Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Türk İslam Sanatında Semboller
Ders Kodu: İL472
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Türk-İslam sanatlarında kullanılan temel geometrik şekiller, bitkisel ve hayvansal motifler ile renklerin sembolik anlamlarını incelemektir. Öğrencilerin, bu sembollerin tarihsel, kültürel ve dini bağlamdaki yerini kavramaları, sanat eserlerindeki kullanımlarını analiz edebilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında, geleneksel sembollerin anlam dünyası üzerine düşünülerek, bu sembollerin günümüz sanat anlayışıyla ilişkisi de değerlendirilir.

Özet İçerik

Türk-İslam sanatlarında kullanılan sembolleri anlam ve bağlamlarıyla ele alır. Temel geometrik şekiller, bitkisel ve hayvansal motifler ile renklerin sembolik anlamları incelenir. Lale, gül, karanfil, kuş ve ağaç gibi geleneksel motiflerin yanı sıra, altı köşeli yıldız ve daire gibi geometrik formlar ile bereket, yaşam ve ideoloji gibi kavramsal temalar üzerinde durulur. Sembollerin tarihsel gelişimi, kültürel ve dini bağlamdaki işlevleri ile sanat eserlerindeki kullanımları analiz edilir. Ayrıca, bu sembollerin günümüz sanatındaki yansımaları değerlendirilir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Türk-İslam sanatlarında kullanılan temel geometrik şekilleri ve bu şekillerin sembolik anlamlarını tanımlar.
2.Bitkisel ve hayvansal motiflerin tarihsel ve kültürel bağlamdaki yerini açıklar.
3.Türk-İslam sanatında renklerin sembolik kullanımını analiz eder.
4.Sanat eserlerinde yer alan sembolleri yorumlar ve çözümleme becerisi geliştirir.
5.Sembollerin dini, ideolojik ve toplumsal bağlamlarla ilişkisini değerlendirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Gülşen, P. (2021). Renkler: Tarih-Kültür-Sanat-Psikoloji. İstanbul: Destek Yayınları.
2.Çam, N. (2000). İslamda Sanat Sanatta İslam. İstanbul: Akçağ Yayınları.
3.Ferrari Kançal, N. (2016). Tasvir: Teori ve Pratik Arasında İslam Görsel Kültürü. İstanbul: Klasik Yayınları.
4.Alantar, Hüseyin. (2007). Motiflerin Dili. 1. bs. İstanbul: İTHİB.
5.Duran, G. (2021). Ali Üsküdari Tezhip ve Ruganî Üstdâdı, Çiçek Ressamı. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
6.Gibson, C. ( 2017). Semboller Nasıl Okunur. 4. bs. İstanbul: YEM Kitabevi.
7.Esin, Emel. (2004). Orta Asya’dan Anaololu’ya Türk Sanatında İkonografik Motifler. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
8.Mülayim, Selçuk. (2015). Türk Sanatında İkonografik Dönüşümler Değişimin Tanıkları. 2. bs. İstanbul: Kaknüs Yayınları.
9.Ünver, A. Süheyl. (1983). 50 Türk Motifi. İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları.
10.Tansuğ, Sezer. (1988). Sanatın Görsel Dili. İstanbul: Remzi Kitabevi
11.Çaycı, Ahmet. (2017). İslam Mimarisinde Anlam ve Sembol. 1. bs. Konya: Palet Yayınevi.
12.Kılıç, S. (1991). Kur’an Sembolizmi. 1. bs. Ankara: Kılıç Kitabevi.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Türk İslam Sanatlarında Sembol ve İlahiyat Bilimleriyle Olan İlişkisi
1. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
2. Hafta - Teorik
Temel Geometrik Şekiller ve Sembolik Anlamları (Üçgen, Kare, Dikdörtgen ve Daire)
2. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
3. Hafta - Teorik
Türk İslam Devletlerinde Dini Semboller (Kandil, Kabe, Hilal vb.)
3. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
4. Hafta - Teorik
Türk İslam Devletlerinde Tarikat Sembolleri (Taç, Teber, Asa vb.)
4. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
5. Hafta - Teorik
Türk İslam Devletlerinde Kültürel Semboller (Bayrak, Türk Hamamı, Kahve vb.)
5. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
6. Hafta - Teorik
Türk İslam Devletlerinde Hükümdarlık Sembolleri (Çift Başlı Kartal, Hil'at, Tuğra vb.)
6. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
7. Hafta - Teorik
Türk İslam Sanatlarında Hayvan Sembolizmi (Kurt, At, Kuş vb.)
7. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
8. Hafta - Teorik
Türk İslam Sanatlarında Geometrik Sembolizm (Türk Üçgeni, Altıköşeli Yıldız, Altın Sarmal vb.)
8. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
9. Hafta - Teorik
Türk İslam Sanatlarında Çiçek Sembolizmi (Lâle, Gül, Karanfil vb.)
9. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
10. Hafta - Teorik
Türk İslam Sanatlarında Ağaç Sembolizmi (Çınar Ağacı, İncir Ağacı, Servi vb.)
10. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
11. Hafta - Teorik
Türk İslam Mimarisinde Sembolizm (Cami, Kubbe, Kümbet vb.)
11. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
12. Hafta - Teorik
Türk İslam Dokumalarında Semboller (Elibelinde, Koçboynuzu, Sulu Yolu vb.)
12. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
13. Hafta - Teorik
Türk İslam Devletlerinde Renk Sembolizmi
13. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konu Kapsamında Kitap, Makale, Tez ve İnternet Kaynaklarının İncelenmesi
14. Hafta - Teorik
Türk İslam Sanatlarında Sembolik Anlatılar ve Genel Değerlendirme
14. Hafta - Ön Hazırlık
İlgili Konulara Ait Görsel Verilerin PowerPoint Sunumuna Dönüştürülmesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Sözlü Sınav1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Dönem Ödevi1112
Okuma1213
Bireysel Çalışma1213
Ara Sınav1819
Dönem Sonu Sınavı112113
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
3
3
4
OÇ-2
3
4
4
OÇ-3
3
4
4
OÇ-4
3
4
4
OÇ-5
4
4
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026