Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Kaligrafi Sanatı-I
Ders Kodu: İL479
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere kaligrafi sanatının temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve farklı kültürlerdeki kaligrafi uygulamalarını kapsamlı bir şekilde tanıtmaktır. Öğrencilerin kaligrafinin estetik prensiplerini, malzeme ve tekniklerini anlamaları sağlanarak, yazı sanatının kültürel ve toplumsal bağlamda taşıdığı önemi kavramaları hedeflenmektedir. Ayrıca, klasik ve geleneksel kaligrafi türleri üzerine teorik bilgi verilerek, sanatın tarihsel mirasının korunması ve çağdaş yorumları hakkında farkındalık oluşturulması amaçlanmaktadır.

Özet İçerik

Kaligrafi Sanatı - I dersi, kaligrafinin tanımı, kapsamı ve tarihsel gelişimi ile başlar. Ders, farklı yazı sistemleri ve alfabelerin kaligrafiye etkisini ele alarak, İslam, Doğu ve Batı kaligrafisi geleneklerini tarihsel dönemler bağlamında inceler. Kaligrafide kullanılan temel malzeme ve araçlar tanıtılırken, estetik ilkeler, harf oranları, ritim ve kompozisyon gibi temel tasarım kriterleri detaylandırılır. Ayrıca, klasik kaligrafinin okunabilirlik ve estetik dengesi üzerinde durulur. Ders kapsamında tarihsel örnekler analiz edilerek, kaligrafinin dini ve sosyal işlevleri tartışılır. Son olarak, kaligrafinin geleceği ve tarihsel mirasın korunması üzerine genel değerlendirmeler yapılır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Kaligrafi sanatının temel kavramlarını, tarihsel gelişimini ve farklı kültürel bağlamlardaki önemini açıklayabilmek.
2.İslam, Doğu ve Batı kaligrafisi geleneklerinin tarihsel süreçlerini ve ayırt edici özelliklerini tanımlayabilmek.
3.Kaligrafide kullanılan temel malzemeler, araçlar ve teknikler hakkında bilgi sahibi olmak.
4.Kaligrafide estetik ilkeler (oran, ritim, kompozisyon) ve okunabilirlik arasındaki ilişkiyi analiz edebilmek.
5.Tarihsel örnekler üzerinden kaligrafinin dini, sosyal ve kültürel işlevlerini değerlendirebilmek.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Stevens, J. O. ve Cari Ferraro. (2020). Kaligrafik Ve Tipografik El Kitabı. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
2.Ünver, M. (2003). Kaligrafi Güzel Yazı Sanatı. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
3.Keskin, Y.Y. (2024). Japonca N5 Kanji Kitabı. Mersin: Edusama Yayınevi.
4.Dere, Ö.F., (2020) Yeni Başlayanlar İçin Kaligrafi-I. İstanbul: İnkılab Yayınları
5.Dere, Ö.F., (2020) Yeni Başlayanlar İçin Kaligrafi-II. İstanbul: İnkılab Yayınları
6.Yazır, M.B. (1975): Yazı ve Kalem Güzeli. Ankara: Diyanet İşleri Yayınları.
7.Alparslan, A. (1999) Osmanlı Hat Sanatı Tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
8.Baltacıoğlu, I. H. (1958). Türklerde Yazı Sanatı, Ankara: Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları.
9.Yazır, B. (2024). Medeniyet Âleminde Yazı ve İslâm Medeniyetinde Kalem Güzeli-I. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
10.Yazır, B. (2024). Medeniyet Âleminde Yazı ve İslâm Medeniyetinde Kalem Güzeli-II. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
11.Haarmann, H. (2021). Yazının Tarihi. İstanbul: Runik Kitap.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Kaligrafi Sanatına Giriş – Tanımı ve Kapsamı ve İlahiyat Bilimleriyle Olan İlişkisi
1. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
2. Hafta - Teorik
Kaligrafinin Tarihsel Gelişimi ve Kültürel Bağlamı
2. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
3. Hafta - Teorik
Yazı Sistemleri ve Alfabelerin Kaligrafiye Etkileri
3. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
4. Hafta - Teorik
İslam Kaligrafisi (Hüsn-i Hat) – Tarihsel Dönemler ve Temel Türler
4. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
5. Hafta - Teorik
Hüsn-i Hat Sanatında Başlıca Yazı Türleri – Kûfi, Sülüs, Nesih vb.
5. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
6. Hafta - Teorik
Doğu Kaligrafisi – Çin ve Japon Kaligrafisinin Tarihsel Temelleri
6. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
7. Hafta - Teorik
Batı Kaligrafisi – Ortaçağ’dan Rönesans’a
7. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
8. Hafta - Teorik
Kaligrafide Malzeme ve Araçlar
8. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
9. Hafta - Teorik
Kaligrafide Temel Estetik İlkeler – Oran, Ritim, Kompozisyon
9. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
10. Hafta - Teorik
Klasik Kaligrafide Okunabilirlik ve Estetik Dengesi
10. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
11. Hafta - Teorik
Tarihsel Örnekler Üzerinden Kaligrafi Analizi
11. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
12. Hafta - Teorik
Kaligrafi ve Din – Sanatın İfade Biçimi Olarak Yazı
12. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
13. Hafta - Teorik
Kaligrafi ve Toplum – Sosyal ve Kültürel İşlevler
13. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
14. Hafta - Teorik
Kaligrafinin Geleceği ve Genel Değerlendirme
14. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Sözlü Sınav1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Dönem Ödevi1112
Okuma1213
Bireysel Çalışma1213
Ara Sınav1819
Dönem Sonu Sınavı112113
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
4
4
4
OÇ-2
4
4
4
OÇ-3
4
4
4
OÇ-4
3
4
OÇ-5
3
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026