Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Formel Diller ve Otomata Teorisi
Ders Kodu: CSE205
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: İngilizce
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 2
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu ders hesaplama kuramının üç temel alanı olan otomata, hesaplanabilirlik ve karmaşıklığı kapsamaktadır. Hesaplama modellerinin ne olduğu, her birinin neler yapabildiği ve yapamadığı, ne kadar hızla ve ne kadar bellek gereksinimyle çalıştıklarını anlatmaktadır. Formal diller ve hesaplama modelleri ve Chomsky sıradüzeni tanıltılmaktadır. Turing makinaları ve türevleri tanıtılmaktadır. Zaman ve yer karmaşıklık sınıfları da tanımlanmakta ve içerilmektedir.

Özet İçerik

Düzenli, bağlam duyarsızlığı ve bağlam duyarlı diller ve hesaplama modelleri; Turing makinaları ve türevleri, algoritma tanımı, karar verebililirlik ve veremememzlik; zaman ve yer sınıfları ve birbirleri il olan ilişkileri; yaklaşıklama algoritmaları ve rassal algoritmalar

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. İnci ERHAN
Öğrenme Çıktıları
1.RE, DFA, NFA ve kapasiteleri gibi, otomata kuramı kavramları hakkında açık ve net bilgiye sahip olmak.
2.FA, NFA, gramer, dil modelleri tasarlayabilmek.
3.Örnek otomata tasarlayabilmek.
4.Turing makinalaraı ve türevleri hakkında açık ve net bilgiye sahip olmak.
5.Zaman ve yer karmaşıklığı sınıfları ve aralarındaki ilişki hakkında bilgi sahibi olmak.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Introduction to the Theory of Computation, by M. Sipser, 2nd Edition, PWS Publishing Company, 2006.
2.Introduction to Automata Theory, Languages and Computation by J. H. Hopcroft, R. Motwani, and J. D. Ullman, 3rd Ed., Addison-Wesley, 2006
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Temel otomata, hesaplanabilirlik ve karmaşıklık tanımları; Matematiksel kavramlar ve terminoloji; Tanımlar, kuramlar ve kanıtlar; Kanıt türleri
2. Hafta - Teorik
Düzenli diller 1: Sonlu otomata; belirlenimci olmamak
3. Hafta - Teorik
Düzenli diller 2: Düzenli ifadeler; düzenli ifadelerin sonlu otomatalara dönüşümü
4. Hafta - Teorik
Bağlama duyarsız diller 1: Bağlama duyarsız gramerler; Chomsky normal biçimi
5. Hafta - Teorik
Bağlama duyarsız diller 2: Ters otomata; Bağlam duyarsız olmayan diller
6. Hafta - Teorik
Turing makinaları 1: Turing makinası tanımı; Turing makinası türevler; algoritma tanımı
7. Hafta - Teorik
Turing makinaları 2: Karar verebilirlik
8. Hafta - Teorik
Turing makinaları 3: İndirgenebilirlik
9. Hafta - Teorik
Zaman karmaşıklığı 1: Ölçüm karmaşıklığı; Büyük-O ve küçük-o kavramları; algoritma çözümlemesi; modeller arasındaki karmaşıklık ilişkileri
10. Hafta - Teorik
Zaman karmaşıklığı 2: P sınıfı; NP sınıfı; NP-tamlığı
11. Hafta - Teorik
Yer karmaşıklığı: Savitch kuramı; PSPACE sınıfı; L ve NL sınıfları; NL-tamlığı; çizgelerde arama; NL eşittir coNL
12. Hafta - Teorik
Dik başlılık: Sıradüzen kuramları; Görecelileştirme; Devre karmaşıklığı
13. Hafta - Teorik
Yaklaşıklama algoritmaları; Rassal algoritmalar;
14. Hafta - Teorik
Almaşıklama; Etkileşimli kanıt sistemleri; Paralel hesaplama
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
Kısa Sınav (Quiz)4%10
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Uygulamalı Ders140228
Kısa Sınav4106
Ara Sınav110212
Dönem Sonu Sınavı110212
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
5
OÇ-2
5
4
4
4
4
OÇ-3
4
5
5
4
4
4
OÇ-4
5
4
4
OÇ-5
4
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026