Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
İletişim Felsefesi
Ders Kodu: İLT405
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu dersin amacı, iletişim olgusunu felsefi bir perspektifle ele alarak, hakikat, iktidar, özgürlük, dil, ideoloji ve öteki gibi temel kavramların gündelik iletişim pratikleriyle ilişkisini açıklamaktır. Antik Yunan’dan günümüze farklı felsefi geleneklerin (Sokrates, Platon, Aristoteles, Augustinus, Aydınlanma düşünürleri, Marx, Nietzsche, Sartre, Foucault, McLuhan vb.) iletişim anlayışlarını karşılaştırarak, bu anlayışların güncel medya, siyaset ve dijital kültür sorunlarını (dezenformasyon, yankı odaları, gözetim toplumu, post-truth, kutuplaştırıcı dil) analiz etmede nasıl kullanılabileceğini değerlendirmektir. Ayrıca, demokratik katılımı teşvik eden, çatışmacı ve kutuplaştırıcı olmayan bir iletişim dilinin felsefi temellerini tartışarak, bu alanda yaşanan ve yaşanması muhtemel sorunlara yönelik eleştirel bir bakış açısı geliştirmek hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Derste öncelikle felsefenin doğuşu, bilgi ve bilimle ilişkisi ele alınacak; ardından Antik Yunan’da Sokrates, Platon ve Aristoteles’in iletişim anlayışları incelenecektir. Hristiyanlık döneminde felsefe ve iletişimdeki dönüşüm, Augustinus ve skolastik düşünce ekseninde tartışılacaktır. Rönesans, Reformasyon ve Aydınlanma ile birlikte aklın zaferi ve iletişimdeki devrim; Kant, Rousseau, Habermas ve Baudelaire üzerinden kamusal alan, modernite ve iletişim ilişkisi değerlendirilecektir. Marx ve Nietzsche ile iletişimin ideoloji, hakikat ve perspektivizm temelinde eleştirisi yapılacak; Sartre’ın varoluşçuluğunda özgürlük, öteki ve sorumluluk bağlamında iletişim sorgulanacaktır. McLuhan ve Innis ile teknolojik determinizm, Foucault ile iktidar, söylem ve gözetim toplumu analiz edilecektir. Dersin son bölümünde, dijital çağın felsefesi (ağ toplumu, yapay zekâ, post-truth) ve Türkiye’de iletişim, felsefe ve kültür ilişkisi üzerine genel bir değerlendirme yapılacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.İletişim felsefesinin temel kavramlarını (hakikat, özgürlük, iktidar, dil, öteki, ideoloji) tanımlar ve gündelik hayattan örneklerle açıklar.
2.Farklı düşünürlerin (Sokrates, Platon, Aristoteles, Marx, Nietzsche, Foucault, McLuhan vb.) iletişim anlayışlarını karşılaştırır ve bu anlayışların güncel siyasal söylemlerle ilişkisini kurar.
3.Medya, sosyal medya ve siyaset alanındaki güncel iletişim pratiklerinde (dezenformasyon, yankı odası, algı yönetimi, nefret söylemi) karşılaşılan felsefi sorunları tanımlar ve örneklendirir.
4.Bireysel ve toplumsal düzeyde iletişim eylemlerinin (bir paylaşım, bir yorum, bir retweet) ardındaki varsayımları, çıkar çatışmalarını ve olası etik-politik sonuçlarını eleştirel olarak değerlendirir.
5.Gündelik iletişim pratiklerinde (ailede, arkadaş çevresinde, iş yerinde, dijital ortamlarda) özgürlük, sorumluluk ve ötekiyle ilişki bağlamında felsefi temelli kararlar alır.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Arslan, A. (2006). İlkçağ felsefe tarihi. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
2.Açıkgöz, H. M. (Ed.). (2005). İletişim felsefesine giriş: İnsani iletişimin felsefi temelleri (2. baskı). Birey Yayıncılık.
3.Hassan, R., & Sutherland, T. (2024). Medya felsefesi: Sokrates'ten sosyal medyaya düşüncelerin ve yeniliklerin kısa tarihi. Ütopya Yayınevi.
4.Delacampagne, C. (2010). 20. yüzyıl felsefe tarihi (D. Çetinkasap, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 1995)
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Felsefeye Giriş: Bilgi, Bilim ve Temel Kavramlar
2. Hafta - Teorik
Antik Yunan'da İletişim: Sokrates, Platon, Aristoteles
3. Hafta - Teorik
Kopuş ve Dönüşüm: Hristiyanlık Döneminde Felsefe ve İletişim
4. Hafta - Teorik
Aklın Zaferi ve İletişimin Devrimi: Rönesans, Reformasyon & Aydınlanma
5. Hafta - Teorik
Aydınlanma Felsefesi ve Kamusal Alan: Kant, Rousseau, Habermas
6. Hafta - Teorik
Aydınlanma ve Modernite: Charles Baudelaire
7. Hafta - Teorik
Marx ve İdeoloji Eleştirisi: Ekonomi-Politik Olarak İletişim
8. Hafta - Teorik
Ara Sınav (Vize)İktidar Olarak İletişim: Nietzsche ve Perspektivist Dilin Eleştirisi
9. Hafta - Teorik
Nietzsche: Hakikat, Dil ve Perspektivizm
10. Hafta - Teorik
Varoluşçuluk ve İletişim: Sartre'da Özgürlük, Öteki ve Sorumluluk
11. Hafta - Teorik
Teknolojik Determinizm: Innis ve McLuhan (Araç Mesajdır, Küresel Köy)
12. Hafta - Teorik
Foucault: İktidar, Söylem ve Gözetim Toplumu
13. Hafta - Teorik
Dijital Çağın Felsefesi: Ağ Toplumu, Yapay Zeka ve Post-Truth
14. Hafta - Teorik
Genel Değerlendirme: Türkiye’de İletişim, Felsefe ve Kültür
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)5%5
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%25
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141356
Okuma80216
Kısa Sınav1000
Ara Sınav123124
Dönem Sonu Sınavı128129
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)125
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
OÇ-1
5
1
3
2
3
5
4
1
OÇ-2
5
1
1
4
1
3
1
5
5
1
OÇ-3
4
3
1
5
4
5
2
5
4
1
2
OÇ-4
4
2
2
5
5
5
2
5
4
1
3
OÇ-5
3
1
4
4
5
1
4
3
2
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026