Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Hadis Tarihi ve Usulü ( Arapça )
Ders Kodu: İL105
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 4
Uyg.: 0
Kredi: 4
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Hadis ve Sünnet’in önemini ve İslam Medeniyeti’nin inşasındaki rolünü kavramak, Hadis Usulü’nün temel kavramlarını ve Hadis ilimlerini tanımak, Hadis’in tarihi, râvileri, kaynakları, metodları, literatürü ve problemleri hakkında bilgi edinmek, Oryantalistlerin ve hadis karşıtlarının dayandıkları argümanları ve cevaplarını öğrenmek.

Özet İçerik

Hz. Peygamber’in konumu, Hadis ve Sünnet’in önemi, Sahabe döneminden itibaren Hadis rivayetinin geçirdiği aşamalar, Hadis Usulü’nün temel kavramları, Sened-Metin ve Ravilerle ilgili kavramlar ve ekollerin oluşumu incelenir. Oryantalistlerin ve hadis karşıtlarının dayandıkları argümanlar ve bunların cevapları ele alınır. Hadis Usulü konularından olan Zayıf Hadis’in çeşitleri ve Zayıf Hadis’le amel konusu incelenir. Hadis uydurmanın (Mevzu Hadis) sebepleri, çeşitleri, tanıma yolları, zararları ve bu konuda yazılan kitaplar -örneklerle- ele alınır. Kütüb-i Sitte adıyla bilinen temel hadis kaynakları, karakteristik özellikleriyle tanıtılır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Hadis ve Sünnet’in önemini ve İslam Kültür ve Medeniyeti’nin inşasındaki rolünü belirler
2.Hadis Usûlü’nün temel kavramlarını, kaynaklarını ve Hadis İlimlerini tanımlar
3.Hadis’in tarihi, râvileri, kaynakları, metodları, literatürü ve problemlerini analiz eder
4.Sened-Metin ve Cerh-Ta’dil ile ilgili kavramları açıklar
5.Hadis öğrenim ve öğretim yolları ile ravilerin vasıflarına dair terimleri karşılaştırır
6.Mütevâtir, Ahâd, Meşhur, Sahih ve Hasen Hadis hakkında araştırma ve inceleme yapar
7.Hadis Usûlü'nün temel konularından biri olan Zayıf Hadisler hakkında değerlendirme yapar
8.Mevzû (uydurma) hadislerin tarihi süreçte ortaya çıkış sebeplerini ve bu konuda tasnif edilen literatürü analiz eder
9.Başta Sahîhayn olmak üzere Altı Ana Hadis Kaynağı'nı (Kütüb-i Sitte) ve Musanniflerini tanır
10.Oryantalistlerin ve Hadis karşıtlarının Kütüb-i Sitte'deki hadislere yönelttikleri eleştiriler ve bunların cevaplarını tartışır
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.İsmail Lütfi Çakan, Hadis Edebiyatı: Çeşitleri - Özellikleri - Faydalanma Usulleri, İstanbul 2015.
2.İsmail Lütfi Çakan, Hadis Usulü, İstanbul 2024.
3.Bekir Kuzudişli, Hadis Tarihi, İstanbul 2023.
4.Muhammed Mustafa el-A'zami, Hadis Metodolojisi ve Edebiyatı, Çev. Recep Çetintaş, İstanbul 2020.
5.Subhi es-Salih, Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları, Çev. M. Yaşar Kandemir, İstanbul 2023.
6.Talat Koçyiğit, Hadis Usûlü, Ankara 2021.
7.Talat Koçyiğit, Hadis Tarihi, Ankara 2021.
8.Ammad Ali Cum’a, Tablolarla Hadîs Usûlü ve Edebiyatı, Çev. Yavuz Köktaş, İstanbul 2024.
9.Ahmet Yücel, Hadis Usûlü, İstanbul 2021.
10.Ahmet Yücel, Hadis Tarihi, İstanbul 2023.
11.Ebu'l Ala Mevdudi, Sünnetin Anayasal Niteliği, Çev. N. Ahmet Asrar, İstanbul 2019.
12.Ahmet Tahir Dayhan, “Hadis Tenkîdi Kriterleri”, Hadis ve Hadis Metinleri: DEÜ İlahiyat Fakültesi İlahiyat Lisans Tamamlama, Ünite 3, 2020, 51-71.
13.İbrahim Canan, Kütüb-i Sitte, 18 cilt, İstanbul 2024.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Hadis Tarihi ve Usulü'nün İslami ilimlerle ve diğer İlahiyat dersleriyle irtibatı, Hz. Peygamber’in konumu, örnekliği, yetkileri ve Kur’an dışı vahiy meselesi. Hadis'in tanımı ve yapısı, Hadis Usulü biliminin kaynakları
1. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
2. Hafta - Teorik
Sahabe döneminde hadis rivayeti, İsnad'ın başlangıcı. Hadis ve Sünnetin dindeki yeri, Hadisin yapısı: Sened ve Metin
2. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
3. Hafta - Teorik
Hadislerin Tedvini, Tasnifi ve Cerh-Ta'dil ilminin oluşumu. Rivayet âdâbı, Hadis öğrenim ve öğretim yolları
3. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
4. Hafta - Teorik
Râvilerin vasıfları (Adalet-Zabt) ve tabakaları. Ekollerin oluşumu: Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re'y
4. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
5. Hafta - Teorik
Mütevâtir, Ahâd ve Meşhur Hadis. Sahih ve Hasen Hadis
5. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
6. Hafta - Teorik
Zayıf Hadis ve Çeşitleri. Zayıf Hadis'le Amel Meselesi
6. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
7. Hafta - Teorik
Hadis uydurma girişiminin sebepleri ve Uydurma (Mevzu) Hadis Literatürü. Temel hadis kaynaklarının teşekkülü ve Kütüb-i Sitte
7. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
8. Hafta - Teorik
Buhârî ve el-Câmiu's-Sahîh'i
8. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
9. Hafta - Teorik
Müslim ve el-Müsnedü's-Sahîh'i. Buhârî ve Müslim'in Sahîhlerinin (Sahîhayn) Karşılaştırılması
9. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
10. Hafta - Teorik
Buhârî ve Müslim'in Sahîhlerine Yöneltilen Eleştiriler
10. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
11. Hafta - Teorik
Tirmizî ve el-Câmiu'l-Muhtasar mine's-Sünen'i. Ebû Dâvud ve Sünen'i
11. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
12. Hafta - Teorik
Nesâî ve Sünen'i (el-Müctebâ). İbn Mâce ve Sünen'i
12. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
13. Hafta - Teorik
Kütüb-i Sitte'de yer alan sahih hadislere yönelik bazı eleştiriler
13. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
14. Hafta - Teorik
Genel ve Konjonktürel Değerlendirme
14. Hafta - Ön Hazırlık
Kitap, İnternet ve Kütüphane Taraması
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Sözlü Sınav1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141470
Okuma40416
Bireysel Çalışma51530
Ara Sınav1314
Dönem Sonu Sınavı1516
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)126
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
3
2
2
2
5
4
4
3
3
3
3
3
3
2
4
4
OÇ-2
2
2
2
5
4
4
3
3
3
3
2
4
4
OÇ-3
2
2
2
5
4
4
3
3
3
2
4
4
OÇ-4
2
2
2
5
4
4
3
3
3
2
4
4
OÇ-5
2
2
2
5
4
4
3
3
3
2
4
4
OÇ-6
2
2
2
5
4
4
3
3
3
3
2
4
4
OÇ-7
2
2
2
5
4
4
3
3
3
2
4
4
OÇ-8
2
2
2
5
4
4
3
3
3
2
4
4
OÇ-9
2
2
2
5
4
4
3
3
3
3
2
4
4
OÇ-10
3
2
2
2
5
4
4
3
3
3
3
2
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026