Hz. Peygamber döneminden erken Abbâsî dönemine kadar siyasi, idari, askerî, mali, adli, dinî ve toplumsal kurumların ortaya çıkışını, işleyişini ve tarihsel dönüşümünü incelemek; öğrencilerin kurumsallaşma süreçlerini devletin ihtiyaçları, toplumsal ilişkiler ve iktisadi şartlarla birlikte değerlendirmelerini sağlamak. İlk uygulamalarla sonraki dönemlerde gelişmiş teşkilatları birbirinden ayırt etme, İslam öncesi Arap gelenekleri ile Bizans ve Sasani idari mirasının etkilerini karşılaştırma ve klasik tarih metinlerini belgesel verilerle birlikte kullanarak kurumlar tarihi alanında bağımsız araştırma yapma becerisi kazandırmak.

Hz. Peygamber döneminde Medine toplumunun örgütlenmesi ve ilk kurumsal uygulamalar; hilafet, biat, şûrâ ve siyasi meşruiyet; Hulefâ-yi Râşidîn, Emevîler ve erken Abbâsîler dönemlerinde merkezî yönetim, valilik ve merkez-taşra ilişkileri; divanlar, kâtiplik, resmî haberleşme ve berîd; beytülmâl, zekât, ganimet, fey, haraç, cizye ve atâ düzeni; askerî teşkilat ve garnizon şehirleri; kadılık ve adaletin sağlanmasına yönelik uygulamalar; mescit, imamlık ve dinî hayatın örgütlenmesi; ilim halkaları, küttâb ve eğitim faaliyetleri; çarşı-pazar düzeni, ölçü ve tartı denetimi; toplumsal yardımlaşma, kamu hizmetleri ve vakıf uygulamalarının ilk örnekleri; kurumların toplumsal ihtiyaçlarla ilişkisi, devamlılığı ve değişimi. Klasik tarih ve maliye kaynakları ile belgeler ışığında karşılaştırmalı incelemeler.