Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Osmanlı Devleti’nde Reform ve Bürokrasi
Ders Kodu: TRH567
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Osmanlı merkez ve taşra bürokrasisinin oluşumu, gelişimi ve XIX. yüzyıl reform dönemindeki değişimi ve dönüşümü ele alınacaktır.

Özet İçerik

Osmanlı merkez ve taşra bürokrasisinin oluşum süreci ele alınarak klasik dönem kalemiye sınıfının özellikleri ayrıntısıyla anlatılacak, geleneksel devletteki yönetici sınıfın evrimi üzerinde durularak Osmanlı Devleti’nin gerileme dönemiyle birlikte ilmiye sınıfının önemini kaybedişi anlatıldıktan sonra reform döneminde Bâb-ı Âlî’nin teşkilatlanma ve çalışma usulleri anlatılarak Osmanlı bürokrasisindeki yeri ortaya konulacaktır. Reisülküttablıktan Hariciye Nezareti’ne geçiş başta olmak üzere nezaretler döneminde Osmanlı bürokrasisinin özellikleri anlatılacaktır. Tercüme Odası ve faaliyetlerine değinilerek gayrimüslimlerin Osmanlı bürokrasisindeki yeri üzerinde durulacak, Tanzimat döneminde gelişen sivil bürokrasinin devletin merkez ve taşra sistemindeki etkisi anlatılacaktır. II. Abdülhamid Dönemi sivil bürokrasinin tasviyesi ve Bâb-ı Âlî teşkilatının yapısı anlatılacak. II. Meşrutiyet ile birlikte Hamidiye sisteminin kaldırılması çabaları anlatılacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Osmanlı bürokrasisi hakkında temel ve genel bilgi sahibi olur.
2.Kalemiye sınıfının Osmanlı bürokrasisindeki yerini kavrar.
3.Klasik dönemden XIX. yüzyıla Osmanlı merkez ve taşra bürokrasisinin geçirdiği evreleri öğrenir.
4.Bâb-ı Âlî hakkında bilgi sahibi olur.
5.Tercüme Odası ve faaliyetlerini öğrenir.
6.Tanzimat dönemi sivil bürokrasinin Osmanlı devlet yönetimindeki yerini belirler.
7.II. Abdülhamid dönemi bürokrasisi hakkında ayrıntılı bilgi öğrenir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Ali Akyıldız, Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform (1836-1856), Eren Yayıncılık, İstanbul 1993.
2.Carter V. Findley, Osmanlı İmparatorluğu’nda Bürokratik Reform Babıali, 1789-1922, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2014.
3.Ali Akyıldız, Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme, İletişim Yayınları, İstanbul 2015.
4.Roderic H. Davidson, Osmanlı İmparatorluğu’nda Reform (1856-1876), Agora Kitaplığı, İstanbul 2015.
5.N. Berkes, Türkiye’de Çağdaşlaşma, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2019.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin Tanımı, Kavramlar ve Konular
2. Hafta - Teorik
“Bürokrasi” Kavramı
3. Hafta - Teorik
Osmanlı bürokrasisinin oluşum süreci
4. Hafta - Teorik
Osmanlı merkez ve taşra bürokrasisi
5. Hafta - Teorik
Kalemiye sınıfı
6. Hafta - Teorik
Klasik dönemden XIX. yüzyıla Osmanlı bürokrasisindeki değişim ve dönüşümler
7. Hafta - Teorik
III. Selim ve II. Mahmud Dönemi yenilikleri ve bürokrasiye etkileri
8. Hafta - Teorik
Tercüme Odası ve bürokrasideki yeri
9. Hafta - Teorik
Tanzimat Dönemi reformları
10. Hafta - Teorik
Tanzimat Dönemi reformları ve sivil bürokrasinin gelişimi
11. Hafta - Teorik
Tanzimat Dönemi'nin Önemli Bürokratları
12. Hafta - Teorik
Tanzimat Dönemi'nin Önemli Bürokratları
13. Hafta - Teorik
II. Abdülhamid Dönemi Osmanlı bürokrasisi ve genel özellikleri
14. Hafta - Teorik
II. Meşrutiyet Dönemi ve Osmanlı bürokrasisi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143384
Bireysel Çalışma112214
Ara Sınav18210
Dönem Sonu Sınavı114216
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)124
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
OÇ-2
OÇ-3
5
OÇ-4
OÇ-5
OÇ-6
OÇ-7
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026