Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Teoarkeoloji ve Dinî Musiki
Ders Kodu: İST529
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Dinî inanç ve uygulamaların arkeolojik kaynaklara yansımasını musiki tarihi açısından incelemek; öğrencilerin kutsal mekânlar, çalgı buluntuları, ritüel tasvirleri ve yazılı belgeler aracılığıyla din, maddi kültür ve ses arasındaki ilişkileri değerlendirmelerini sağlamak; farklı toplumlarda musikinin dinî anlamlarını tarihsel bağlamları içerisinde karşılaştırma ve kaynak temelli araştırma yapma becerilerini geliştirmektir.

Özet İçerik

Teoarkeoloji kavramının kapsamı, din arkeolojisi ve müzik arkeolojisiyle ilişkileri; inanç, kutsallık, maddi kültür ve ses kavramları ele alınır. Mezopotamya, Mısır, Anadolu ve Akdeniz dünyasından seçilmiş örneklerle tapınak, kutsal alan, mezar, adak nesnesi ve çalgı buluntularının dinî musiki tarihi bakımından taşıdığı bilgiler incelenir. Ritüel tasvirleri, yazıtlar ve dinî metinler üzerinden musiki, tanrısal tasavvurlar, dinî otorite ve toplumsal hafıza arasındaki ilişkiler değerlendirilir. Geç Antik Çağ ve Türk-İslam kültüründen seçilmiş örneklerle dinî mekân ve musiki ilişkisi karşılaştırılır. Sembolik yorum, kültürel etkileşim, süreklilik ve değişim iddialarının kanıtları ve sınırlılıkları tartışılır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Teoarkeoloji kavramının ders kapsamındaki kullanımını ve ilişkili araştırma alanlarını açıklar.
2.Dinî inançların maddi kültürdeki izlerini musiki tarihi açısından değerlendirir.
3.Arkeolojik, görsel ve yazılı kaynakları tarihsel bağlamları içerisinde karşılaştırır
4.Musiki, kutsal mekân, dinî otorite ve sembolizm arasındaki ilişkileri yorumlar.
5.Kültürel etkileşim ve süreklilik iddialarını kanıtları ve sınırlılıkları bakımından sorgular.
6.Dinî musiki tarihine ilişkin kaynak temelli bir araştırma hazırlayarak sunar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Yiğit, İrfan. “İlahiyat-Arkeoloji Bilimlerini Yeniden Düşünmek: Teo-Arkeolojik Perspektiften Dinî Mûsikî Araştırmaları Mümkün müdür?” Arkeoloji ve Sanat 182. Renfrew, Colin ve Paul Bahn. Arkeoloji: Kuramlar, Yöntemler ve Uygulama. Çev. Gürkan Ergin. İstanbul: Homer Kitabevi, 2020. Dinçol, Belkıs. Eski Önasya ve Mısır’da Müzik. İstanbul: Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 1999.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Teoarkeolojinin kavramsal çerçevesi: Kavramın ders kapsamındaki tanımı; din arkeolojisi, dinler tarihi ve müzik arkeolojisiyle ilişkileri.
2. Hafta - Teorik
İnanç, maddi kültür ve musiki: Dinî düşüncenin nesne, yapı ve tasvirlerdeki izleri; sesin maddi veriler üzerinden araştırılmasının sınırları.
3. Hafta - Teorik
Dinî musiki tarihinin arkeolojik kaynakları: Kutsal yapılar, çalgılar, adak nesneleri, mezar buluntuları ve tasvirler; bağlam ve tarihlendirme sorunları.
4. Hafta - Teorik
Mezopotamya’da tapınak, inanç ve musiki: Tanrılara hizmet anlayışı, dinî görevliler, ilahiler ve çalgılara ilişkin maddi ve yazılı veriler.
5. Hafta - Teorik
Eski Mısır’da kutsallık ve musiki: Tapınak ve mezar tasvirleri, kült nesneleri ve çalgılar; dinî sembolizm ve törensel kullanım.
6. Hafta - Teorik
Eski Anadolu’da dinî hayatın müzikal izleri: Hitit ve Demir Çağı kültürlerinden seçilmiş buluntu ve tasvirler; yerel inançlar ve tören gelenekleri.
7. Hafta - Teorik
Antik Yunan ve Roma dünyasında kült ve musiki: Kutsal alanlar, tanrısal figürler, çalgı tasvirleri ve adak bağlamları.
8. Hafta - Teorik
Ölüm, ahiret tasavvurları ve musiki: Mezar buluntuları, cenaze tasvirleri ve ağıt metinleri; ölümle ilişkili bağlamların yorumlanması.
9. Hafta - Teorik
Dinî otorite ve musiki: Ruhban grupları, tapınak görevlileri, himaye ve iktidar; icracıların maddi ve yazılı kaynaklardaki temsilleri.
10. Hafta - Teorik
Kutsal mekânların işitsel tarihi: Mimari düzen, tören alanları ve icra konumları; tarihsel ses ortamlarına ilişkin yorumlar.
11. Hafta - Teorik
Geç Antik Çağ’da dinî dönüşümler: Kutsal mekânların değişen kullanımları, yeni dinî topluluklar ve ses pratiklerinin tarihsel bağlamları.
12. Hafta - Teorik
Türk-İslam kültüründe maddi miras ve dinî musiki: Cami ve tekke yapıları, kitabeler, vakıf ve kurum belgeleri üzerinden musiki hayatının değerlendirilmesi.
13. Hafta - Teorik
Sembolizm, etkileşim ve süreklilik tartışmaları: Benzer nesne ve tasvirlerin farklı anlamları; köken iddiaları, kronolojik boşluklar ve alternatif açıklamalar.
14. Hafta - Teorik
Araştırma sunumları ve genel değerlendirme: Din, maddi kültür ve musiki ilişkisine yönelik tarihsel çalışmaların değerlendirilmesi.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders145070
Ödev142028
Ara Sınav114014
Dönem Sonu Sınavı114014
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)126
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
OÇ-1
3
4
4
5
4
4
OÇ-2
4
5
5
4
4
3
OÇ-3
5
4
4
4
4
4
OÇ-4
4
4
4
4
5
5
OÇ-5
5
4
4
4
4
5
OÇ-6
4
4
5
4
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026