Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
| Ders Kodu | : İST535 |
| Ders Türü | : Seçmeli |
| Ders Grubu | : Yüksek Lisans |
| Eğitim Dili | : Türkçe |
| Staj Durumu | : Yok |
| Teori | : 3 |
| Uyg. | : 0 |
| Kredi | : 3 |
| Laboratuvar | : 0 |
| AKTS | : 5 |
Klasik İslam tarihi araştırmalarında kullanılan başlıca kaynak türlerini, eserleri ve müellifleri tanıtmak; siyer ve megāzî rivayetlerinden genel tarih, fütûh, tabakāt, ensâb, coğrafya, şehir tarihi, hadis, tefsir ve idari-mali literatüre uzanan kaynakların oluşum, aktarım ve kullanım özelliklerini incelemek. Öğrencilerin kaynakların tarihlendirilmesi, müellif ve rivayet ağı, metinler arası ilişkiler, iç ve dış tenkit, bilgi seçimi ve temsil sorunlarını değerlendirmelerini; aynı tarihsel meseleye ilişkin farklı kaynakları karşılaştırarak gerekçeli tarihsel çıkarımlar yapmalarını sağlamak.
Birincil ve ikincil kaynak ayrımı; klasik İslam tarih kaynaklarının türleri ve tarihsel değerleri; erken dönem tarihî hafıza, sözlü ve yazılı rivayet, sahîfe ve risâleler; Kur’an, hadis, şiir ve belgelerin erken tarih araştırmalarında kullanımı; siyer ve megāzî literatürünün oluşumu, ilk müellifler, tedvin, tasnif, telif ve nakil süreçleri; İbn İshâk, Mûsâ b. ʿUkbe, Maʿmer b. Râşid, Vâḳıdî, İbn Hişâm ve İbn Saʿd örnekleri; isnad ve metin tenkidi, rivayet varyantları ve anlatı kalıpları; kronikler ve genel tarih eserleri; fütûh, ensâb, tabakāt ve terâcim kaynakları; coğrafya, şehir tarihi, seyahatname, hukuk ve maliye kaynakları; kitâbe, sikke, papirüs ve arkeolojik veriler; kaynakların karşılaştırılması ve örnek kaynak tenkidi uygulamaları.
| 1. | Klasik İslam tarihi kaynaklarını temel türlerine göre sınıflandırır; önemli eserleri, müellifleri ve bunların tarihsel kapsamlarını tanımlar. |
| 2. | Erken dönem tarih rivayetlerinin derlenme, aktarılma, tasnif ve telif süreçlerini açıklar; farklı nüsha ve rivayet ilişkilerini değerlendirir. |
| 3. | Seçilmiş kaynakları tarihlendirme, isnad, metin, müellif perspektifi, anlatı kalıpları ve karşılaştırmalı kanıt bakımından eleştirel biçimde inceler. |
| 4. | Siyer, fütûh, genel tarih, tabakāt, ensâb, coğrafya ve belgesel kaynakların araştırma imkânları ile sınırlılıklarını karşılaştırır |
| 5. | Belirli bir tarihsel probleme ilişkin birincil kaynakları karşılaştırarak gerekçeli bir kaynak tenkidi raporu ve akademik sunum hazırlar. |
| 1. | Öz, Şaban. İlk Siyer Kaynakları ve Müellifleri. İstanbul: İSAR Vakfı – Yıldız Yayıncılık, 2008. [Temel ders kitabı] 2. Öz, Şaban. “Siyer Literatürünün Güvenilirliği Problemi”. İslâmî Araştırmalar 29/1 (2018). 3. Şeşen, Ramazan. Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı. İstanbul: İSAR Vakfı, 2016. 4. Horovitz, Josef. İslâmî Tarihçiliğin Doğuşu: İlk Siyer/Meğâzî Eserleri ve Müellifleri. çev. Ramazan Altınay – Ramazan Özmen. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2002. 5. Robinson, Chase F. Islamic Historiography. Cambridge: Cambridge University Press, 2003. |
| Değerlendirme Türü | Adet | Yüzde |
|---|---|---|
| Derse Katılım (Performans) | 1 | %5 |
| Kısa Sınav (Quiz) | 1 | %5 |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | %30 |
| Dönem Sonu Sınavı (Final) | 1 | %60 |
| Etkinlik | Sayısı | Ön Hazırlık | Süre | Toplam Iş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|---|
| Kuramsal Ders | 14 | 5 | 0 | 70 |
| Ödev | 14 | 2 | 0 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 14 | 0 | 14 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 14 | 0 | 14 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat) | 126 | |||
PÇ-1 | PÇ-2 | PÇ-3 | PÇ-4 | PÇ-5 | PÇ-6 | |
OÇ-1 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 5 |
OÇ-2 | 3 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 |
OÇ-3 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 |
OÇ-4 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
OÇ-5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 4 |