Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Özel Görelilik
Ders Kodu: FİZ301
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Dersin amacı, Einstein’ın Özel Görelilik Teorisi’nin temel kavramlarını, postulatlarını ve matematiksel yapısını öğretmek; öğrencilerin Lorentz dönüşümleri, zaman genişlemesi, uzunluk kısalması, göreli momentum ve enerji, dört vektör formalizmi ile Minkowski uzay-zamanı konularında temel bilgi ve problem çözme becerisi kazanmalarını sağlamaktır.

Özet İçerik

Galileo göreliliği ve eylemsiz sistemler, Michelson-Morley deneyi ve eter sorunu, Einstein'ın özel görelilik postulatları, Lorentz dönüşümlerinin türetilmesi, eşzamanlılık, zaman genişlemesi ve uzunluk kısalması, göreli hız toplamı ve Doppler etkisi, ikizler paradoksu, göreli momentum ve enerji, kütle-enerji eşdeğerliği (E = mc²), dört vektör (dört konum, dört hız, dört momentum), Minkowski uzay-zaman diyagramları ve dünya çizgileri, özel göreliliğin elektromanyetizmaya uygulamaları.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Cesur EKİZ
Öğrenme Çıktıları
1.Galileo göreliliği ile Einstein'ın özel göreliliği arasındaki temel farkları ayırt eder ve özel göreliliğin iki postulatını açıklar.
2.Lorentz dönüşümlerini türetir ve bu dönüşümleri kullanarak zaman genişlemesi, uzunluk kısalması ve eşzamanlılık problemlerini çözer.
3.Göreli hız toplamı ve Doppler etkisi ile ilgili problemleri çözer; ikizler paradoksunu açıklar.
4.Göreli momentum ve enerji ifadelerini türetir, kütle-enerji eşdeğerliğini (E = mc²) fiziksel olarak yorumlar ve ilgili problemleri çözer.
5.Dört vektör formalizmini (dört konum, dört hız, dört momentum) kullanarak Lorentz dönüşümleri altında değişmez nicelikleri belirler.
6.Minkowski uzay-zaman diyagramlarını çizerek olayları yorumlar ve özel göreliliğin elektromanyetizmaya uygulamalarını açıklar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Special Relativity and Classical Field Theory, L. Susskind, A. Friedman, Penguin UK, 2017.
2.Special Relativity for Beginners, J. Freund, World Scientific, 2008.
3.Introduction to Special Relativity, R.Resnick, John Wiley & Sons, 1991.
4.Introduction to Special Relativity, J. H. Smith, Dover Pub., 2003.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Görelilik kavramının tarihçesi, Newton fiziğinde uzay ve zaman anlayışı
2. Hafta - Teorik
Galileo göreliliği ve eylemsiz referans sistemleri
3. Hafta - Teorik
Michelson-Morley deneyi ve eter problemi
4. Hafta - Teorik
Einstein'ın özel görelilik postulatları
5. Hafta - Teorik
Lorentz dönüşümlerinin türetilmesi
6. Hafta - Teorik
Lorentz dönüşümlerinin sonuçları: eşzamanlılık, zaman genişlemesi, uzunluk kısalması
7. Hafta - Teorik
Göreli hız toplamı ve Doppler etkisi
8. Hafta - Teorik
İkizler paradoksu ve çözümü (Arasınav)
9. Hafta - Teorik
Göreli momentum ve enerji: kütle-enerji eşdeğerliği
10. Hafta - Teorik
Göreli kinematik: çarpışma problemleri ve parçacak fiziği uygulamaları
11. Hafta - Teorik
Dört vektör: dört konum, dört hız, dört ivme
12. Hafta - Teorik
Dört momentum ve enerji-momentum dört vektörü; Lorentz değişmezleri
13. Hafta - Teorik
Minkowski uzay-zaman diyagramları ve dünya çizgileri
14. Hafta - Teorik
Özel göreliliğin elektromanyetizmaya uygulamaları: manyetik alanın göreli yorumu
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140342
Ödev1404
Kısa Sınav1314
Ara Sınav120222
Dönem Sonu Sınavı126228
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
4
3
4
2
1
2
3
2
2
3
1
OÇ-2
4
3
4
2
1
2
3
2
2
3
1
OÇ-3
3
3
4
2
1
2
3
2
2
3
1
OÇ-4
4
4
3
3
2
2
3
2
2
3
3
OÇ-5
4
2
3
2
2
2
3
3
3
3
1
OÇ-6
4
3
5
3
3
2
4
3
3
3
2
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026