Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Yapay Zekâ ve Etik
Ders Kodu: İLT314
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu dersin amacı; öğrencilerin yapay zeka teknolojilerinin medya, sinema ve iletişim sektörlerindeki etik, hukuki ve toplumsal yansımalarını makro düzeyde ve eleştirel bir bakış açısıyla analiz etmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında; telif hakları felsefesi, dijital emek, dezenformasyonun epistemolojisi, deepfake ve ontolojik güven, algoritmik önyargılar ve sanatsal üretimde insan yaratıcılığının geleceği gibi teorik konular tartışılarak, öğrencilerin medya dünyasındaki yapısal dönüşümleri etik sorumluluk ve entelektüel derinlikle değerlendirebilen profesyoneller olarak yetişmesi hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Bu ders, iletişim ve sinema alanında yapay zeka kullanımıyla ortaya çıkan etik ikilemleri, yasal düzenlemeleri ve sosyo-kültürel etkileri teorik bir düzlemde incelemektedir. Ders süresince; yaratıcı endüstrilerde mülkiyet hakları, yapay zeka ve kitle manipülasyonu ilişkisi, post-truth (hakikat sonrası) çağında deepfake teknolojisinin habercilik ve sinemaya etkileri ile algoritmaların ideolojik rolü güncel vaka analizleri ve kuramsal metinler üzerinden ele alınacaktır. Öğrenciler, kitle iletişim kuramları ışığında yapay zekanın toplumsal algıyı şekillendirme gücünü eleştirel olarak değerlendirmeyi öğreneceklerdir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Yapay zekâ teknolojilerinin gelişiminde ortaya çıkan temel etik teorileri, felsefi yaklaşımları ve küresel yasal düzenlemeleri açıklar.
2.Yapay zekâ uygulamalarının medya, kültür ve kitle iletişimi üzerindeki sosyo-kültürel etkilerini ve dönüştürücü rolünü eleştirel bir yaklaşımla analiz eder.
3.Yapay zekâ modellerinin ve algoritmik sistemlerin içerik üretiminde ürettiği ideolojik filtreleri, toplumsal cinsiyet vb. önyargıları yapısal olarak değerlendirir.
4.Medya sektöründe yapay zekâ kullanımıyla ortaya çıkan deepfake, dezenformasyon, telif hakları ve dijital emek ihlallerini güncel vakalar üzerinden kuramsal olarak çözümler.
5.İletişim ve sinema alanındaki bir yapay zekâ krizine veya etik ikileme karşı, akademik normlara ve insan merkezli iletişim ilkelerine uygun kuramsal bir çözüm stratejisi geliştirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Eşitti, Ş., & Çoban, S. (Ed.). (2024). Yapay zekâ çağında medya, kültür ve iletişim üzerine güncel araştırmalar. PA Paradigma Akademi Yayınları. ISBN: 978-625-5972-12-5.
2.Köse, U. (Ed.). (2021). Yapay zekâ etiği (1. Basım). Nobel Akademik Yayıncılık. ISBN: 978-625-439-633-5.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Teknoloji felsefesi ve yapay zeka etiğine giriş: İletişim dünyasındaki kavramsal ve etik kırılma noktaları
2. Hafta - Teorik
Fikri mülkiyet ve telif haklarının felsefesi: Yapay zeka eğitim verilerinin hukuki boyutu ve "üretici" kavramının yeniden tanımlanması
3. Hafta - Teorik
Dijital emek, sanatçı ve oyuncu hakları: Dijital ikizler ve ses/yüz klonlamanın ontolojik sınırları
4. Hafta - Teorik
Dijital manipülasyon ve görsel temsilin krizi: Üretimi ve yapay zekanın rolü
5. Hafta - Teorik
Deepfake teknolojisi ve sinemada etik rıza: Tarihsel figürlerin dijital canlandırılması ve "ölümden sonra dijital varlık" hakları
6. Hafta - Teorik
Epistemolojik kriz ve dezenformasyon: Hakikat sonrası (post-truth) çağda yapay zeka tabanlı sahte içeriklerin kitle iletişimine etkileri
7. Hafta - Teorik
Algoritmik önyargı, ayrımcılık ve temsil adaleti: Yapay zeka modellerinin toplumsal cinsiyet, ırk ve kültür konularındaki hegemonik yapısı
8. Hafta - Teorik
Büyük dil modelleri, ideoloji ve sansür: Yapay zekanın ürettiği metinlerdeki (senaryo, haber) siyasi, kültürel ve ideolojik filtrelerin analizi
9. Hafta - Teorik
Sosyal medya algoritmaları ve yankı odaları: Yapay zekanın kitlelerin tüketim, izleme ve seçme alışkanlıklarını etik dışı yönlendirmesi
10. Hafta - Teorik
Veri gizliliği, gözetim kapitalizmi ve rıza: Kullanıcı verilerinin yapay zeka sistemleri tarafından işlenmesinin medya etiğindeki karşılığı
11. Hafta - Teorik
Küresel yapay zeka politikaları ve hukuk: AB Yapay Zeka Yasası (AI Act) ve benzeri yasal düzenlemelerin medya sektörüne kuramsal etkisi
12. Hafta - Teorik
Yapay zeka çağında izleyici psikolojisi ve sentetik medya: İnsanların yapay zeka üretimi karakterler ve içeriklerle kurduğu duygusal bağlar
13. Hafta - Teorik
"İnsan Merkezli" medya teorileri: Yapay zekayı dışlamadan, insan yaratıcılığını ve entelektüel emeğini koruyan etik manifestoların incelenmesi
14. Hafta - Teorik
Etik vaka analizleri ve makale tartışmaları: Sektördeki gerçek bir yapay zeka-medya krizinin kuramsal teorilerle çözümlenmesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)5%5
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%25
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141356
Okuma50315
Kısa Sınav1000
Ara Sınav122123
Dönem Sonu Sınavı130131
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)125
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
OÇ-1
3
2
3
4
5
4
4
3
4
5
OÇ-2
3
3
4
5
3
4
2
2
5
3
2
5
5
OÇ-3
2
3
4
5
4
5
2
5
3
2
5
5
OÇ-4
2
3
4
5
5
5
3
2
5
2
2
5
5
OÇ-5
3
2
5
5
2
2
5
5
2
3
5
3
2
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026