Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Türk İslam Edebiyatı: Şekil ve Neviler
Ders Kodu: İST501
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Türk İslam Edebiyatı sahasında kaleme alınmış manzum ve mensur eserleri şekil ve tür bakımından tanıtmak. Nazmın şekil-tür ayrımını ve nesir türlerini sınıflandırma ölçütleriyle birlikte kavratmak. Öğrencilerin karşılaştıkları herhangi bir edebî metni, şekil ve tür bakımından kolaylıkla tanıyabilecek, ait olduğu gelenek içinde değerlendirebilecek seviyeye getirmek.

Özet İçerik

Şekil ve Tür Kavramları: Beyit ve bent esaslı nazım şekilleri; mensur türler; Cenab-ı Allah’a ve Hz. Peygamber’e dair edebî türler; tekke edebiyatına dair şekil ve türler; ahlaki ve didaktik türler; tercüme, şerh ve hâşiye geleneği; örnek metinler üzerinde şekil ve tür tayini.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Türk İslam Edebiyatı sahasındaki manzum ve mensur metinlerin şekil ve tür ayrımını kavrar, sınıflandırma ölçütlerini açıklar.
2.Beyit ve bent esaslı nazım şekillerini yapısal özellikleri bakımından inceler ve aralarındaki farkları ayırt eder.
3.Cenab-ı Allah’a ve Hz. Peygamber’e dair yazılan manzum türler ile tekke edebiyatına özgü şekil ve türleri tasnif eder.
4.Eski Türk edebiyatındaki mensur türlerin gelişimini ve tercüme, şerh, hâşiye, cönk, mecmua geleneğini tarihî bağlamı içinde değerlendirir.
5.Seçilmiş manzum ve mensur örnek metinler üzerinde şekil ve tür tayinini bağımsız olarak yapar, metni ait olduğu gelenek içinde yorumlar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Canım, Rıdvan. Divan Edebiyatında Türler. Ankara: Grafiker Yay.
2.Dilçin, Cem. Örneklerle Türk Şiir Bilgisi. Ankara: TDK Yay.
3.Güzel, Abdurrahman. Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Akçağ Yay.
4.İpekten, Haluk. Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz. İstanbul: Dergâh Yay.
5.İz, Fahir. Eski Türk Edebiyatında Nazım (I–II). Ankara: Akçağ Yay.
6.İz, Fahir. Eski Türk Edebiyatında Nesir. Ankara: Akçağ Yay.
7.Levend, Agah Sırrı. Divan Edebiyatı Kelimeler ve Remizler, Mazmunlar ve Mefhumlar. İstanbul: Dergâh Yay.
8.Mermer, Kenan – Kocatürk, Olcay ed., Manzum Dinî-Edebî Türler (Metin ve Şerh). İstanbul: DBY Yayınları.
9.Mermer, Kenan – Kocatürk, Olcay ed., Mensur Dinî-Edebî Türler (Metin ve Tahlil). İstanbul: DBY Yayınları.
10.Pekolcay, Necla vd. İslâmî Türk Edebiyatında Şekil ve Nev‘îlere Giriş. İstanbul: Kitabevi Yay.
11.Süer, Fatih Ramazan. Türk İslam Edebiyatında Türler. İstanbul: Kesit Yay.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin tanıtımı; şekil ve tür kavramları; nazmın şekil–tür ayrımı ve sınıflandırma ölçütleri.
2. Hafta - Teorik
Beyit Esaslı Nazım Şekilleri I.
3. Hafta - Teorik
Beyit Esaslı Nazım Şekilleri II.
4. Hafta - Teorik
Bent Esaslı Nazım Şekilleri.
5. Hafta - Teorik
Allah’a ve Hz. Peygamber’e Dair Manzum Türler.
6. Hafta - Teorik
Tekke Edebiyatında Şekil ve Türler.
7. Hafta - Teorik
Diğer Manzum Türler.
8. Hafta - Teorik
Mensur Türler I.
9. Hafta - Teorik
Mensur Türler II.
10. Hafta - Teorik
Mensur Türler III.
11. Hafta - Teorik
Mensur Türler IV.
12. Hafta - Teorik
Tercüme, şerh ve hâşiye geleneği; mecmua ve cönk.
13. Hafta - Teorik
Seçilmiş örnek metinler üzerinde şekil ve tür tayini.
14. Hafta - Teorik
Genel Değerlendirme.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Ödev1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders142370
Ödev35118
Sunum35118
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı113114
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)131
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
OÇ-1
5
4
3
3
4
2
OÇ-2
4
5
2
4
3
3
OÇ-3
4
4
2
4
5
3
OÇ-4
4
5
3
5
4
4
OÇ-5
4
5
4
5
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026