Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Alevilik Bektaşilik
Ders Kodu: İL317
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Alevilik-Bektaşilik dersi, İslam düşüncesi ve tarihi içerisinde önemli bir yere sahip olan Alevîlik ve Bektaşîlik geleneklerini tarihsel, inançsal, kültürel ve toplumsal yönleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Bu ders, söz konusu yapıların tarihî kökenlerini, temel inanç ve uygulamalarını, edebî ve tasavvufî boyutlarını, ayrıca Osmanlı’dan günümüze geçirdiği dönüşümleri kavratmayı hedefler. Öğrencilerin, Alevî-Bektaşî düşünce dünyasını doğru bir bağlamda analiz etmeleri ve günümüzdeki yansımalarını değerlendirebilmeleri beklenmektedir.

Özet İçerik

Temel kavramlar, Bektaşilik ve Aleviliğin Ortaya Çıkışı, Sünni-Kızılbaşlık Farklılaşması; bunun kökeni ve temel nitelikleri, Osmanlı Safevi mücadelesi ve Aleviliğin teşekkülüne etkisi.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Öğrenci Alevi-Bektaşi geleneğinin teşekkülünü öğrenir
2.Alevi-Bektaşi geleneğinin ortak ve farklı noktalarını kavrar
3.Alevi-Bektaşi yazılı ve sözlü geleneğinin temel unsurlarını kavrar
4.Alevi-Bektaşi toplumun modern dönem krizlerini ve angajmanlarını kavrar
5.Alevi Bektaşilerin talepleri hakkında bilgi sahibi olur
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Ahmet Yaşar Ocak, Türkler, Türkiye ve İslam, İletişim yayınları, 2011.
2.Ahmet Yaşar Ocak, Türk Sufiliğine Bakışlar, iletişim yayınları, 2016.
3.Ahmed Yaşar, Ocak, Osmanlı Toplumunca Zındıklar ve Mülhidler: 15-17. yüzyıllar, İstanbul 1998.
4.Ethem Ruhi, Fığhalı, Türkiye’de Alevilik Bektaşilik, İstanbul 1990.
5.Irene, Melikoff, Hacı Bektaş: Efsaneden Gerçeğe, İstanbul 1998.
6.Irene, Melikoff, Uyur İdik Uyardılar, çev. Turan Alptekin, İstanbul 1993.
7.Makalat, derleyen Ali Yılmaz, Diyanet Vakfı yayınları, 2007.
8.Mehmet, Yaman, Alevilik, İnanç, Edep, Erkan, Demos yayınları, 2012.
9.Orhan, Türkdoğan, Alevi-Bektaşi Kimliği, Timaş yayınları, 1995.
10.Rıza Yıldırım, Menakıb-ı Evliya, Buyruk, Yapı Kredi Yayınları, 2020.
11.Rıza, Yıldırım, Geleneksel Alevilik, iletişim Yayınları, 2018.
12.Mehmet Çelenk, 16-17. Yüzyıllarda İran’da Şiiliğin Seyri, Emin yayınları, 2013.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
İslam Geleneğinde mezhep olgusu ve dersin diğer İlahiyat alanları ile irtibatı
1. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
2. Hafta - Teorik
İslam geleneğinde Şia ve Ehli Beyt.
2. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
3. Hafta - Teorik
İslam geleneğinde batınilik ve Şia çatısı altında ortaya çıkan zahiri ve batıni mezhepler.
3. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
4. Hafta - Teorik
Alevilik ve Bektaşilik kavramları, Alevilik ve Bektaşilik kavramlarının gelişim seyri.
4. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
5. Hafta - Teorik
Anadolu Aleviliğinin tarih sahnesine çıkışı, Safevi Dergahı, Osmanlı/Safevi mücadelesi ve Alevi/Kızılbaş düşüncenin teşekkülündeki etkileri.
5. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
6. Hafta - Teorik
Aleviliğin/Kızılbaşlığın kurucu pirleri, Alevi/Kızılbaş düşüncesi
6. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
7. Hafta - Teorik
Alevi/Kızılbaş düşüncenin temel bileşenleri, İslam, Şia, Tasavvuf, Eski Türk töresi.
7. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
8. Hafta - Teorik
Alevi/Bektaşi farkı, Kurumsal yapılanma, Ayin-erkan-merasim.
8. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
9. Hafta - Teorik
Alevi/Kızılbaş düşüncenin yazılı kaynakları, Buyruklar.
9. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
10. Hafta - Teorik
Alevi/Kızılbaş düşüncenin sözlü/şifahi doğası
10. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
11. Hafta - Teorik
Alevi/Kızılbaş düşüncenin kamusal alana açılma süreci, Alevi toplumunun talepleri.
11. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
12. Hafta - Teorik
Alevi/Kızılbaş düşüncenin evrimi ve krizler
12. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
13. Hafta - Teorik
Alevi Açılımı, Alevilik çalıştayları
13. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
14. Hafta - Teorik
Aleviliğin yeni kamusal yüzleri, Yazarlar, Şairler, Politikacılar. Dersin genel değerlendirmesi
14. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Sözlü Sınav1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Okuma2228
Bireysel Çalışma2228
Ara Sınav1314
Dönem Sonu Sınavı1314
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)94
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
3
3
3
4
3
4
3
3
3
5
3
3
3
3
5
3
2
5
3
5
OÇ-2
3
2
3
2
3
2
3
2
2
5
4
3
3
3
5
3
3
5
3
5
OÇ-3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
5
3
3
3
3
5
4
3
5
3
5
OÇ-4
3
3
2
3
2
3
2
3
2
5
3
3
2
3
5
3
2
5
2
5
OÇ-5
3
3
4
3
3
4
3
4
3
5
3
3
3
3
5
3
3
5
3
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026