Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Dinî Mûsiki Araştırmalarında Yapay Zekâ ve Müzik Yapımı
Ders Kodu: İST522
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Yapay zekânın temel kavramlarını ve müzik üretimindeki kullanım biçimlerini tanıtmak; öğrencilerin Suno, Eita ve benzeri araçlarla metin ve müzikal yönergelerden hareketle sesli örnekler üretmelerini, üretim sürecini aşamalı olarak geliştirmelerini ve elde edilen sonuçları dinî mûsikinin metin, makam, usul, prozodi ve icra özellikleri açısından değerlendirmelerini sağlamak; bu araçların eğitim ve yaratıcı çalışmalar için sunduğu imkânları, sınırlılıklarını ve etik boyutlarını kavratmaktır.

Özet İçerik

Yapay zekâ, makine öğrenmesi, derin öğrenme ve üretken yapay zekâ kavramları; müzik üretiminde yapay zekânın çalışma mantığı ve insan yönlendirmesinin rolü ele alınır. Suno, Eita ve benzeri müzik üretim araçlarının arayüzleri, temel kullanım adımları ve sundukları üretim seçenekleri uygulamalı olarak incelenir. İstem yazımı, güfte hazırlama, vokal ve çalgı tercihlerini ifade etme, eser yapısını tanımlama, alternatif örnekler üretme ve sonuçları karşılaştırarak geliştirme çalışmaları yapılır. Üretilen örnekler telaffuz, prozodi, melodik bütünlük, makam, usul ve dinî mûsiki üslubuyla ilişki bakımından değerlendirilir. Telif, ses kullanımında rıza, yapay zekâ üretiminin açıklanması ve akademik dürüstlük konuları tartışılır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Yapay zekâ, makine öğrenmesi ve üretken yapay zekânın temel kavramlarını açıklar.
2.Suno, Eita ve benzeri araçların temel kullanım adımlarını gerçekleştirir.
3.Müzikal hedeflerini metin, vokal, çalgı, tempo ve yapı tercihlerini içeren istemlerle ifade eder.
4.Üretilen örnekleri telaffuz, prozodi, makam, usul ve müzikal bütünlük bakımından değerlendirir.
5.Karşılaştırmalı denemeler yaparak üretim sürecini geliştirir ve kullanılan araçların sınırlılıklarını açıklar.
6.Yapay zekâ kullanımını ve insan katkısını belgeleyen, etik ilkelere uygun bir proje hazırlayarak sunar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Say, Cem. 50 Soruda Yapay Zekâ. Bilim ve Gelecek Kitaplığı. Yüceland, Emre. “Müzik Eğitiminde Yapay Zekâ Tabanlı Müzik Üretim Araçlarının Pedagojik Potansiyeli: Kavramsal Bir İnceleme.” İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15/2 (2026): 1699–1720. Gündoğdu, Burak ve Serkan Okcu. “Yapay Zekâ Uygulamalarının Müzik ve Müzik Endüstrisi Üzerine Etkileri.” Konservatoryum 11/2 (2024): 545–558. Yüner, Hüseyin. “Müzik Teknolojileri Destekli Dinî Mûsikî Eğitimi: Yozgat Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Deneyimi.” Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29 (2026): 183–208.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Yapay zekâya giriş: Temel kavramlar, kullanım alanları ve müzikle ilişkisi; üretim sürecinde insanın rolü.
2. Hafta - Teorik
Makine öğrenmesi ve üretken yapay zekâ: Veri, model, öğrenme, çıkarım ve üretim kavramlarının teknik ayrıntıya girilmeden açıklanması.
3. Hafta - Teorik
Müzik üretim araçlarına genel bakış: Suno, Eita ve benzeri araçlarda arayüz, üretim akışı ve temel seçenekler.
4. Hafta - Teorik
Müzik üretiminde istem yazımı: Tür, atmosfer, tempo, vokal, çalgı ve yapı tercihlerinin açık biçimde ifade edilmesi.
5. Hafta - Teorik
Güfte hazırlama ve metni üretime uyarlama: Anlam, hece, vurgu, tekrar, kıta ve nakarat düzeni; özgün veya kullanım izni uygun metin seçimi.
6. Hafta - Teorik
Suno ile temel üretim çalışmaları: Metin ve müzikal yönergelerle örnek oluşturma; alternatifleri dinleme ve seçim yapma.
7. Hafta - Teorik
Eita ile temel üretim çalışmaları: Kullanılan sürümün sunduğu seçeneklerle üretim; yönerge ve çıktı ilişkisinin incelenmesi.
8. Hafta - Teorik
Vokal ve çalgı tercihlerinin yönlendirilmesi: Solo ve toplu söyleyiş, ses karakteri, çalgı rengi ve eşlik yoğunluğuna ilişkin istemler.
9. Hafta - Teorik
Dinî mûsikiye yönelik üretim denemeleri: İlahi karakterinde kısa örnekler; metin, ifade, sadelik ve müzikal bütünlük.
10. Hafta - Teorik
Makam ve usul yönlendirmeleri: İstemlerde makam ve usul belirtme; aracın verdiği sonucun nazari ve işitsel açıdan sınanması.
11. Hafta - Teorik
Telaffuz ve prozodi değerlendirmesi: Kelime vurgusu, hece bölünmesi, uzatma, anlam ve melodik cümleleme ilişkileri.
12. Hafta - Teorik
Üretimi geliştirme ve araçlar arası karşılaştırma: Başlangıç çıktısından son ürüne ulaşma; kullanılabilir özellikler ölçüsünde yeniden üretim ve düzenleme.
13. Hafta - Teorik
Etik, telif ve eğitimde kullanım: Güfte ve kayıtların kullanım hakları, ses taklidi, icracı rızası, üretimin açıklanması ve ders materyali geliştirme.
14. Hafta - Teorik
Dönem projelerinin sunumu: Üretim amacı, kullanılan istemler, alternatifler, düzeltmeler ve sonucun eleştirel değerlendirilmesi.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders145070
Ödev142028
Kısa Sınav114014
Ara Sınav114014
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)126
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
OÇ-1
4
4
3
4
4
4
OÇ-2
3
4
4
4
4
5
OÇ-3
4
4
4
4
4
4
OÇ-4
4
4
4
4
4
4
OÇ-5
4
4
4
4
4
4
OÇ-6
5
5
4
4
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026