Bilgi Paketi / Ders Kataloğu - Adnan Menderes Üniversitesi

Genel Bilgiler Birimin Kadrosu Akademik Bilgiler Program Çıktıları Öğretim Planı İletişim Bilgileri

Bilgi Paketi İçerik Sorumlusu

Dinî Müzik Arkeolojisi: Kaynaklar ve Yöntemler

Ders Kodu	: İST523
Ders Türü	: Seçmeli
Ders Grubu	: Yüksek Lisans
Eğitim Dili	: Türkçe
Staj Durumu	: Yok

Teori	: 3
Uyg.	: 0
Kredi	: 3
Laboratuvar	: 0
AKTS	: 5

Amaç

Geçmiş toplumların dinî müzik pratiklerinin araştırılmasında kullanılan arkeolojik, ikonografik ve yazılı kaynakları tanıtmak; öğrencilerin bu kaynakları buluntu bağlamı, tarihlendirme, işlev ve temsil sorunları açısından eleştirel biçimde değerlendirmelerini sağlamak; çalgılar, ses üreten nesneler, kutsal mekânlar ve ritüel tasvirlerinden hareketle kaynaklar arası karşılaştırma yapma ve kanıta dayalı araştırma yürütme becerilerini geliştirmektir.

Özet İçerik

Müzik arkeolojisinin temel kavramları ve dinî müzik araştırmalarıyla ilişkisi; arkeolojik bağlam, tarihlendirme ve belgeleme ilkeleri; çalgı buluntuları ve ses üreten nesneler; müzik ve ritüel tasvirlerinin ikonografik çözümlemesi; yazıtlar, ritüel metinleri ve diğer yazılı kaynakların değerlendirilmesi ele alınır. Kutsal mekânların ses özellikleri, çalgıların yeniden yapımı, deneysel yaklaşımlar ve dijital belgeleme yöntemleri seçilmiş örnekler üzerinden incelenir. Kaynakların birlikte yorumlanması, etnografik benzetmelerin sınırları, süreklilik ve etkileşim iddiaları, araştırma etiği ve kültürel mirasın temsili üzerinde durulur.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri

Öğrenme Çıktıları

1.	Müzik arkeolojisinin temel kavramlarını ve dinî müzik araştırmalarıyla ilişkisini açıklar.
2.	Arkeolojik buluntuları bağlam, tarihlendirme, köken bilgisi ve işlev açısından değerlendirir.
3.	Çalgı ve ritüel tasvirlerini ikonografik yöntemlerle çözümler.
4.	Yazılı, görsel, maddi ve mekânsal kaynakları karşılaştırarak tutarlı ve sınırlılıkları belirtilmiş yorumlar geliştirir.
5.	Arkeoakustik, deneysel yeniden yapım ve etnografik benzetmeye dayalı çıkarımları kanıt ve varsayım bakımından sorgular.
6.	Belgeleme ve araştırma etiğine uygun, kaynak temelli bir araştırma dosyası hazırlayarak sunar.

Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar

Celasin, Cenk ve Ş. Şehvar Beşiroğlu. “Hitit Medeniyeti Müzik Kültürünün Analizinde Arkeolojik Verilerin Rolü.” İTÜ Dergisi/b: Sosyal Bilimler 3/2 (2006): 35–46. Dinçol, Belkıs. Eski Önasya ve Mısır’da Müzik. İstanbul: Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 1999. Alp, Sedat. Hititlerde Şarkı, Müzik ve Dans. Hitit Çağında Anadolu’da Üzüm ve Şarap. Ankara: Kavaklıdere Kültür Yayınları, 1999. Masalcı Şahin, Gülgüney. “Hititçe Metinlerde Geçen Bazı Yerel Şarkıcılar Üzerine.” Archivum Anatolicum 13/1 (2019): 83–100. Gülyüz, Bahriye Güray. “Tasavvufi Bir Çalgı Olarak Nefirin İkonografik Evrilimi.” Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 96 (2020): 55–80.

Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği

1. Hafta - Teorik

Müzik arkeolojisinin kavramsal çerçevesi: Müzik arkeolojisi, din arkeolojisi ve arkeoakustik arasındaki ilişkiler; dinî müzik araştırmalarında temel sorular.

2. Hafta - Teorik

Araştırma tasarımı ve kaynak türleri: Nesne, tasvir, metin ve mekân verilerinin özellikleri; araştırma sorusu oluşturma ve kaynak seçimi.

3. Hafta - Teorik

Arkeolojik bağlam ve tarihlendirme: Buluntu yeri, tabaka, ilişkili nesneler, kullanım ve yeniden kullanım; köken bilgisi eksik eserlerin değerlendirilmesi.

4. Hafta - Teorik

Çalgılar ve ses üreten nesneler: Malzeme, biçim, yapım tekniği, kullanım izleri ve organolojik sınıflandırma; nesnenin ses üretme işlevinin belirlenmesi.

5. Hafta - Teorik

Dinî ve ritüel işlevin belirlenmesi: Tapınak, mezar ve adak bağlamları; bir nesnenin dinî kullanımına ilişkin kanıtlar ve alternatif açıklamalar.

6. Hafta - Teorik

Müzik ikonografisi: Kabartma, duvar resmi, mühür, seramik ve figürinlerde çalgı, icracı, hareket ve mekân tasvirleri; görsel temsilin sınırları.

7. Hafta - Teorik

Yazılı kaynaklar: Ritüel metinleri, ilahiler, yazıtlar, envanterler ve anlatı kaynaklarında müzik; terminoloji, çeviri ve tür sorunları.

8. Hafta - Teorik

Kaynakların birlikte yorumlanması: Nesne, tasvir ve metin arasındaki ilişkiler; kaynakların birbirini desteklemesi, çelişmesi veya sessiz kalması

9. Hafta - Teorik

Kutsal mekânlar ve arkeoakustik: Mimari düzen, sesin yayılımı, yankılanma ve işitilebilirlik; mevcut akustik durumdan geçmişe ilişkin çıkarım yapmanın sınırları.

10. Hafta - Teorik

Deneysel yaklaşımlar ve çalgıların yeniden yapımı: Ölçü, malzeme, eksik parçalar ve icra tekniğine ilişkin tercihler; yeniden yapılan çalgının sağlayabileceği bilgiler.

11. Hafta - Teorik

Karşılaştırmalı yöntem ve etnografik benzetme: Yaşayan geleneklerin yorumda kullanılması; biçim benzerliği, işlev benzerliği, etkileşim ve tarihsel süreklilik arasındaki ayrımlar.

12. Hafta - Teorik

Dijital belgeleme ve veri yönetimi: Kataloglama, görsel arşiv, üç boyutlu model ve ses örneklerinin araştırmada kullanımı; üst veri, kaynak gösterme ve belirsizliklerin kaydı.

13. Hafta - Teorik

Araştırma etiği ve kültürel mirasın temsili: Buluntuların kökeni, kutsal nesneler, insan kalıntılarıyla ilişkili bağlamlar, görsel kullanım izinleri ve müze sunumları.

14. Hafta - Teorik

Araştırma sunumları ve genel değerlendirme: Öğrenci çalışmalarının soru, kaynak, yöntem, bulgu ve sınırlılıklar açısından tartışılması.

Değerlendirme

Değerlendirme Türü	Adet	Yüzde
Derse Katılım (Performans)	1	%5
Kısa Sınav (Quiz)	1	%5
Ara Sınav (Vize)	1	%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)	1	%60

İş Yükü Hesaplaması

Etkinlik	Sayısı	Ön Hazırlık	Süre	Toplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders	14	5	0	70
Ödev	14	2	0	28
Ara Sınav	1	14	0	14
Dönem Sonu Sınavı	1	14	0	14
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)				126

Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

	PÇ-1	PÇ-2	PÇ-3	PÇ-4	PÇ-5	PÇ-6
OÇ-1	4	2	5	4	4	5
OÇ-2	3	3	4	4	4	5
OÇ-3	4	3	4	5	4	5
OÇ-4	4	4	4	4	4	4
OÇ-5	3	4	4	4	4	4
OÇ-6	4	4	4	4	4	4

Bilgi Paketi İçerik Sorumlusu