Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Bitkilerde Savunma Stratejileri
Ders Kodu: TAB236
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Bu dersin amacı, bitkilerin çevresel koşullara, otçul canlılara, patojenlere ve diğer stres faktörlerine karşı geliştirdikleri morfolojik, anatomik, fizyolojik, biyokimyasal ve ekolojik savunma mekanizmalarını öğretmektir. Ders kapsamında bitkilerin hayatta kalma ve üreme başarılarını artırmak için geliştirdikleri savunma stratejileri incelenerek, bu mekanizmaların ekolojik, tarımsal ve biyoteknolojik önemi değerlendirilmektedir.

Özet İçerik

Bu ders kapsamında bitkilerde savunma kavramı ve savunma stratejilerinin evrimi ele alınmaktadır. Bitkilerin diken, tüy, sert yaprak, kalın kutikula, kabuk oluşumu ve yaprak modifikasyonları gibi morfolojik ve anatomik savunma mekanizmaları incelenmektedir. Ayrıca alkaloidler, terpenoidler, fenolik bileşikler, tanenler ve uçucu yağlar gibi sekonder metabolitlerin savunmadaki rolleri değerlendirilmektedir. Bitki-herbivor ve bitki-patojen etkileşimleri, allelopati, uçucu organik bileşiklerle iletişim, savunma sinyal yolları, sistemik kazanılmış direnç mekanizmaları ve çevresel streslere karşı geliştirilen adaptasyonlar ders kapsamında ele alınmaktadır. Kaktüslerde diken oluşumu, ısırgan otu tüyleri, sütleğenlerde lateks salgısı, aromatik bitkilerde uçucu yağ üretimi, mimozanın yaprak hareketleri ve etçil bitkilerin özel adaptasyonları gibi örnekler üzerinden savunma stratejileri açıklanmaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Bitkilerde savunma mekanizmalarının temel prensiplerini açıklar.
2.Bitkilerin morfolojik ve anatomik savunma stratejilerini örneklerle açıklar.
3.Bitki savunmasında görev alan sekonder metabolitlerin işlevlerini değerlendirir.
4.Bitki-herbivor ve bitki-patojen etkileşimlerini yorumlar.
5.Allelopati ve bitkiler arası kimyasal iletişim mekanizmalarını açıklar.
6.Bitkilerin çevresel stres koşullarına karşı geliştirdikleri savunma ve adaptasyon mekanizmalarını değerlendirir.
7.Bitki savunma stratejilerinin tarım, çevre, tıbbi ve aromatik bitkiler ile biyoteknoloji alanlarındaki kullanımını yorumlar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Mancuso, S. (2019). Bitki Devrimi. İstanbul: Domingo Yayınları.
2.Güncel bilimsel makaleler (Plant Physiology, New Phytologist, Trends in Plant Science, Annals of Botany, Journal of Chemical Ecology).
3.Benyus, J.M. (2021). Biyomimikri: İlhamını Doğadan Alan İnovasyon. İstanbul: Usturlab Yayınları.
4.Largo, M. (2021). Bitkilerin Gizli Dünyası. İstanbul: Domingo Yayınları.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Bitkilerde savunma kavramı, savunma stratejilerinin önemi ve evrimi.
2. Hafta - Teorik
Biyotik ve abiyotik stres faktörleri ve bitkilere etkileri.
3. Hafta - Teorik
Morfolojik savunma stratejileri; dikenler, tüyler, yaprak modifikasyonları ve örnekleri.
4. Hafta - Teorik
Anatomik savunma mekanizmaları; kutikula, kabuk, koruyucu dokular ve işlevleri.
5. Hafta - Teorik
Sekonder metabolitlere giriş ve bitki savunmasındaki rolleri.
6. Hafta - Teorik
Alkaloidler, fenolik bileşikler ve tanenlerin savunmadaki önemi.
7. Hafta - Teorik
Terpenoidler, reçineler, lateks ve uçucu yağların savunma mekanizmalarındaki görevleri. Ara Sınav
8. Hafta - Teorik
Bitki-herbivor etkileşimleri ve otçullara karşı savunma stratejileri.
9. Hafta - Teorik
Bitki-patojen etkileşimleri ve direnç mekanizmaları.
10. Hafta - Teorik
Allelopati ve bitkiler arası kimyasal etkileşimler.
11. Hafta - Teorik
Uçucu organik bileşikler ve bitkilerde iletişim mekanizmaları.
12. Hafta - Teorik
Kuraklık, tuzluluk ve sıcaklık gibi çevresel streslere karşı savunma mekanizmaları.
13. Hafta - Teorik
Bitki savunma stratejilerinin tarım, ormancılık ve biyoteknolojide kullanımı.
14. Hafta - Teorik
Öğrenci sunumları ve genel değerlendirme.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Rapor1%10
Ödev Sınavı1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Ödev1112
Ara Sınav1112
Dönem Sonu Sınavı1112
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)48
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
5
4
5
OÇ-2
5
3
5
OÇ-3
4
5
5
OÇ-4
3
4
4
OÇ-5
2
5
OÇ-6
3
2
5
5
OÇ-7
3
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026