Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Uygulamalı Finans Matematiği
Ders Kodu: İKT368
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu dersin temel amacı, finans teorisinde kullanılan matematiksel yöntemleri modern elektronik tablo uygulamalarıyla (Excel) bütünleştirerek, öğrencilerin finansal karar alma süreçlerinde kullanılan nicel teknikleri hem teorik hem de uygulamalı düzeyde kullanabilmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında öğrenciler; faiz hesaplamaları, zaman değeri, varlık değerleme, risk-getiri analizi ve sermaye bütçelemesi gibi konuları Excel ortamında modellemeyi öğrenirler. Nihai hedef, öğrencilerin finansal verileri analiz edebilen, karmaşık senaryolar için model oluşturabilen ve bu verileri profesyonel düzeyde yorumlayarak karar destek raporları sunabilen yetkin bireyler olarak yetişmeleridir.

Özet İçerik

Bu ders, finansal teoriyi matematiksel modeller ve teknolojik araçlarla buluşturan uygulamalı bir laboratuvar ve analiz dersidir. Ders içeriği, bir finansal analistin gerçek iş hayatında ihtiyaç duyduğu "teorik arka plan" ile "teknik uygulama" becerilerini birleştirir. Ders içeriğinin ana odak noktaları şunlardır: Paranın Zaman Değeri: Finansın temelini oluşturan faiz, bugünkü değer, gelecek değer ve anüite hesaplamalarının Excel ile otomatize edilmesi. Varlık Değerleme: Tahvil ve hisse senedi fiyatlamasında kullanılan matematiksel modellerin oluşturulması; kupon ödemeleri, temettü büyüme modelleri ve içsel değerleme. Yatırım Analizi (Sermaye Bütçelemesi): Proje değerlendirme teknikleri olan Net Bugünkü Değer (NPV), İç Verim Oranı (IRR) ve Geri Ödeme Süresi gibi metriklerin hesaplanması ve farklı projelerin karşılaştırılması. Risk ve Portföy Yönetimi: Beklenen getiri, varyans, standart sapma gibi istatistiksel ölçümlerin finansal varlıklara uygulanması ve portföy çeşitlendirmesinin etkilerinin analizi. İleri Finansal Modelleme: Senaryo analizi, duyarlılık testleri (What-if analysis) ve simülasyonlar kullanarak gelecekteki belirsizliklerin finansal model üzerindeki etkilerinin ölçümlenmesi.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.CLO1: Finansal problemlerin çözümünde kullanılan temel matematiksel yöntemleri tanımlar ve uygular.
2.CLO2: Faiz, iskonto ve zaman değeri hesaplamalarını karmaşık finansal senaryolara uyarlayarak gerçekleştirir.
3.CLO3: Tahvil, hisse senedi ve diğer finansal varlıkların değerlemesini matematiksel modeller kurarak yapar.
4.CLO4: Nakit akışlarını analiz eder ve yatırım projelerinin finansal fizibilitesini (NPV, IRR vb.) değerlendirir.
5.CLO5: Yatırımlardaki risk ve getiri ilişkisini nicel yöntemler (standart sapma, varyans, korelasyon) kullanarak analiz eder.
6.CLO6: Finansal problemleri çözümlemek için Excel ortamında dinamik ve esnek modeller oluşturur, modellerden elde edilen çıktıları yorumlar.
7.CLO7: Finansal karar verme problemlerine yönelik analitik çözümler geliştirir ve senaryo analizleri (what-if) yapar.
8.CLO8: Elde ettiği finansal verileri kullanarak, profesyonel düzeyde raporlama yapar ve karar önerilerinde bulunur.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Excel'de Finans Uygulamaları Cenk İLTİR Seçkin Yayıncılık
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Finans Matematiğine ve Excel Uygulamalarına Giriş Konunun Tanımı Finans matematiği, finansal kararların alınmasında kullanılan matematiksel ve nicel yöntemlerin bütünüdür. Bu hafta, dersin teorik ve teknik çerçevesi çizilerek, finansal analizlerde vazgeçilmez bir araç olan Excel'in finansal uygulamalar için nasıl optimize edileceği üzerinde durulur. Finans matematiğinin temel kavramlarını ve finansal sistem içerisindeki yerini açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Finansal problemlerde sıkça kullanılan matematiksel değişkenleri ve araçları tanımlayabilecektir. (Understand) Excel'in veri işleme ve finansal modelleme süreçlerindeki stratejik rolünü açıklayabilecektir. (Understand) Finansal analiz için gerekli olan temel Excel finans fonksiyonlarını (PV, FV, RATE, NPER vb.) kullanabilecektir. (Apply) Basit finansal hesaplamaları elektronik tabloda yapılandırılmış bir şekilde oluşturabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO1, CLO6
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Paranın Zaman Değeri Konunun Tanımı Paranın zaman değeri, finans teorisinin en temel ilkesidir. Bu hafta, bugün sahip olunan bir liranın, gelecekte sahip olunacak bir liradan daha değerli olduğu gerçeği üzerinden; paranın zaman içindeki değer değişimlerini karşılaştırma teknikleri işlenir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Paranın zaman değeri kavramını, fırsat maliyeti ve enflasyon gibi değişkenler ışığında açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Belirli bir nakit akışının gelecekteki değerini (Future Value) hesaplayabilecektir. (Apply) Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini (Present Value) iskonto ederek bulabilecektir. (Apply) Excel’in zaman değeri fonksiyonlarını (FV, PV, NPER, RATE) karmaşık problemlere uyarlayabilecektir. (Apply) Farklı yatırım alternatiflerinin değerlerini karşılaştırarak en rasyonel seçeneği belirleyebilecektir. (Evaluate) CLO Eşleşmesi CLO2, CLO6
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Basit ve Bileşik Faiz Hesaplamaları Konunun Tanımı Faiz hesaplamaları, sermaye piyasalarından bireysel bankacılığa kadar finansın her alanında temel belirleyicidir. Bu hafta, basit ve bileşik faiz arasındaki matematiksel farklar, dönemsel faiz uygulamaları ve yatırım kararlarında kritik bir rol oynayan "etkin faiz oranı" kavramları üzerinde durulur. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Basit faiz mantığını ve kullanım alanlarını açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Bileşik faizin sermaye birikimi üzerindeki etkisini hesaplayabilecektir. (Apply) Farklı faiz türlerini (yıllık, aylık, günlük vb.) karşılaştırarak analiz edebilecektir. (Analyze) Nominal ve etkin faiz oranları arasındaki farkı hesaplayarak, gerçek getiri maliyetini belirleyebilecektir. (Apply) Excel kullanarak dinamik faiz tabloları ve getiri projeksiyonları oluşturabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO2, CLO6
4. Hafta - Teorik & Uygulama
HAFTA 4: İskonto Yöntemleri ve Nakit Akışlarının Değerlenmesi Konunun Tanımı Finansal kararların merkezinde, gelecekteki nakit akışlarının bugüne indirgenmesi yatar. Bu hafta, farklı zamanlarda gerçekleşen nakit akışlarının (düzensiz veya anüite) zaman değeri üzerinden nasıl tek bir noktada (bugünkü değer) birleştirileceği ve iskonto oranının (ıskonto/indirgeme oranı) değerleme üzerindeki kritik etkisi incelenir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: İskonto (discounting) kavramını ve nakit akışlarının değerlenmesindeki yerini açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Düzensiz nakit akış serilerinin net bugünkü değerini hesaplayabilecektir. (Apply) İskonto oranlarının değişmesinin yatırımın bugünkü değeri üzerindeki hassasiyetini analiz edebilecektir. (Analyze) Birden fazla yatırım projesini, iskonto yöntemlerini kullanarak karşılaştırabilecek ve rasyonel tercih yapabilecektir. (Evaluate) Excel ortamında, değişken nakit akışlarını yönetebilecek esnek iskonto modelleri oluşturabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO2, CLO4
5. Hafta - Teorik & Uygulama
HAFTA 5: Anüiteler ve Kredi Geri Ödeme Planları Konunun Tanımı Anüite, eşit aralıklarla ve eşit tutarlarda gerçekleşen nakit akışları dizisidir. Bu hafta, bireysel ve kurumsal finansın temelini oluşturan taksitli ödeme planları, anüite kavramının matematiksel yapısı ve kredilerin Excel ortamında nasıl amortisman tablolarına dönüştürüleceği detaylı olarak ele alınır. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Anüite kavramını, şimdiki ve gelecek değer mantığı çerçevesinde açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Finansal fonksiyonları (PMT, IPMT, PPMT) kullanarak kredi geri ödeme planları (amortisman tabloları) hazırlayabilecektir. (Create) Düzenli taksit tutarlarını farklı faiz oranları ve vade yapılarına göre hesaplayabilecektir. (Apply) Sabit taksitli krediler ile alternatif finansman seçeneklerini maliyet açısından karşılaştırabilecektir. (Analyze) Excel ortamında, erken ödeme veya değişken faiz gibi durumları kapsayan esnek geri ödeme modelleri oluşturabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO2, CLO6
6. Hafta - Teorik & Uygulama
HAFTA 6: Tahvil Değerleme Matematiği Konunun Tanımı Tahviller, şirketlerin veya devletlerin borçlanmak amacıyla ihraç ettikleri sabit getirili menkul kıymetlerdir. Bu hafta, tahvilin nakit akışlarının (kupon ödemeleri ve ana para geri ödemesi) bugünkü değerinin hesaplanması, piyasa faiz oranları ile tahvil fiyatı arasındaki ters yönlü ilişki ve "vadeye kadar getiri" (YTM) kavramları incelenir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Tahvil fiyatlama mantığını ve temel bileşenlerini (kupon, nominal değer, vade) açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Kupon oranı ile piyasa faiz oranı arasındaki ilişkiyi kullanarak tahvilin primli mi yoksa iskontolu mu işlem göreceğini analiz edebilecektir. (Analyze) Finansal fonksiyonları (PRICE, YIELD) kullanarak tahvil değerlerini ve getiri oranlarını hesaplayabilecektir. (Apply) Vadeye kadar getiri (YTM) oranını, tahvilin iç verim oranı olarak hesaplayabilecektir. (Apply) Excel ortamında, kupon ödeme dönemlerine göre tahvil değerleme modelleri kurabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO3, CLO6
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Uygulamalı Finansal Modelleme ve Vaka Analizleri Konunun Tanımı Bu hafta, ilk altı haftada öğrenilen tüm kavramların (zaman değeri, faiz, anüite ve tahvil değerleme) gerçek dünya verileriyle birleştirildiği bir uygulama haftasıdır. Teorik bilginin somut finansal problemlere nasıl dönüştürüleceği, karmaşık Excel modellerinin tasarımı ve finansal çıktıların anlamlandırılması üzerine odaklanılır. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: İlk altı haftanın konularını gerçek dünya vakaları üzerinden bütünleşik şekilde uygulayabilecektir. (Bloom: Apply) Güncel piyasa verilerini kullanarak kapsamlı ve çok değişkenli finansal modeller geliştirebilecektir. (Create) Finansal modellerdeki hata paylarını analiz edebilecek ve sonuçları profesyonel bir bakış açısıyla yorumlayabilecektir. (Evaluate) Finansal hesaplamaları, bir karar destek mekanizması haline getirerek alternatif senaryolar oluşturabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO1–CLO6
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Hisse Senedi Değerleme Modelleri Konunun Tanımı Hisse senedi değerlemesi, bir şirketin gelecekteki temettü ödemeleri veya nakit akışlarına dayalı olarak hissesinin "içsel değerinin" belirlenmesi sürecidir. Bu hafta, temel değerleme yaklaşımları, büyüme modelleri ve piyasa fiyatı ile içsel değer arasındaki farklar Excel üzerinde analiz edilir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Hisse senedi değerlemesinde kullanılan temel yaklaşımları (Temettü İskonto Modeli vb.) açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Sabit ve değişken büyüme modellerini (Gordon Büyüme Modeli gibi) matematiksel olarak uygulayabilecektir. (Apply) Şirket büyüme oranlarının hisse senedi fiyatı üzerindeki etkisini analiz edebilecektir. (Analyze) Bir şirketin içsel değerini (intrinsic value) hesaplayarak yatırım kararı için bir referans noktası belirleyebilecektir. (Apply) Excel ortamında, farklı büyüme senaryolarını içeren kapsamlı bir hisse senedi değerleme modeli kurabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO3, CLO6
9. Hafta - Teorik & Uygulama
HAFTA 9: Sermaye Bütçelemesi ve Yatırım Kararları Konunun Tanımı Sermaye bütçelemesi, işletmelerin uzun vadeli yatırım projelerini değerlendirme sürecidir. Bu hafta, bir yatırım projesinin finansal açıdan kabul edilebilirliğini ölçen temel karar kriterleri (NPV, IRR, Payback Period) ve bu kriterlerin Excel'de nasıl optimize edileceği incelenir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Net Bugünkü Değer (NPV) ve İç Verim Oranı (IRR) kavramlarını açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Yatırım projelerinin geri ödeme süresini (payback period) hesaplayabilecektir. (Apply) Farklı sermaye bütçelemesi tekniklerini karşılaştırarak projenin değer yaratma potansiyelini analiz edebilecektir. (Analyze) Yatırım projeleri arasında seçim yaparken finansal rasyoları nasıl kullanacağını değerlendirebilecektir. (Evaluate) Excel ortamında, nakit akış tahminlerini içeren kapsamlı sermaye bütçelemesi modelleri kurabilecektir. (Create) CLO Eşleşmesi CLO4, CLO6
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Risk ve Getiri Analizi Konunun Tanımı Finansal piyasalarda "getiri", yatırımın ödülü iken "risk", bu ödülün elde edilememesi olasılığıdır. Bu hafta, belirsizliğin nicel olarak nasıl ölçüleceği, tarihsel verilerin geleceği tahmin etmedeki rolü ve yatırımcıların getiri beklentileri ile risk düzeylerini nasıl dengeledikleri Excel üzerinden analiz edilir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Risk kavramını istatistiksel ve finansal perspektiften tanımlayabilecektir. (Bloom: Understand) Finansal varlıkların beklenen getirisini (expected return) hesaplayabilecektir. (Apply) Risk ölçütleri olan varyans ve standart sapmayı Excel ile hesaplayabilecektir. (Apply) Risk ve getiri arasındaki değiş-tokuş (trade-off) ilişkisini grafiksel ve sayısal olarak analiz edebilecektir. (Analyze) Farklı yatırım araçlarının risk profillerini kıyaslayarak yatırım tercihlerini yorumlayabilecektir. (Evaluate) CLO Eşleşmesi CLO5
11. Hafta - Teorik & Uygulama
HAFTA 11: Portföy Matematiği Konunun Tanımı "Tüm yumurtaları aynı sepete koymama" ilkesi, modern portföy teorisinin temelidir. Bu hafta, çeşitlendirme (diversification) yoluyla riskin nasıl azaltılabileceği, varlıkların birbirleriyle olan korelasyonu ve Excel yardımıyla "optimal" portföy bileşimlerinin nasıl oluşturulabileceği işlenir. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Çeşitlendirme stratejilerinin portföy riski üzerindeki matematiksel etkisini açıklayabilecektir. (Bloom: Understand) Varlıkların ağırlıklandırılması yoluyla portföy getirisi hesaplayabilecektir. (Apply) Kovaryans ve korelasyon matrislerini kullanarak portföy riski (standart sapması) hesaplayabilecektir. (Apply) Varlıklar arasındaki korelasyonun çeşitlendirme etkisine katkısını analiz edebilecektir. (Analyze) Excel "Solver" eklentisini kullanarak hedeflenen risk düzeyinde en yüksek getiriyi sağlayan optimal portföyü belirleyebilecektir. (Evaluate) CLO Eşleşmesi CLO5, CLO6
12. Hafta - Teorik & Uygulama
HAFTA 12: Finansal Fonksiyonlar ve İleri Excel Uygulamaları Konunun Tanımı Finansal modelleme, sadece temel fonksiyonları kullanmaktan öte, verileri dinamik ve analiz edilebilir kılmayı gerektirir. Bu hafta, Excel'in veri yönetimi yetenekleri, ileri düzey finansal fonksiyonlar ve karar destek modelleri oluşturma süreçleri üzerinde durulur. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Excel'in gelişmiş finansal fonksiyonlarını (XNPV, XIRR, CUMPRINC, CUMIPMT gibi) karmaşık veri setlerine uygulayabilecektir. (Apply) Veri tabloları (Data Tables) ve "Durum Yöneticisi" (Scenario Manager) araçlarıyla çoklu değişkenli modeller kurabilecektir. (Create) Finansal modellerde girdi değişimlerinin sonuçlar üzerindeki etkisini izleyebilecektir. (Analyze) Karmaşık finansal problemleri çözmek için modüler ve profesyonel "Karar Destek Sistemleri" tasarlayabilecektir. (Create) Finansal çıktıların doğruluğunu ve tutarlılığını test eden hata denetim mekanizmaları oluşturabilecektir. (Evaluate) CLO Eşleşmesi CLO6, CLO7
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Duyarlılık Analizi ve Finansal Simülasyonlar Konunun Tanımı Finansal tahminler her zaman belirsizlik içerir. Bu hafta, "ya şöyle olursa" (what-if) sorularına cevap arayan duyarlılık analizi (sensitivity analysis) ve verilerin farklı senaryolar altında nasıl tepki verdiğini ölçen finansal simülasyon teknikleri işlenir. Modeldeki kritik değişkenlerin sonuçlar üzerindeki etkisi somutlaştırılır. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Tek ve çift değişkenli duyarlılık analizlerini Excel'de (Veri Tabloları kullanarak) gerçekleştirebilecektir. (Apply) Finansal modeldeki "kritik başarı faktörlerini" (en hassas değişkenleri) belirleyebilecektir. (Analyze) Farklı ekonomik koşullar (iyimser, kötümser, baz senaryo) altında finansal riskleri değerlendirebilecektir. (Evaluate) Basit monte-carlo mantığına giriş yaparak, rastgele değişkenlerin finansal model üzerindeki etkisini simüle edebilecektir. (Create) Finansal kararları, alternatif varsayımlar altında oluşan simülasyon sonuçlarına göre yorumlayabilecektir. (Evaluate) CLO Eşleşmesi CLO5, CLO7
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Bütünleşik Finansal Modelleme ve Proje Sunumları Konunun Tanımı Dönemin final haftasıdır. Bu hafta, öğrenciler dönem boyunca öğrendikleri tüm teknikleri (zaman değeri, değerleme, portföy, risk analizi ve simülasyon) bir araya getirerek, karmaşık bir finansal karar problemini uçtan uca çözerler. Odak noktası, akademik derinliği olan, profesyonel standartlarda hazırlanmış bir finansal raporun ve sunumun oluşturulmasıdır. Haftalık Öğrenme Çıktıları Bu haftanın sonunda öğrenciler: Gerçekçi bir vaka çalışması için kapsamlı ve profesyonel bir finansal model geliştirebilecektir. (Create) Finansal analiz sonuçlarını, yönetici özeti formatında yorumlayıp değerlendirebilecektir. (Evaluate) Finansal verileri görselleştirerek profesyonel düzeyde raporlar hazırlayabilecektir. (Create) Karmaşık finansal kararlar için analitik temelli, gerekçeli öneriler geliştirebilecektir. (Create) Finansal modelleme sonuçlarını, akademik ve profesyonel bir dinleyici kitlesine etkili bir şekilde sunabilecektir. (Evaluate) CLO Eşleşmesi CLO1–CLO8
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140342
Ödev1235
Proje18715
Sunum1224
Atöyle Çalışması140228
Okuma101010
Kısa Sınav1314
Ara Sınav1505
Dönem Sonu Sınavı1707
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)120
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
OÇ-1
5
4
5
5
5
5
5
OÇ-2
5
3
5
3
5
5
5
OÇ-3
5
4
5
4
3
5
4
OÇ-4
5
4
3
5
4
5
3
OÇ-5
4
5
4
5
3
5
4
OÇ-6
5
4
3
5
4
3
5
OÇ-7
5
4
5
3
4
5
3
OÇ-8
5
4
5
3
4
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026