Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Tarla Bitkilerinin Gübrelenmesi
Ders Kodu: TBB413
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 1
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Tarla bitkilerinde gübreleme kararını etkileyen hedef verim, toprak ve bitki analizleri, besin maddesi kaldırımı, organik ve kimyasal gübre kaynakları, uygulama zamanı, yöntemi ve ürün kalite ilişkilerini birlikte değerlendirerek uygulamaya yönelik gübreleme programı hazırlama becerisinin kazandırılması amaçlanmaktadır.

Özet İçerik

Tarla bitkilerinin gübrelenmesinde hedef verim ve analiz temelli karar verme; organik gübre, kompost ve yeşil gübre kullanımının değerlendirilmesi; kimyasal gübre etiketleri, azotlu, fosforlu, potasyumlu ve kompoze gübrelerin seçimi; gübre uygulama zamanı, dozu ve yöntemi; buğday, arpa, mısır ve pamuk gibi önemli tarla bitkilerinde dönemsel gübreleme programı hazırlanması; gübrelemenin verim, kalite, ekonomik uygunluk ve çevresel sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Ali KAPTAN
Öğrenme Çıktıları
1.Tarla bitkilerinde gübreleme kararına esas olan hedef verim, toprak ve bitki analizleri, besin kaldırımı ve yetiştirme koşullarını değerlendirir.
2.Organik gübre, kompost, yeşil gübre ve kimyasal gübre kaynaklarını tarla bitkilerinde kullanım amacı, zamanı ve uygulama koşullarına göre seçer.
3.Azotlu, fosforlu, potasyumlu ve kompoze gübrelerin ürün, toprak ve sulama koşullarına göre uygulama zamanı, yöntemi ve dozunu belirler.
4.Buğday, arpa, mısır ve pamuk gibi önemli tarla bitkileri için dönemsel ve bütünleşik gübreleme programı hazırlar.
5.Gübrelemenin verim, kalite, ekonomik uygunluk, çevresel risk ve sürdürülebilirlik açısından sonuçlarını değerlendirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.IFA, 1992. World Fertilizer Use Manual.Int. Fert. Assoc. Paris.
2.Kacar, B., Katkat, A.V., 2007. Gübreler ve Gübreleme. 2. Baskı. Nobel Yayınları, Ankara.
3.Fageri, N.K., Baligar, V.C., and Jones, C.A., 1997. Growth and Mineral Nutrition of Field Crops. 2nd Ed. Marcel Dekker Inc. New York.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Gübreleme karar süreci; tarla bitkilerinde hedef verim, ürün amacı, besin kaldırımı ve gübre kullanımının verimlilikteki rolü
1. Hafta - Uygulama
Uzun dönem gübre denemesi sonuçları ve gübre tüketim verileri üzerinden gübrelemenin üretime katkısının yorumlanması
2. Hafta - Teorik
Toprak ve bitki analizlerine dayalı gübreleme kararı; örnekleme, analiz parametreleri ve sınırlayıcı faktörlerin belirlenmesi
2. Hafta - Uygulama
Örnek toprak ve yaprak analizi sonuçlarına göre N, P, K, pH, kireç, tuzluluk ve mikro element risklerinin değerlendirilmesi
3. Hafta - Teorik
Çiftlik gübrelerinin tarla bitkilerinde kullanımı; besin katkısı, kalite, depolama, olgunlaşma ve uygulama kararı
3. Hafta - Uygulama
Ahır gübresi besin içeriğine göre mineral gübre dozunu azaltma ve uygulama miktarı hesaplama
4. Hafta - Teorik
Kompost kullanım kararı; hammadde, C/N oranı, nem, sıcaklık, olgunluk, hijyen ve tarla uygulama koşulları
4. Hafta - Uygulama
Farklı kompost materyallerinin uygunluk, olgunluk, tuzluluk ve riskler açısından değerlendirilmesi
5. Hafta - Teorik
Yeşil gübreleme karar kriterleri; bitki seçimi, ekim zamanı, toprağa karıştırma dönemi, azot katkısı ve münavebe ilişkisi
5. Hafta - Uygulama
Yeşil gübre bitkisi seçimi, beklenen N katkısı ve ana ürün gübreleme programına etkisinin hesaplanması
6. Hafta - Teorik
Kimyasal gübre seçimi; etiket okuma, N-P2O5-K2O ifadesi, fiziksel formlar ve saf besin elementi hesabı
6. Hafta - Uygulama
Gübre etiketlerinden saf N, P2O5, P, K2O ve K miktarı hesaplama uygulamaları
7. Hafta - Teorik
Azotlu gübre kullanım kararı; azot formları, toprakta davranış, kayıp riskleri, bölünmüş uygulama ve ürün dönemleri
7. Hafta - Uygulama
CAN, amonyum sülfat, üre ve diğer azotlu gübrelerin toprak pH’sı, yağış, sulama ve ürün dönemine göre seçilmesi
8. Hafta - Teorik
Fosforlu gübre kullanım kararı; çözünürlük, toprak pH’sı, kireç, fosfor fiksasyonu, banda uygulama ve başlangıç gübrelemesi
8. Hafta - Uygulama
TSP, DAP ve MAP gibi fosforlu gübrelerin kireçli ve asit toprak koşullarına göre karşılaştırılması
9. Hafta - Teorik
Potasyumlu ve kompoze gübre kullanım kararı; K kaynağı seçimi, klor hassasiyeti, kükürt katkısı, fertigasyon ve kalite ilişkisi
9. Hafta - Uygulama
K2SO4, KNO3, KCl ve kompoze gübrelerin ürün hassasiyeti, sulama sistemi ve kalite hedeflerine göre seçilmesi
10. Hafta - Teorik
Buğday ve arpa gübrelemesi I; ön bitki, ekim sıklığı, kardeşlenme, taban gübresi ve erken dönem azot yönetimi
10. Hafta - Uygulama
Buğdayda hedef verim, ön bitki ve toprak analizine göre taban gübresi ve kardeşlenme dönemi üst gübrelemesinin planlanması. Kısa sınav
11. Hafta - Teorik
Buğday ve arpa gübrelemesi II; sapa kalkma, geç azot, fosfor, potasyum, çinko, yatma, hastalık ve kalite hedefleri
11. Hafta - Uygulama
Ekmeklik ve makarnalık buğday için verim ve kalite hedeflerine göre dönemsel gübreleme programı hazırlama
12. Hafta - Teorik
Mısır gübrelemesi; hedef verim, C4 fizyolojisi, dane-silaj amacı, N-P-K-Zn ihtiyacı, bölünmüş uygulama ve fertigasyon
12. Hafta - Uygulama
Mısırda ekim, boğaz doldurma ve sulama dönemlerine göre hedef verim temelli gübreleme programı hazırlama
13. Hafta - Teorik
Pamuk gübrelemesi; pH, kireç, tuzluluk, organik madde, bünye, KDK, N-P-K-mikro elementler ve lif kalitesi
13. Hafta - Uygulama
Pamukta toprak kısıtları ve hedef kütlü verimine göre N, P2O5, K2O ve mikro element programı hazırlama
14. Hafta - Teorik
Tarla bitkilerinde bütünleşik gübreleme programı; organik kaynaklar, mineral gübreler, analizler, ekonomik doz ve çevresel risklerin birlikte değerlendirilmesi
14. Hafta - Uygulama
Buğday, mısır veya pamuk için tüm sezonu kapsayan uygulamalı gübreleme programı hazırlama ve sunma. Derse katılım ve performans değerlendirmesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Uygulamalı Ders142142
Kısa Sınav1101
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı1819
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
4
4
2
3
2
3
4
OÇ-2
3
3
2
2
2
2
3
4
OÇ-3
4
5
3
2
3
2
4
4
OÇ-4
4
5
4
3
4
2
3
3
2
4
4
OÇ-5
3
4
3
3
2
3
3
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026