
| Ders Kodu | : İL106 |
| Ders Türü | : Zorunlu |
| Ders Grubu | : Lisans |
| Eğitim Dili | : Türkçe |
| Staj Durumu | : Yok |
| Teori | : 4 |
| Uyg. | : 0 |
| Kredi | : 4 |
| Laboratuvar | : 0 |
| AKTS | : 5 |
Bu derste, tefsir tarihine ve usulüne dair kavramlar, konular ve kaynaklar incelenerek, bu alanlarda oluşan bilgi ve yöntem birikiminin bilimsel esaslara uygun şekilde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Tefsirin tarihsel gelişim süreci boyunca ortaya çıkan yaklaşımlar, ekoller ve metotlar ele alınarak, sağlam bir tefsir kültürü ve metodolojisi oluşturulması hedeflenmektedir. Bu kapsamda, Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılması ve yorumlanması sürecinde müfessirlerin, dönemsel ihtiyaçlar ve sorunlar doğrultusunda benimsedikleri farklı yaklaşım tarzları ile tefsir esasları değerlendirilecektir. Ayrıca, on dört asırlık tefsir tarihinin seyrinde öne çıkan önemli şahsiyetler, düşünce akımları ve ekoller; muhteva ve yöntem açısından karakteristik yönleriyle tanıtılarak, günümüzün dini ve toplumsal problemleri karşısında ihtiyaç duyulan bilgi, yaklaşım, çözüm ve yöntemleri içeren, bilimsel temellere dayalı bir tefsir formasyonunun kazandırılması da dersin temel amaçları arasındadır.
Bu derste, Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılması için gerekli temel bilgiler verilmiş ve ilahi kaynak oluşu gerçeği öğrencilere kazandırılmıştır. Öğrenciye tefsirin ortaya çıkış nedenleri kavratılarak, Kur’an’ın anlaşılması sürecinde oluşan farklı eğilimler hakkında bilgi sunulmuştur. Klasik ve modern tefsir akımlarına dair bilgiler verilmiş, bu iki tefsir dönemi arasında sağlam köprüler kurulmuştur. Selçuklu ve Osmanlı tefsir düşüncesi incelenmiştir. Kur’ân’ın niteliği ile birlikte anlaşılması ve yorumlanmasına dair farklı yaklaşım, akım ve ekoller hakkında temel bilgiler işlenmiştir. Bunların yanında Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılması ve yorumlanması sürecinde esas alınan bilimsel ilke ve esaslardan hareketle sağlam bir tefsir metodolojisi oluşturulmuştur. Tefsir tarihi ve usulüne dair kavram, konu ve kaynaklar detaylı olarak incelenmiş; bu alanda ortaya konan bilgi ve metot birikimi tespit edilmiştir. Böylece Kur’ân-ı Kerîm’in 14 asırlık tarihsel gelişim sürecinde benimsenen ilkeler, esaslar ve sistemler analiz edilerek, günümüzde Kur’an’ın doğru anlaşılmasına katkı sağlayacak hususlar üzerinde durulmuştur.
| 1. | Kur’an’ın anlaşılması için gerekli temel bilgiler edinilmiş olur. |
| 2. | Kur'an'ın kaynağının ilahi oluşu gerçeği öğrenciler tarafından kavranır. |
| 3. | Tefsirin ortaya çıkış nedenleri kavranır. |
| 4. | Kur'an'ın anlaşılması konusunda ortaya çıkan farklı eğilimler hakkında bilgi edinilir. |
| 5. | Klasik ve modern tefsir akımları öğrenilir. |
| 6. | Klasik ve modern tefsir tarihi arasında sağlam köprüler kurulur. |
| 7. | Kur’ân’ın niteliği hakkında ve Kur’ân’ın anlaşılması ve yorumlanması yönündeki farklı yaklaşım, akım ve ekoller hakkında temel bilgilere sahip olunur. |
| 8. | Tefsirin Usulü’nün ortaya çıkış nedenlerini kavrar. |
| 9. | Klasik dönemdeki tefsir usulü tartışmalarına vakıf olur. |
| 10. | Modern dönemdeki tefsir usulü tartışmalarına vakıf olur. |
| 11. | Kavâidü’t-tefsir, ulûmu’l-Kur’ân ve tefsir usulü arasındaki farkları bilir. |
| 12. | Kur’ân’ın getirdiği yüksek ahlâkî ve mânevî değerleri, çağdaş dünyaya aktarabilme yeteneği kazanır. |
| 13. | Kur’ân’ın mutlak doğru; yorumlarının ise şartlı doğru olduğu bilincine varır ve buna göre seçmeci davranma alışkanlığını kazanır. |
| 14. | Öğrenci, Kur’ân’ın ilâhî bir kitap olarak evrensel ölçeklerde mesajlar verdiğini kavrar. |
| 1. | Celâledin Suyûtî, el-İtkân fî Ulûmil-Kur'ân, Kahire: Mektebetü Dâri´t-Türâs, 1985. |
| 2. | Halid Abdurrahman Akk, Usûlü´t-Tefsîr ve Kavâiduhû, Beyrut: Dâru´n-Nefâis, 1986. |
| 3. | Menna Kattân, Mebâhis fî Ulûmi´l-Kur´ân, Beyrut: Müessesetü´r-Risâle, 1981. |
| 4. | Muhammed Abdülazim, Zürkânî, Menâhilu'l-İrfân fî Ulûmi´l-Kur´ân, Kahire: Dâru İhyâi´t-Türâsi´l-Arabî, ts. |
| 5. | Muhsin Demirci, Tefsir Usulü, İstanbul: İFAV Yayınları, 2008. |
| 6. | Muhsin Demirci, Tefsir Tarihi, İstanbul: İFAV Yayınları, 2008. |
| 7. | Ömer Faruk Demireşik, Selçuklu Müfessirleri (XI–XIV. YY), İstanbul: Erkam Yayınları, 2023 |
| 8. | Mehmet Akif Koç (ed), Kur’ân İlimleri ve Tefsir Tarihi El Kitabı, Ankara: Grafiker Yayınları, 2021 |
| 9. | Komisyon, Tefsir Tarih ve Usulü, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2015 |
| Değerlendirme Türü | Adet | Yüzde |
|---|---|---|
| Derse Katılım (Performans) | 1 | %5 |
| Sözlü Sınav | 1 | %5 |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | %30 |
| Dönem Sonu Sınavı (Final) | 1 | %60 |
| Etkinlik | Sayısı | Ön Hazırlık | Süre | Toplam Iş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|---|
| Kuramsal Ders | 14 | 1 | 2 | 42 |
| Ödev | 2 | 4 | 0 | 8 |
| Okuma | 5 | 3 | 2 | 25 |
| Bireysel Çalışma | 5 | 4 | 2 | 30 |
| Ara Sınav | 1 | 5 | 2 | 7 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 6 | 2 | 8 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat) | 120 | |||
PÇ-1 | PÇ-2 | PÇ-3 | PÇ-4 | PÇ-5 | PÇ-6 | PÇ-7 | PÇ-8 | PÇ-9 | PÇ-10 | PÇ-11 | PÇ-12 | PÇ-13 | PÇ-14 | PÇ-15 | PÇ-16 | PÇ-17 | PÇ-18 | PÇ-19 | PÇ-20 | |
OÇ-1 | 5 | 5 | 3 | 3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 5 | 3 | 4 | 5 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-2 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | 3 | 3 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 5 |
OÇ-3 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 2 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-4 | 5 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 2 | 4 | 5 | 2 | 1 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 | 4 |
OÇ-5 | 5 | 5 | 4 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 4 | 4 | 2 | 1 | 2 | 4 | 3 | 4 | 5 | 4 |
OÇ-6 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 2 | 3 | 4 | 2 | 1 | 2 | 5 | 4 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-7 | 5 | 5 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 2 | 4 | 5 | 2 | 1 | 3 | 4 | 3 | 4 | 5 | 4 |
OÇ-8 | 5 | 5 | 4 | 3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-9 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 2 | 4 | 3 | 3 | 1 | 2 | 5 | 4 | 3 | 5 | 4 |
OÇ-10 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 3 | 4 | 4 | 3 | 3 | 4 | 5 | 2 | 1 | 3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-11 | 5 | 5 | 3 | 3 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 2 | 1 | 3 | 4 | 3 | 4 | 5 | 4 |
OÇ-12 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 1 | 2 | 1 | 3 | 4 | 3 | 4 | 5 |
OÇ-13 | 5 | 5 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 2 | 1 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-14 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 3 | 4 | 2 | 3 | 3 | 1 | 2 | 3 | 4 | 3 | 3 | 5 | 5 |