Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
İslam Mezhepleri Tarihi ( Arapça )
Ders Kodu: İL205
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 4
Uyg.: 0
Kredi: 4
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

İslam Mezhepler Tarihi dersi, İslam düşünce tarihinde ortaya çıkan siyasi, itikadî ve fıkhî mezheplerin doğuş nedenlerini, gelişim süreçlerini, temel görüşlerini ve tarihsel etkilerini kavratmayı amaçlar. Bu ders sayesinde öğrencilerin mezheplerin ortaya çıkışını doğru bir tarihsel bağlam içinde değerlendirmeleri, mezhepler arası farklılıkları anlamaları ve bu farklılıkların günümüz İslam dünyasındaki yansımalarını tahlil edebilmeleri hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Ortadoğu coğrafyasında din-devlet ilişkileri oldukça yoğundur. Siyaset, ekonomi, toplumsal yapılanma ve bölgesel ilişkilerin dengesi büyük oranda buna bağlıdır. Açık ve gizli mezhep ajandaları üzerinden yürütülen bu zengin ilişkiler ağının kavranması uluslararası ilişkiler disiplinine büyük bir katkı sağlayacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.İslam ve diğer dinlerde mezhep olgusu kavranır
2.İslam kültüründe mezhepleşme sebepleri ve temel kavramlar bilinir
3.Mezheplerin İslam düşünce sistemine katkıları öğrenilir.
4.Mezhep/din ilişkisi ve mezhebin dini kültür açısından temel fonksiyonları bilinir.
5.Mezhep/siyaset ilişkisi, kültürel süreklilik, evrensel ilkeler, lokal telakkiler farkı kavranır.
6.Mezheplerin ortaya koyduğu farklı dindarlık modelleri tartışılır ve öğrenilir.
7.Mensubu bulunan İslam mezheplerinin doktriner, istatistiki ve coğrafi durumları bilinir.
8.İslam mezheplerinin yayılma çaba sı, modern dönemdeki kültürel ve literal çabaları kavranır.
9.Modern siyasi cereyanlarda mezheplerin etkisi tartışılır ve öğrenilir.
10.Mezhep kimliği ile mahalli aidiyetlerin birlikteliği, bu çerçevede oluşan dini, ictima ve siyasi yapılar tartışılır ve öğrenilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Ethem Ruhi Fığlalı, Günümüz İslam Mezhepleri, İzmir İlahiyat Vakfı Yayınları, 2011.
2.Hasan Onat/ Sönmez Kutlu, İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı, Grafiker Yayınları, 2013
3.Halil İbrahim Bulut, Dünden Bugüne Siyasi-İtikadi İslam Mezhepleri Tarihi, Ankara Okulu Yayınları, 2012.
4.Şehristani, el-Milel ven-Nihal, tahkik. Abdulemir Ali Mehna- Ali Hasan Faur, Beyrut 1993.
5.Eşârî, Makalâtül-İslâmiyyîn ve İhtilafül-Musallîn, thk.Helmut Ritter, Weisbaden 1980.
6.Bağdadî, Mezhepler Arasındaki Farklar, çev. Ethem Ruhi Fığlalı, İstanbul 1991.
7.İ. Abdulhamid, İslamda İtikâdî Mezhepler ve Akâid Esasları, M. Saim Yeprem, İstanbul 1983.
8.Mustafa Öz, Başlangıçtan Günümüze İslam Mezhepleri Tarihi, Ensar Neşriyat, 2016.
9.M.Saffet Sarıkaya, İslam Düşünce Tarihinde Mezhepler, İsparta 2001.
10.İbn Hazm, el-Fasl Fîl-Milel vel-Ehvâ ven-Nihal, Beyrut 1986.
11.Hasan Onat, Emeviler Devri Şii Hareketleri ve Günümüz Şiiliği, Ankara 1993.
12.Abdurrahman Bedevi, Mezâhibul-İslâmiyyîn, Beyrut 1996.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Mezhebin dini kültür içerisindeki konumu ve fonksiyonları ve dersin diğer İlahiyat alanları ile ilişkisi.
1. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
2. Hafta - Teorik
Erken dönem İslam toplumunda tartışılan problemler, İslam toplumunun sosyolojik dönüşümü
2. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
3. Hafta - Teorik
İslam Kültüründe mezheplerin teşekkülüne yol açan dahili ve harici sebepler
3. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
4. Hafta - Teorik
Mezhep formunda ortaya çıkan ilk gruplar, görüşler ve Haricilik mezhebi
4. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
5. Hafta - Teorik
Haricilik mezhebinin etkileri, erken dönem İslam toplumunda haricilik
5. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
6. Hafta - Teorik
İslam kültürü içinde teşekkül eden farklı din ve dindarlık anlayışları, Selefilik ve Vehhabilik
6. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
7. Hafta - Teorik
Şiiliğin tarihi gelişim seyri, Sünni- Şii ayrışması, İslam siyaset teorileri, Şiiliğin ana bünyeden ayrılması
7. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
8. Hafta - Teorik
İslam geleneğinde Şia, terminoloji, Zeydiyye ve İmamiyye mezhepleri
8. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
9. Hafta - Teorik
Batıni karakterli İslam mezhepleri, İsmaililik
9. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
10. Hafta - Teorik
Nusayrilik, Dürzilik
10. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
11. Hafta - Teorik
Anadolu Aleviliği ve Bektaşilik
11. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
12. Hafta - Teorik
Anadolu Aleviliği ve Bektaşilik
12. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
13. Hafta - Teorik
Kadıyanilik, Bahailik
13. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
14. Hafta - Teorik
Modern dünyada mezhep, mezhep kimliği ve dönem boyunca işlenen konuların genel değerlendirmesi
14. Hafta - Ön Hazırlık
İçerikle ilgili kitap, makale ve internet araştırması
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Sözlü Sınav1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143498
Okuma2114
Bireysel Çalışma2228
Ara Sınav1314
Dönem Sonu Sınavı1415
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)119
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
PÇ-19
PÇ-20
OÇ-1
3
4
3
3
4
3
4
3
3
5
3
3
4
3
4
3
3
3
4
3
OÇ-2
2
3
3
4
2
3
4
3
3
5
3
3
4
3
4
3
3
4
3
3
OÇ-3
3
2
3
3
4
3
3
4
3
5
3
4
4
3
3
3
4
3
3
3
OÇ-4
3
3
4
4
4
3
3
3
4
5
3
3
3
3
4
3
3
4
3
4
OÇ-5
2
3
2
3
3
4
3
4
3
5
4
3
3
3
3
4
4
3
3
3
OÇ-6
3
4
3
2
3
4
3
2
3
5
3
2
3
3
4
3
4
3
3
3
OÇ-7
2
3
3
2
3
3
3
4
4
5
4
4
3
3
3
3
3
4
3
3
OÇ-8
3
3
4
3
3
3
3
4
3
5
3
3
3
3
3
3
4
3
3
4
OÇ-9
3
3
3
3
3
4
3
3
3
5
3
4
3
3
4
3
3
2
3
3
OÇ-10
3
4
3
4
3
3
3
4
3
5
3
3
3
2
2
3
3
3
3
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026