Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Lüma Şerhi
Ders Kodu: İL417
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Tasavvufun mevcut en eski eserlerinden biri kabul edilen Ebû Nasr Serrâc’a (öl. 378/988) ait el-Lüm‘a adlı eser, aynı dönemde yazılan diğer tasavvuf eserleriyle mukayeseli olarak okunup şerh edilecektir. Bu itibarla tasavvufun en erken döneminde yazılan eserlerin muhtevası birlikte mütalaa edilerek hicrî dördüncü asır ve öncesine dair sûfî tabakatı, ıstılahları, meseleleri ve mevzuatı hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.

Özet İçerik

Bu derste; el-Lüm‘a Adlı Eserde Yer Alan; Tasavvufun Tanımı, Tarifleri, İslâmî İlimler Arasındaki Yeri, Sûfî Kelimesinin Menşei, İlm-i Bâtın, Tevhid-Muvahhid, Marifet-Ârif’in Tanımı, Makamlar, Hâller, Sûfîlerin Kur’an ve Hadisleri Anlama, Uygulama ve Hüküm Çıkarma Yöntemleri, Adab, Tasavvuf Kavramları, Semâ‘, Vecd, Kerâmet, Şatahât ve Sûfî Geçinenlerin Yanlışları Konuları Mütalaa ve Şerh Edilecektir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Bundan 1000 küsur yıl önce tasavvuf hakkında neler yazılıp söylendiğini en eski kaynaklar rehberliğinde mütalaa etmek;
2.Hicrî dördüncü/miladî onuncu asırda tasavvuf hakkında bahse medar olan konuların kaynakları, ifade ve açıklama biçimlerinden haberdar olmak;
3.el-Lüm‘a merkezinde aynı dönemde yazılan eserlerin karşılıklı mütalaası ile söz konusu asrın tasavvufî açıdan ruhunu ve ihtiyaçlarını anlayabilmek;
4.Eserler arasında benzer ve farklı ifade ve yorum biçimlerini analiz ederek, sebepleri konusunda araştırmaya yönelmek;
5.Bir ilmi anlamanın ve doğru tahlil edebilmenin en önemli yollarından birinin, o alanda yazılan en eski eserlerden istifade etmek olduğunu idrak etmek.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Ebû Nasr Serrâc et-Tûsî, el-Lüm‘a (İslam Tasavvufu), çev. H. Kamil Yılmaz (İstanbul: Erkam Yayınları, 2016)
2.Kelabazi, et-Taarruf (Doğuş Devrinde Tasavvuf), çev. Süleyman Uludağ (İstanbul : Dergah Yayınları, 1979)
3.Ebu Talib el-Mekki, Kutü'l-Kulub (Kalplerin Azığı), çev. Muharrem Tan (İstanbul: Umran Yayınları, 1999)
4.Sülemî, el-Fark beyne ilmi’ş-şerîa ve’l-hakîka (Zahir ve Batın İlmine Dair Bir Eser, al-Fark Bayna İlmi’ş-Şaria wa’l-Hakika), çev. Süleyman Ateş, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1968, 16/219-231.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Ebû Nasr es-Serrâc ve el-Lüm ‘a Adlı Eseri ve Aynı Dönemde Yazılan Diğer Tasavvuf Eserleri ve Müellifleri: Kelâbâzî e-Taarruf, Ebû Talip el-Mekkî Kūtü’l-kulûb, Sülemî el-Fark beyne ilmi’ş-şerîa ve’l-hakîka
1. Hafta - Ön Hazırlık
Dersin Konusuyla Alakalı Kaynak Araştırması: Derste Ele Alınacak Eser veya Eserler ve Bu Eserlere Dair Yazılan Tez, Makale vb. Çalışmalar
2. Hafta - Teorik
Esere Giriş/Mukaddime
2. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuya Ön Hazırlık: Okuma
3. Hafta - Teorik
Tasavvufun Tanımı ve Diğer İslâmî İlimler Arasındaki Yeri, Sûfî Kelimesinin Menşei, Bazı Tasavvuf Tarifleri ve İlm-i Bâtın Konusu
3. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
4. Hafta - Teorik
Tevhid nedir? Muvahhid kimdir?, Marifet nedir? Arif kimdir? Mü’min ve Arif Farkı
4. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
5. Hafta - Teorik
Makāmlar
5. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
6. Hafta - Teorik
Hâller
6. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
7. Hafta - Teorik
Sûfîlerin Ku’ân-ı Kerim’i Anlama ve Uygulamaları
7. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
8. Hafta - Teorik
Sûfîlerin Hazret-i Peygamber’e (s.a.v.) Uymaları
8. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
9. Hafta - Teorik
Sûfîlerin Kur’ân ve Hadisten Hüküm Çıkarmaları
9. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
10. Hafta - Teorik
Ashab-ı Kiram, Zühd ve Tasavvuf
10. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
11. Hafta - Teorik
Tasavvufta Adab
11. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
12. Hafta - Teorik
Sufî Şiir, Mektup ve Duaları ve Tasavvuf Kavramları
12. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
13. Hafta - Teorik
Semâ‘, Vecd Mucize ve Keramet
13. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
14. Hafta - Teorik
Sûfîlerin Şatahâtı ve Sûfî Geçinenlerin Yanlışları
14. Hafta - Ön Hazırlık
Derste İşlenecek Konuyla Alakalı Ön Okuma ve Literatür Araştırması (Kitap, Tez, Makale vd.)
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Sözlü Sınav1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders142256
Ödev1426
Okuma50210
Bireysel Çalışma50210
Kısa Sınav1314
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı1718
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
4
4
4
OÇ-2
4
4
3
3
4
4
3
3
OÇ-3
4
4
3
3
4
4
4
3
3
OÇ-4
3
4
3
3
OÇ-5
4
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026