Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
| Ders Kodu | : BYL463 |
| Ders Türü | : Seçmeli |
| Ders Grubu | : Lisans |
| Eğitim Dili | : Türkçe |
| Staj Durumu | : Yok |
| Teori | : 2 |
| Uyg. | : 1 |
| Kredi | : 3 |
| Laboratuvar | : 0 |
| AKTS | : 3 |
Bu dersin amacı; halk sağlığını tehdit eden vektör canlıları (sivrisinekler, keneler vb.) ve taşıdıkları patojenleri moleküler, ekolojik ve genomik düzeyde tanıma vizyonu kazandırmaktır. Ders kapsamında; vektörlerin morfolojik ve moleküler teşhis yöntemlerinin teorik ve pratik (laboratuvar) olarak öğretilmesi, kimyasal insektisit direncinin arkasındaki genetik mekanizmaların kavratılması ve popülasyon genetiği temellerinin aktarılması hedeflenmektedir.
Vektör genom projeleri, biyoinformatik veritabanları (VectorBase, NCBI), sahadan örnekleme, morfolojik tanı, DNA izolasyonu, PCR ve jel elektroforezi uygulamaları, moleküler teşhis (DNA Barcoding), ELISA, DNA dizi analizleri, Kısır Böcek Tekniği (SIT), RIDL, CRISPR/Cas9 tabanlı gen sürücüleri, bu teknolojilerin ekolojik riskleri ve entegre vektör yönetimi (IVM) stratejileri, vaka analizleri, makale yorumlama
| 1. | Vektör kaynaklı hastalıkların küresel önemini açıklayabilir; vektörlerin bağışıklık sistemlerini ve patojenlerle olan moleküler etkileşimlerini tanımlayabilir. |
| 2. | Sahadan vektör örnekleme stratejilerini uygulayabilir; stereo mikroskop altında anahtar kullanarak cins düzeyinde ve kısmen tür düzeyinde morfolojik tanı yapabilir ve DNA barcoding (COI/ITS2) yöntemleriyle moleküler teşhis süreçlerini laboratuvarda yürütebilir. |
| 3. | VectorBase ve NCBI gibi genomik veritabanlarını kullanarak hedef genleri sorgulayabilir, primer tasarlayabilir ve DNA dizi sonuçlarını mutasyon tespiti için analiz edebilir. |
| 4. | Kimyasal kontrol ajanlarına karşı gelişen hedef bölge mutasyonlarını (kdr, Ace-1) ve metabolik detoksifikasyon süreçlerini moleküler düzeyde açıklayabilir; biyolojik ve moleküler direnç testlerini karşılaştırabilir |
| 5. | Vektör popülasyonlarındaki gen akışını, genetik sürüklenmeyi ve iklim değişikliğinin bu canlıların coğrafi dağılımları üzerindeki etkilerini yorumlayabilir. |
| 6. | Wolbachia tabanlı sitoplazmik uyumsuzluk (IIT), RIDL ve CRISPR/Cas9 tabanlı gen sürücüleri (gene drives) gibi modern biyoteknolojik mücadele yöntemlerinin çalışma prensiplerini açıklayabilir |
| 7. | Transgenik ve gen sürücülü böceklerin salınımına bağlı ekolojik riskleri, laboratuvardan kaçış senaryolarını, biyogüvenlik protokollerini ve evrensel etik değerleri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilir. |
| 8. | Laboratuvarda gerçekleştirdiği DNA izolasyonu, PCR ve jel elektroforezi gibi uygulamalardan elde ettiği bilimsel verileri yorumlayarak Entegre Vektör Yönetimi çerçevesinde somut raporlar veya sunumlar halinde paylaşabilir. |
| 1. | Marquardt, W. C. (2004). Biology of Disease Vectors (2nd ed.). Academic Press |
| 2. | Atkinson, P. W. (Ed.). (2012). Vector Biology, Ecology and Control. Springer. |
| 3. | World Health Organization. (2017). Global Vector Control Response 2017–2030. WHO Guidelines |
| 4. | VectorBase Bioinformatics Database (https://vectorbase.org) |
| 5. | NCBI (National Center for Biotechnology Information): https://www.ncbi.nlm.nih.gov |
| 6. | Öğretim üyesi tarafından seçilecek iyi kalitede hakemli dergilerde yayınlanmış güncel yayınlar (e.g., Trends in Parasitology, Parasites & Vectors, Insect Molecular Biology). |
| Değerlendirme Türü | Adet | Yüzde |
|---|---|---|
| Derse Katılım (Performans) | 1 | %5 |
| Sözlü Sınav | 1 | %5 |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | %30 |
| Dönem Sonu Sınavı (Final) | 1 | %60 |
| Etkinlik | Sayısı | Ön Hazırlık | Süre | Toplam Iş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|---|
| Kuramsal Ders | 14 | 1 | 2 | 42 |
| Uygulamalı Ders | 14 | 1 | 1 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 1 | 3 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 5 | 1 | 6 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat) | 79 | |||
PÇ-1 | PÇ-2 | PÇ-3 | PÇ-4 | PÇ-5 | PÇ-6 | PÇ-7 | PÇ-8 | PÇ-9 | PÇ-10 | PÇ-11 | PÇ-12 | PÇ-13 | PÇ-14 | PÇ-15 | |
OÇ-1 | 4 | 4 | |||||||||||||
OÇ-2 | 5 | 5 | 5 | ||||||||||||
OÇ-3 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||
OÇ-4 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||
OÇ-5 | 4 | 5 | 4 | ||||||||||||
OÇ-6 | 5 | 5 | |||||||||||||
OÇ-7 | 4 | 5 | 4 | 5 | |||||||||||
OÇ-8 | 4 | 5 | 5 | ||||||||||||