Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Bitkisel Çaylar ve Hazırlama Teknikleri
Ders Kodu: TAB132
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 1
Uyg.: 1
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Bu dersin amacı, bitkisel çayların tarihçesi, üretimi, kimyasal bileşenleri, kalite kriterleri, güvenli kullanımı ve farklı demleme yöntemleri hakkında bilgi kazandırmak; öğrencilerin bitkisel çayları değerlendirme ve uygun çay karışımları hazırlama becerilerini geliştirmektir.

Özet İçerik

Bitkisel çayların tarihçesi, sınıflandırılması, kullanılan bitki türleri, etken maddeleri, kalite kriterleri, demleme yöntemleri, güvenli kullanım ilkeleri, fonksiyonel çaylar, bitki-ilaç etkileşimleri ve güncel sektör uygulamaları.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Bitkisel çaylarda kullanılan tıbbi ve aromatik bitki türlerini ve kullanılan bitki kısımlarını tanımlar.
2.Bitkisel çayların içerdiği temel biyoaktif bileşenleri ve bu bileşenlerin özelliklerini açıklar.
3.Bitkisel çayların hazırlanmasında kullanılan infüzyon, dekoksiyon ve maserasyon yöntemlerini karşılaştırır.
4.Hasat, kurutma ve depolama koşullarının bitkisel çay kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendirir.
5.Bitkisel çayların hazırlanmasında kalite, standardizasyon ve farmakopelerde yer alan temel kriterleri açıklar.
6.Bitkisel çayların güvenli kullanımı, olası yan etkileri ve bitki-ilaç etkileşimlerini değerlendirir.
7.Kullanım amacına uygun bitkisel çay karışımları oluşturur ve hazırlama yöntemlerini uygular.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Sezik, E. (2017). Fitoterapi: Yardımcı Tedavi ve Korunma Amaçlı Bitkilerle Tedavi El Kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
2.Demirezer, L. Ö. Tıbbi Çay Reçeteleri: Tıbbi Çay Karışımlarının Hazırlanışı, Etkileri, Yan Etkileri, İlaç Etkileşimleri, Raf Ömrü ve Saklama Koşulları. İstanbul: Hayykitap Yayınları.
3.Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). Seçilmiş Tıbbi Bitkiler Monografları
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Bitkisel çay kavramına giriş, çayın tarihsel gelişimi, dünyada ve Türkiye’de çay kültürü, bitkisel çayların geleneksel ve modern kullanımları.
2. Hafta - Teorik
Camellia sinensis bitkisinden elde edilen çaylar ile bitkisel çaylar arasındaki farklar, çayların sınıflandırılması ve temel özellikleri.
3. Hafta - Teorik
Bitkisel çaylarda kullanılan bitki kısımları (yaprak, çiçek, meyve, kök, kabuk, tohum vb.) ve bu kısımların çay kalitesine etkileri.
4. Hafta - Teorik
Bitkisel çayların kimyasal bileşenleri; fenolik bileşikler, flavonoidler, alkaloidler, uçucu yağlar ve diğer biyoaktif maddeler.
5. Hafta - Teorik
Tıbbi ve aromatik bitkilerin hasat edilmesi, kurutulması, depolanması ve kaliteyi etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Bitkisel çay hazırlama yöntemleri I: İnfüzyon, dekoksiyon ve maserasyon yöntemlerinin prensipleri, avantajları ve kullanım alanları.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Bitkisel çay hazırlama yöntemleri II: Su kalitesi, sıcaklık, demleme süresi ve ekipman seçiminin çay kalitesi üzerindeki etkileri.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Tek drogdan hazırlanan bitkisel çaylar; papatya, adaçayı, rezene, melisa, ıhlamur ve benzeri bitkilerin özellikleri ve kullanım alanları. (Ara sınav)
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Fonksiyonel bitkisel çaylar, sağlık beyanları, bilimsel çalışmalar ve tüketici eğilimlerinin değerlendirilmesi.
10. Hafta - Uygulama
Bitkisel çay karışımlarının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken kriterler, formülasyon prensipleri ve duyusal değerlendirme.
11. Hafta - Uygulama
Bitkisel çay karışımlarının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken kriterler, formülasyon prensipleri ve duyusal değerlendirme.
12. Hafta - Teorik
Bitkisel çaylarda kalite kontrol, standardizasyon, farmakopeler, etiketleme ve ürün güvenilirliği.
13. Hafta - Teorik
Bitkisel çayların güvenli kullanımı, olası yan etkiler, toksisite ve bitki-ilaç etkileşimlerinin değerlendirilmesi.
14. Hafta - Teorik
Dünya ve Türkiye'de bitkisel çay sektörü, sürdürülebilir üretim, yeni ürün geliştirme çalışmaları ve güncel pazar eğilimleri.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%10
Ödev1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders201140
Uygulamalı Ders8018
Ödev1112
Ara Sınav1112
Dönem Sonu Sınavı1112
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)54
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
2
5
3
3
4
4
3
4
1
3
3
OÇ-2
4
4
2
4
2
5
2
1
4
OÇ-3
5
5
4
OÇ-4
4
4
5
OÇ-5
3
5
5
OÇ-6
2
4
5
5
5
OÇ-7
2
5
1
4
5
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026