
| Ders Kodu | : İL303 |
| Ders Türü | : Zorunlu |
| Ders Grubu | : Lisans |
| Eğitim Dili | : Türkçe |
| Staj Durumu | : Yok |
| Teori | : 4 |
| Uyg. | : 0 |
| Kredi | : 4 |
| Laboratuvar | : 0 |
| AKTS | : 4 |
İslam'da dini bilginin ölçüsü üzerine nazari bir perspektif geliştiren fıkıh usulü ilmi, sadece fıkıh için değil, aynı zamanda diğer İslami ilimler için de bir metodoloji oluşturmuştur. Bu bakımdan bir ilim talibinin fıkıh usulünü hakkıyla tahsil etmesi, onun doğru ve hak dini bilginin ölçütlerini ve batıl iddiaların bundan nasıl ayırt edileceğine ilişkin kriterleri görmesi açısından son derece önemlidir. Bu derste fıkıh usulünün bu çerçevede işlenmesi ve bir ilahiyat mezununun mutlaka sahip olması gereken bu nosyonun kazandırılması amaçlanmaktadır.
Dersin içeriği, fıkıh usulü ilminin amacı, işlevi, tarihi ve literatürünün yanı sıra sahih dini bilginin temellendirilmesi amacıyla geliştirilmiş olan yöntemler ve temel kavramlardan oluşmaktadır. Bu bağlamda İslam hukukunda hükümlerin kaynakları olan Kur'an, Sünnet ve icma ile hüküm çıkarma metodları kabul edilen kıyas ve istihsan konuları ele alınmaktadır. Bununla beraber kaynakların anlaşılması için lafızların manaları ve taksimleri konularıyla beyan, nesih, tearuz, tercih ve tevil meseleleri dersin temel tartışma noktalarını oluşturmaktadır.
| 1. | İslam Hukuk usulünün oluşumu, gelişimi ve kaynaklarını tanıyabilme |
| 2. | Hüküm çıkarma yöntemlerini tanıyabilme |
| 3. | Tarihi süreçte ve günümüzde ortaya çıkan hadis ve sünnet konularıyla ilgili tartışmalı meseleleri yorumlayabilme |
| 4. | İlahiyat alanındaki ortaya çıkacak yeni problemleri Kur’an, Sünnet ve bunlara bağlı diğer delillerden yararlanarak bilimsel anlamda ifade edebilme. |
| 5. | İslam düşüncesinin oluşum ve gelişim sürecini yorumlayabilme |
| 6. | İlmi disiplin ve bilimsel verilere bağlı olarak İslam hukukunun diğer yan dallarla bilgi alış verişi ve paylaşımını geliştirebilme |
| 1. | Yunus Apaydın, İslam Hukuk Usulü, Kimlik Yayınları, 2016 |
| 2. | Zekiyyüddin Şaban, İslam Hukuk İlminin Esasları, TDV Yayınları, 2012 |
| 3. | Asım Cüneyd Köksal, Fıkıh Usulünün Mahiyeti ve Gayesi, İSAM Yayınları, 2008 |
| 4. | İbrahim Kafi Dönmez, Fıkıh Usulü İncelemeleri, İSAM Yayınları, 2008 |
| 5. | Abdülazîz el-Buhârî, Keşfü’l-esrâr |
| 6. | Büyük Ali Haydar Efendi, Usul-i Fıkıh Dersleri |
| 7. | Ahmet Yaman, Fetva Usulü ve Adabı, İFAV, 2017 |
| 8. | Yunus Apaydın, Fıkhın Kaynakları, Ay Yayınları, 2016 |
| 9. | Bilal Aybakan, Fıkıh İlminin Oluşum Sürecinde İcma, İz, 2003 |
| 10. | Debûsî, Takvimu'l-Edille |
| 11. | Hasan Kâfî Akhisârî, Şerhu Semtil Vüsul İla İlmil Usul |
| Değerlendirme Türü | Adet | Yüzde |
|---|---|---|
| Derse Katılım (Performans) | 1 | %5 |
| Sözlü Sınav | 1 | %5 |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | %30 |
| Dönem Sonu Sınavı (Final) | 1 | %60 |
| Etkinlik | Sayısı | Ön Hazırlık | Süre | Toplam Iş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|---|
| Kuramsal Ders | 14 | 1 | 4 | 70 |
| Okuma | 6 | 1 | 1 | 12 |
| Bireysel Çalışma | 6 | 1 | 1 | 12 |
| Ara Sınav | 1 | 4 | 1 | 5 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 1 | 1 | 2 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat) | 101 | |||
PÇ-1 | PÇ-2 | PÇ-3 | PÇ-4 | PÇ-5 | PÇ-6 | PÇ-7 | PÇ-8 | PÇ-9 | PÇ-10 | PÇ-11 | PÇ-12 | PÇ-13 | PÇ-14 | PÇ-15 | PÇ-16 | PÇ-17 | PÇ-18 | PÇ-19 | PÇ-20 | |
OÇ-1 | 3 | 2 | 3 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 | 3 | 5 | 1 | 2 | 2 | 2 | |||||
OÇ-2 | 2 | 4 | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | 5 | 5 | 5 | 4 | 3 | 4 | 5 | ||||||
OÇ-3 | 1 | 2 | 2 | 1 | 5 | 5 | 2 | 2 | 5 | 4 | 5 | 3 | 4 | |||||||
OÇ-4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | |||||
OÇ-5 | 1 | 2 | 3 | 3 | 5 | 1 | 3 | 2 | 3 | 3 | 2 | 3 | 4 | 4 | ||||||
OÇ-6 | 2 | 3 | 2 | 5 | 5 | 4 | 1 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||