Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Antik Çağda Dinî Müzik ve Ritüel
Ders Kodu: İST519
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Antik Çağ toplumlarında dinî müzik ve ritüellerin tarihsel gelişimini incelemek; Mezopotamya, Mısır, Anadolu, Yunan ve Roma dünyalarında müziğin inanç sistemleri, dinî kurumlar ve toplumsal hayat içerisindeki yerini değerlendirmek; öğrencilerin farklı kültürlerin dinî müzik geleneklerini tarihsel kaynaklara dayalı olarak karşılaştırmalarını ve kültürel etkileşim, süreklilik ve değişim süreçlerini eleştirel biçimde yorumlamalarını sağlamaktır.

Özet İçerik

Antik Çağ’da dinî müziğin tarihsel kaynakları ve araştırma sorunları; Mezopotamya’da tapınak kültürü, ilahiler ve ağıtlar; Eski Mısır’da tanrı kültleri, tapınak ve cenaze törenlerinde müzik; Hitit ve diğer Eski Anadolu toplumlarında bayramlar, sunular ve müzikli ritüeller ele alınır. Antik Yunan dünyasında ilahi, koro ve dinî şenlikler; Roma döneminde kamusal kültler, törenler ve müzisyenlerin konumu incelenir. Dinî icracıların toplumsal statüleri, çalgıların törensel kullanımları, dinî otorite ve müzik ilişkisi ile kültürler arası karşılaşmalar değerlendirilir. Antik Çağ’ın sonlarında dinî dönüşümlerin müzik geleneklerine etkileri ve tarih yazımındaki süreklilik tartışmaları üzerinde durulur.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Antik Çağ’daki dinî müzik geleneklerini tarihsel ve coğrafi bağlamlarına yerleştirir.
2.Dinî müzik tarihinin başlıca kaynaklarını ve bu kaynakların bilgi sınırlarını açıklar.
3.Mezopotamya, Mısır, Anadolu, Yunan ve Roma toplumlarında müziğin dinî hayattaki yerini karşılaştırır.
4.Dinî kurumlar, icracılar, siyasal otorite ve müzik arasındaki tarihsel ilişkileri değerlendirir.
5.Kültürel etkileşim ve süreklilik iddialarını kaynaklara dayalı olarak sorgular.
6.Antik dinî müzik tarihine ilişkin sınırlandırılmış bir konuda bilimsel araştırma hazırlayarak sunar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Yiğit, İrfan. “Antik Medeniyetlerde Müzik ve Dini Müzik.” Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi 7/3 (2023): 127–144. Yiğit, İrfan. “Hititlerde Kült Dansları ve Dans-Müzik-Din İlişkisi.” Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 6/4 (2023): 95–108. Yiğit, İrfan. “Antik Medeniyetlerden İslam Tasavvuf Geleneğine Dini ve Askeri Mûsikî Enstrümanı ‘Çalpara’.” Trabzon İlahiyat Dergisi 11/2 (2024): 461–479. Yiğit, İrfan. “Ölüm, Ruh ve Müzik: Seikilos Yazıtı Üzerinden Antik Yunan’da Dinî Müzik Algısına Dair Bir Okuma.” Meshk 2/2 (2025): 100–116.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Antik Çağ’da dinî müzik tarihine giriş: Coğrafi ve kronolojik sınırlar; din, müzik ve ritüel kavramlarının tarihsel kullanımları.
2. Hafta - Teorik
Dinî müzik tarihinin kaynakları: Ritüel metinleri, ilahiler, yazıtlar, görsel tasvirler ve arkeolojik buluntuların tarihsel bilgi açısından değerlendirilmesi.
3. Hafta - Teorik
Sümer dünyasında dinî müzik: Tapınak kurumları, tanrılara yönelik ilahiler, ağıt geleneği ve dinî görevliler.
4. Hafta - Teorik
Babil ve Asur dünyasında dinî müzik: Tapınak ve saray ilişkileri, dinî törenler, müzisyenler ve önceki geleneklerin aktarımı.
5. Hafta - Teorik
Eski Mısır’da tapınak kültleri ve müzik: Tanrı kültleri, dinî görevliler, çalgılar ve müziğin törensel konumu.
6. Hafta - Teorik
Eski Mısır’da cenaze ve anma gelenekleri: Ölüm anlayışı, yas, ağıt ve cenaze törenlerinde müziğin yeri.
7. Hafta - Teorik
Hitit dünyasında dinî müzik: Bayram metinleri, sunu törenleri, şarkıcılar ve çalgıcılar; Hatti ve Hurri geleneklerinin kaynaklardaki izleri.
8. Hafta - Teorik
Demir Çağı Anadolu’sunda inanç ve müzik: Frig, Urartu ve Lidya çevrelerinden seçilmiş örnekler; yerel kültler ve komşu toplumlarla ilişkiler.
9. Hafta - Teorik
Antik Yunan dünyasında dinî müzik: İlahi, koro, kurban törenleri ve dinî şenlikler; kent topluluğu ile müzik arasındaki ilişkiler.
10. Hafta - Teorik
Antik Yunan’da kültler ve müzik düşüncesi: Apollon ve Dionysos çevresindeki gelenekler; mitolojik anlatılar ve müziğe ilişkin dinî değerlendirmeler.
11. Hafta - Teorik
Helenistik dönemde dinî müzik kültürleri: Kültlerin dolaşımı, yerel gelenekler, çok kültürlü kentler ve dinî şenlikler.
12. Hafta - Teorik
Roma dünyasında dinî müzik: Kamusal kültler, imparatorluk törenleri, dinî topluluklar ve müzisyenlerin kurumsal konumları.
13. Hafta - Teorik
Antik Çağ’ın sonlarında dinî dönüşüm ve müzik: Geleneksel kültlerin dönüşümü, Hristiyanlığın yayılması ve dinî ses pratiklerine ilişkin tartışmalar.
14. Hafta - Teorik
Genel değerlendirme: Antik dinî müzik geleneklerinde benzerlik, farklılık, etkileşim, süreklilik ve değişim; öğrenci araştırmalarının sunulması.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders145070
Ödev142028
Ara Sınav114014
Dönem Sonu Sınavı114014
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)126
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
OÇ-1
4
4
4
4
4
4
OÇ-2
4
3
4
4
4
4
OÇ-3
4
4
4
4
4
4
OÇ-4
5
4
5
4
4
4
OÇ-5
4
4
4
4
4
4
OÇ-6
4
4
4
4
4
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026