Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Algoritmik Medya ve Yapay Zeka Okuryazarlığı
Ders Kodu: MİÇ540
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu dersin amacı, yapay zekâyı yalnızca teknik bir araç ya da tasarım üretim yöntemi olarak değil; çağdaş medya ekosistemlerini, bilgi üretimini, görünürlük rejimlerini, temsil biçimlerini, kamusal tartışmaları ve toplumsal eşitsizlikleri dönüştüren algoritmik bir iletişim altyapısı olarak incelemektir (PÇ1, PÇ2, PÇ4). Ders kapsamında öğrencilerin algoritmik medya sistemlerini eleştirel medya okuryazarlığı, yapay zekâ okuryazarlığı, platform çalışmaları, veri etiği, dijital eşitsizlik, dezenformasyon, sentetik medya ve demokratik katılım bağlamında analiz etmeleri amaçlanır (PÇ5, PÇ6, PÇ7). Öğrencilerden bir yapay zekâ uygulamasını veya algoritmik medya pratiğini akademik araştırma nesnesi olarak kurgulamaları ve sistemli biçimde sunmaları beklenir (PÇ8).

Özet İçerik

Bu ders, algoritmaların ve yapay zekâ sistemlerinin medya üretimi, dağıtımı, görünürlüğü, tüketimi ve yorumlanması üzerindeki etkilerini inceler. Algoritmik kürasyon, platformlaşma, veri sömürüsü, üretken yapay zekâ, deepfake ve sentetik medya, dezenformasyon, algoritmik önyargı, temsil sorunları, telif, etik, gözetim, dijital emek, yapay zekâya erişimde eşitsizlikler ve yapay zekâ okuryazarlığı temel konular arasındadır. Dersin temel yaklaşımı, yapay zekâyı “araç kullanımı” düzeyinin ötesinde medya ve iletişim çalışmalarının merkezî bir araştırma nesnesi olarak konumlandırmaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Algoritmik medya, yapay zekâ okuryazarlığı, platformlaşma ve veri temelli medya ekosistemleriyle ilgili temel kavramları yüksek lisans düzeyinde açıklar.
2.Yapay zekâ sistemlerinin medya üretimi, dağıtımı, görünürlük, temsil ve bilgi üretimi üzerindeki etkilerini eleştirel biçimde analiz eder.
3.Algoritmik önyargı, dezenformasyon, sentetik medya, gözetim, telif, veri etiği ve dijital eşitsizlik gibi sorunları medya ve iletişim çalışmaları bağlamında değerlendirir.
4.Bir yapay zekâ uygulamasını veya algoritmik medya pratiğini uygun kuramsal ve yöntemsel araçlarla inceleyen akademik bir analiz geliştirir.
5.Yapay zekâ ve algoritmik medya alanındaki güncel tartışmaları yazılı, sözlü ve görsel biçimde sistemli olarak sunar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Kate Crawford - Atlas of AI: Power, Politics, and the Planetary Costs of Artificial Intelligence
2.Safiya Umoja Noble - Algorithms of Oppression: How Search Engines Reinforce Racism
3.Ruha Benjamin - Race After Technology: Abolitionist Tools for the New Jim Code
4.Frank Pasquale - The Black Box Society: The Secret Algorithms That Control Money and Information
5.Tarleton Gillespie - Custodians of the Internet
6.José van Dijck, Thomas Poell & Martijn de Waal - The Platform Society
7.Nick Couldry & Ulises A. Mejias - The Costs of Connection
8.Virginia Eubanks - Automating Inequality
9.Shoshana Zuboff - The Age of Surveillance Capitalism
10.Zeynep Tufekci - Twitter and Tear Gas
11.Mark Coeckelbergh - AI Ethics
12.Meredith Broussard - Artificial Unintelligence: How Computers Misunderstand the World
13.Cathy O’Neil - Weapons of Math Destruction
14.Mark Andrejevic - Automated Media
15.danah boyd & Kate Crawford - Critical Questions for Big Data
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin tanıtımı: Algoritmik medya ve yapay zekâ okuryazarlığına giriş
2. Hafta - Teorik
Algoritma nedir? Medya ve iletişim çalışmalarında algoritmik düşünme
3. Hafta - Teorik
Platformlaşma, veri toplama ve algoritmik görünürlük rejimleri
4. Hafta - Teorik
Yapay zekânın temel mantığı: Makine öğrenmesi, veri, model, çıktı ve olasılıksal üretim
5. Hafta - Teorik
Üretken yapay zekâ ve medya üretimi: Metin, görsel, ses, video ve otomasyon
6. Hafta - Teorik
Algoritmik önyargı, temsil ve ayrımcılık
7. Hafta - Teorik
Yapay zekâ, bilgi üretimi ve epistemik eşitsizlik
8. Hafta - Ara Sınav (Vize)
Ara değerlendirme: Eleştirel okuma raporu ve sınıf içi tartışma
9. Hafta - Teorik
Deepfake, sentetik medya ve dezenformasyon
10. Hafta - Teorik
Yapay zekâ okuryazarlığı: Teknik becerinin ötesinde eleştirel, etik ve toplumsal boyutlar
11. Hafta - Teorik
AI Gap: Yapay zekâya erişim, ücretli/ücretsiz sistemler ve algoritmik tabakalaşma
12. Hafta - Teorik
Telif, emek, yaratıcılık ve üretken yapay zekâ
13. Hafta - Teorik
Algoritmik denetim ve araştırma yöntemleri: Platform analizi, içerik analizi, deneysel gözlem ve eleştirel audit
14. Hafta - Teorik
Öğrenci proje atölyesi: Araştırma sorusu, yöntem ve vaka geliştirme
15. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Final değerlendirmesi: Araştırma projesi sunumu ve sözlü savunma
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Sunum1%20
Ödev1%20
Dönem Ödevi1%40
Ara Sınav (Vize)1%20
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders142370
Dönem Ödevi120222
Sunum110212
Okuma43116
Dönem Sonu Sınavı1415
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)125
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
OÇ-1
5
4
3
5
4
4
3
3
OÇ-2
5
5
4
5
5
5
4
4
OÇ-3
5
5
5
5
5
5
5
4
OÇ-4
4
5
4
5
5
5
5
4
OÇ-5
4
5
4
4
5
4
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026