri (2019). Döngüsel Ekonomide Tarımsal Atık. Elsevier
3.T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2022). Sıfır Atık Yönetmeliği. Ankara.
4.Erbaş, S., & Karakaya, A. (2021). Sürdürülebilir Tarım ve Çevre Yönetimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
5.Erten, S. (2012). Çevre Eğitimi ve Çevre Bilinci. Ankara: Pegem Akademi.
6.Yılmaz, H., & Demir, İ. (2020). Tarımda Sürdürülebilirlik ve Doğal Kaynak Yönetimi. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
7.Keleş, R., Hamamcı, C., & Çoban, A. (2021). Çevre Politikası. Ankara: İmge Kitabevi.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Tarımsal atık kavramı, sınıflandırılması ve döngüsel ekonomi perspektifinde değerlendirilmesi
2. Hafta - Teorik
Bitkisel, hayvansal ve ambalaj atıkları: oluşum dinamikleri, özellikleri ve kaynak yönetimi
3. Hafta - Teorik
Tarımsal atıkların çevresel etkileri, karbon ayak izi ve ekosistem üzerindeki yansımaları
4. Hafta - Teorik
Tarımda atık azaltma, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve kaynak verimliliği yaklaşımları
5. Hafta - Teorik
Kompostlama, biyogaz üretimi ve organik atıkların biyolojik dönüşümü
6. Hafta - Teorik
Atık yönetiminde mevzuat, izlenebilirlik ve dijital kayıt sistemleri
7. Hafta - Teorik
Dijital atık izleme sistemleri ve Tarım 4.0 yaklaşımına giriş
8. Hafta - Teorik
Sensör teknolojileri ile atık ölçümü, veri toplama ve karar destek süreçleri
9. Hafta - Teorik
CBS, uzaktan algılama ve mekânsal veri analizi ile tarımsal atık yönetimi
10. Hafta - Teorik
Tarımsal işletmelerde dijital temelli atık yönetim planlarının hazırlanması ve uygulanması
11. Hafta - Teorik
Tarımda sıfır atık uygulamaları, döngüsel üretim ve kaynak verimliliği
12. Hafta - Teorik
Tarımsal sürdürülebilirlik, çevre dostu uygulamalar ve dijital dönüşüm
13. Hafta - Teorik
Yapay zekâ, nesnelerin interneti ve ileri dijital teknolojilerle entegre atık yönetimi
14. Hafta - Teorik
Genel değerlendirme: sürdürülebilir dijital atık yönetimi yaklaşımının bütüncül analizi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140228
Ödev1213
Bireysel Çalışma120112
Kısa Sınav1213
Ara Sınav1022
Dönem Sonu Sınavı1022
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)50
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
OÇ-2
OÇ-3
4
3
OÇ-4
3
OÇ-5
5
4
OÇ-6
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026