Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Osmanlı Hukuk Sistemi
Ders Kodu: TRH508
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Öğrencilere Osmanlı Devleti’ndeki adalet ve kanun yapma ve uygulama kavramlarının ne denli önemli olduğunu kavratmak. Osmanlı devletinin hukuki sistemi ile ekonomik yapısının birbiriyle sıkı sıkıya bağlı olduğunu göstermek.

Özet İçerik

Bu derste Osmanlı tarih araştırmalarında kullanılan birinci el kaynaklar ele alınacaktır. Bunlardan en önemlileri arşiv kaynaklarıdır. Bunların yanında yeniçağ ile ilgili yapılan araştırmalar ve basılan kitaplar irdelenecek ayrıca Osmanlı paleoğrafya ve diplomasisine ait dokümanlar, ansiklopediler, sözlükler, katalog ve haritalar araştırma çalışmalarında kullanılacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.İslam hukukunun tarihsel süreçte nasıl meydana geldiğini anlayabilme. Bu belgelerin günümüzde saklandığı çeşitli Arşivleri tanıyabilme.
2.Osmanlıdaki şer’i-örfi hukuk kavramları konusunda bilgi sahibi olabilme.Bu yüzyıllardaki çeşitli konularda entelektüel bakış açısını ve Osmanlı aydınlarının düşünce yapılarını kavrayabilme
3.Tarımsal üretim ve vergilendirme ile toprak hukuku arasındaki bağları öğrenebilme.
4.Hukuki yönü ön planda olan bazı Osmanlı padişahlarının yaptığı hukuki düzenlemeleri kavrayabilme.
5.Adalet kavramı ve yönetim ilişkisi arasındaki bağlantıyı kavrayabilme.
6.Osmanlıdaki mahkeme kayıtlarından çeşitli örnekleri yorumlayabilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Devlet-i Aliyye I, Halil İnalcık, İş Bankası Yayınları, İstanbul 2009.
2.Türkiye’de Toprak Meselesi, Ömer L. Barkan, İstanbul 1980.
3.Kanunlar, Ömer L. Barkan, İstanbul 1943.
4."Adaletnameler” Halil İnalcık, Belgeler II, 3-4:49-145. Ankara 1965.
5.Osmanlı’da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım. (Ed.) Çağlar Keyder-Faruk Tabak, İstanbul 1998.
6. Şeriattan Kanuna. Ebussuud ve Osmanlı’da İslami Hukuk, Colin Imber, İstanbul 2004.
7.İslâm Muhakeme Hukuku, Abdülaziz Bayındır, İstanbul 1986.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Selçuklu Hukuk Mirası ve Osmanlılar. Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde Osmanlı Hukuk Sistemi.
2. Hafta - Teorik
Osmanlı Klasik Döneminde Hukuk. Örfi-Şer’i Hukuk Ayrımı. Bizatihi Osmanlı Sultanının kanun koyma yetkisi. İlk dönem Osmanlı sultanlarının hukuki uygulamaları.
3. Hafta - Teorik
II. Mehmed Kanunnamesi. Bölümleri ve Tahlili. Kardeş Katli meselesi ve Osmanlı hukuku.
4. Hafta - Teorik
Osmanlı Kadısı. Görevleri, İdareciliği, taşra yönetimindeki önemi. Tuttuğu kayıtlar: Şer’iyye sicilleri.
5. Hafta - Teorik
Şer’iyye Sicili örnekleri. Örnek okuma ve tahliller.
6. Hafta - Teorik
Şer’iyye Sicili örnekleri. Örnek okuma ve tahliller.
7. Hafta - Teorik
I. Süleyman ve Osmanlı örfi kanunnameleri. Hukuki, ekonomik ve siyasi yönleriyle Eyalet ve Sancak kanunnameleri.
8. Hafta - Teorik
Kanunname örnekleri. Örnek okuma ve tahlilleri.
9. Hafta - Teorik
Kanunname örnekleri. Örnek okuma ve tahlilleri.
10. Hafta - Teorik
Osmanlı şeyhülislamları ve verdikleri fetvalar. İbn-i Kemal ve Ebussud ekolü
11. Hafta - Teorik
Celali fetretinde Osmanlı yargısı ve Adaletnameler.
12. Hafta - Teorik
Adaletname örnekleri. Örnek okuma ve tahlilleri
13. Hafta - Teorik
Adaletname örnekleri. Örnek okuma ve tahlilleri
14. Hafta - Teorik
Osmanlı hukuk yapısının değişim ve dönüşümü. Tanzimat ve XIX. Yüzyıl’da hukuki alanda yapılan reformlar.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143384
Ödev18210
Bireysel Çalışma18210
Ara Sınav1224
Dönem Sonu Sınavı110212
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)120
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
OÇ-2
4
4
OÇ-3
4
OÇ-4
4
OÇ-5
OÇ-6
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026