
| Ders Kodu | : İST543 |
| Ders Türü | : Seçmeli |
| Ders Grubu | : Yüksek Lisans |
| Eğitim Dili | : Türkçe |
| Staj Durumu | : Yok |
| Teori | : 3 |
| Uyg. | : 0 |
| Kredi | : 3 |
| Laboratuvar | : 0 |
| AKTS | : 5 |
Şehir tarihinin temel kavramlarını, kuramsal yaklaşımlarını, yöntemlerini ve kaynaklarını tanıtmak; şehirlerin tarihsel oluşumunu, gelişimini ve dönüşümünü siyasi, idari, sosyal, ekonomik, demografik, kültürel ve mekânsal yönleriyle incelemek. Antik Çağ ve Orta Çağ şehirleşmesini genel bir çerçeve olarak ele alıp İslam medeniyetinin farklı dönem ve coğrafyalarında ortaya çıkan veya dönüşen şehirleri, özellikle de Osmanlı şehirlerini karşılaştırmalı biçimde değerlendirmek. Öğrencilerin tarihî coğrafya eserleri, şehir tarihleri, şer‘iyye sicilleri, tahrir defterleri, vakfiyeler, seyahatnameler, haritalar ve diğer tarihsel kaynakları eleştirel biçimde kullanarak özgün şehir tarihi araştırmaları geliştirmelerini sağlamak.
Şehir, kent ve şehirleşme kavramları; şehir tarihçiliğinin gelişimi, sosyal tarih, mekân tarihi ve kent sosyolojisiyle ilişkisi; şehir tarihi araştırmalarında kuramsal yaklaşımlar ve kaynaklar; Antik Çağ ve Orta Çağ şehirleri ile geç antikçağdan erken İslam dönemine kentsel süreklilik ve değişim; “İslam şehri” kavramı ve bu kavrama yönelik eleştiriler; Medine, Kûfe, Basra ve Fustat gibi erken İslam yerleşimleri ile Dımaşk, Bağdat, Kahire, Kayrevan, Kurtuba ve diğer İslam coğrafyalarındaki şehirlerin gelişimi; Osmanlı şehirlerinin kuruluşu, iskânı ve imarı; şehir yönetimi, kadı, subaşı ve muhtesip; mahalle, aile ve toplumsal hayat; pazarlar, loncalar, üretim ve ticaret; nüfus, göç, salgınlar ve afetler; mimari, şehir mekânı, su tesisleri ve vakıflar; şer‘iyye sicilleri ve diğer arşiv belgeleriyle şehir tarihi araştırmaları; Tanzimat ve sonrasında Osmanlı şehirlerinin dönüşümü; farklı dönem ve coğrafyalardaki şehirlerin karşılaştırmalı incelenmesi.
| 1. | Şehir tarihçiliğinin temel kavramlarını, kuramsal yaklaşımlarını ve “İslam şehri” tartışmalarını eleştirel biçimde açıklar. |
| 2. | İslam medeniyetinin farklı dönem ve coğrafyalarında şehirlerin kuruluşunu, gelişimini ve dönüşümünü karşılaştırır. |
| 3. | Osmanlı şehirlerinin yönetimini, toplumsal yapısını, ekonomik hayatını ve mekânsal örgütlenmesini tarihsel bağlamda değerlendirir. |
| 4. | Şehir tarihi araştırmalarında kullanılan klasik eserleri, şer‘iyye sicillerini, tahrir defterlerini, vakfiyeleri ve diğer belgeleri kaynak değeri bakımından çözümler. |
| 5. | Şehir tarihiyle ilgili özgün bir araştırma sorusu geliştirerek birincil kaynaklara ve literatüre dayanan akademik çalışma ve seminer sunumu hazırlar. |
| 1. | Ders Kitabı / Önerilen Kaynaklar 1. Weber, Max. The City. haz. ve çev. Don Martindale – Gertrud Neuwirth. New York: The Free Press, 1958. 2. Pirenne, Henri. Medieval Cities: Their Origins and the Revival of Trade. çev. Frank D. Halsey. Princeton: Princeton University Press, 1925. 3. Mumford, Lewis. The City in History: Its Origins, Its Transformations, and Its Prospects. New York: Harcourt, Brace & World, 1961. 4. Raymond, André. Osmanlı Döneminde Arap Kentleri. çev. Ali Berktay. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1995. 5. Ergenç, Özer. XVI. Yüzyılın Sonlarında Bursa: Yerleşimi, Yönetimi, Ekonomik ve Sosyal Durumu Üzerine Bir Araştırma. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2006. |
| Değerlendirme Türü | Adet | Yüzde |
|---|---|---|
| Derse Katılım (Performans) | 1 | %5 |
| Kısa Sınav (Quiz) | 1 | %5 |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | %30 |
| Dönem Sonu Sınavı (Final) | 1 | %60 |
| Etkinlik | Sayısı | Ön Hazırlık | Süre | Toplam Iş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|---|
| Kuramsal Ders | 14 | 5 | 0 | 70 |
| Ödev | 14 | 2 | 0 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 14 | 0 | 14 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 14 | 0 | 14 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat) | 126 | |||
PÇ-1 | PÇ-2 | PÇ-3 | PÇ-4 | PÇ-5 | PÇ-6 | |
OÇ-1 | 4 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 |
OÇ-2 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 |
OÇ-3 | 4 | 3 | 4 | 4 | 4 | 4 |
OÇ-4 | 4 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 |
OÇ-5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |