Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Türkiye'nin Orta Doğu Politikası
Ders Kodu: SBUI632
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Doktora
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu ders; Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne farklı dönemlerde Türkiye’nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkilerini ve bölgeye yönelik politikalarını, bu politikaların oluşumunda etkili olan yerel, bölgesel ve küresel faktörleri ortaya koyarak analiz etme becerisi kazandırmayı amaçlar.

Özet İçerik

Bu ders, Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze Türkiye’nin Orta Doğu’ya yönelik dış politikasını tarihsel ve tematik bir çerçevede ele alır. Statükocu çizgiden çok yönlülüğe, oradan “stratejik derinlik” ve Arap Baharı sonrası aktif bölge politikasına uzanan dönüşüm incelenir; Suriye, Irak, İran ve Filistin dosyaları ile Doğu Akdeniz enerji jeopolitiği değerlendirilir. Öğrenciler, politikaların oluşumundaki yerel, bölgesel ve küresel faktörleri kuramsal yaklaşımlarla yorumlar.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Öğrenci, Cumhuriyet’ten günümüze Türkiye’nin Orta Doğu politikasının tarihsel arka planına dair analitik bilgi edinir.
2.Türkiye’nin bölge politikasını biçimlendiren yerel, bölgesel ve küresel faktörleri kuramsal yaklaşımlarla değerlendirir.
3.Soğuk Savaş, Körfez savaşları ve Arap Baharı gibi kırılma dönemlerinde Türkiye’nin tutumunu analiz eder.
4.Türkiye’nin belirli bir Orta Doğu dosyasını (Suriye, Irak, İran, Filistin vb.) vaka analizi yöntemiyle ele alarak yazılı akademik bir çalışma üretir.
5.Dış politika analizi ve uluslararası ilişkiler teorilerini Türkiye’nin bölge politikası bağlamında uygulayarak yorumlama becerisi geliştirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Baskın Oran (ed.), (2012). Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, Cilt I-II-III, İstanbul: İletişim Yayınları.
2.William Hale, 1774'ten Günümüze Türk Dış Politikası, 2025, Serbest Akademi
3.Ömer Kürkçüoğlu, (1972). Türkiye’nin Arap Orta Doğusu’na Karşı Politikası (1945-1970), Ankara: Sevinç Matbaası.
4.Mustafa Bıyıklı, (2011). Türkiye’nin Orta Doğu Politikaları, Ankara: Savaş Yayınevi.
5.Albert Hourani, (2009). Arap Halkları Tarihi (Çev.), İstanbul: İletişim Yayınları.
6.Tayyar Arı, Geçmişten Günümüze Ortadoğu, Alfa Aktüel Yayınları, 2017.
7.Sever, Ayşegül, Soğuk Savaş Kuşatmasında Türkiye, Batı ve Orta Doğu: 1945-1958, İstanbul, Boyut Kitapları, 1997.
8.Faruk Sönmezoğlu, Son Onyıllarda Türk Dış Politikası 1991-2015
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Giriş: Dersin İçeriği, Yöntemi ve Kavramsal Çerçeve — 2000’ler Perspektifi
1. Hafta - Ön Hazırlık
B. Sinkaya, “Geçmişten Günümüze Türkiye’nin Ortadoğu Politikası ve Batı Etkisi,” ADAM Akademi 1/1 (2016). D. Aras, “Türkiye’nin Ortadoğu Politikaları,” Beş Deniz Havzasında Türkiye, Siyasal, 2006. F. S. Larrabee, “Turkey Rediscovers the Middle East,” Foreign Affairs 86/4 (2007).
2. Hafta - Teorik
Cumhuriyetin İlk Yıllarından II. Dünya Savaşı’na Türkiye’nin Orta Doğu Politikası (1923-1945)
2. Hafta - Ön Hazırlık
Oran (ed.), Türk Dış Politikası, Cilt I (ilgili bölümler). Amid Bein, Kemalist Ortadoğu, Alfa Yayınları, 2024.
3. Hafta - Teorik
Soğuk Savaş ve Orta Doğu’da Yeni Krizler Karşısında Türkiye (1945-1960)
3. Hafta - Ön Hazırlık
Kürkçüoğlu (1972). NATO, Bağdat Paktı, Süveyş Krizi, Arap milliyetçiliğiyle gerilim. M. Aydın, “Determinants… Changing Patterns and Conjunctures during the Cold War,” MES 36/1 (2000). H. Bağcı, “Demokrat Parti’nin Ortadoğu Politikası,” F. Sönmezoğlu (ed.), Türk Dış Politikasının Analizi, Der, 1995. Tayyar Arı, Geçmişten Günümüze Ortadoğu, Alfa Aktüel Yayınları, 2017.
4. Hafta - Teorik
Arap-İsrail Savaşları ve Türkiye (1948-1973)
4. Hafta - Ön Hazırlık
Oran (ed.), Türk Dış Politikası, Cilt I-II. (ilgili bölümler). Tayyar Arı, Geçmişten Günümüze Ortadoğu (İlgili Bölümler)
5. Hafta - Teorik
Özal Dönemi ve Körfez Savaşı (1980-1991)
6. Hafta - Teorik
Soğuk Savaş Sonrası Orta Doğu ile İlişkiler (1990-2001)
6. Hafta - Ön Hazırlık
B. Aral, “Dispensing with Tradition? … the Özal Decade, 1983-93,” Middle Eastern Studies 37/1 (2001). Tayyar Arı, Geçmişten Günümüze Ortadoğu (İlgili Bölümler)
7. Hafta - Teorik
Afganistan ve Irak Savaşları Karşısında Türkiye (2001-2010)
7. Hafta - Ön Hazırlık
Oran (ed.), Türk Dış Politikası, Cilt II. (ilgili bölümler). Tayyar Arı, Geçmişten Günümüze Ortadoğu (İlgili Bölümler)
8. Hafta - Teorik
2000’ler Döneminde Türkiye–Orta Doğu İlişkileri (Giriş ve Çerçeve)
9. Hafta - Teorik
Arap Baharı ve Türkiye
9. Hafta - Ön Hazırlık
Damla Aras, “Türkiye’nin Ortadoğu Politikaları,” M. Aydın & Ç. Erhan (ed.), Beş Deniz Havzasında Türkiye, Siyasal, 2006.
10. Hafta - Teorik
Suriye İç Savaşı ve Türkiye: Sınır Güvenliği ve Sınır Ötesi Operasyonlar
10. Hafta - Ön Hazırlık
H. Bozarslan, Ortadoğu’nun Siyasal Sosyolojisi, İletişim, 2012. Z. Öniş, “Turkey and the Arab Spring…,” Insight Turkey 14/3 (2012). A. Stein, Turkey’s New Foreign Policy: Davutoğlu, the AKP and the Pursuit of Regional Order, Routledge, 2014.
11. Hafta - Teorik
Irak ve İran: IKBY, Sınır Güvenliği ve Bölgesel Rekabet
11. Hafta - Ön Hazırlık
Güncel ICG / SETA / İRAM Suriye raporları.
12. Hafta - Teorik
Türkiye’nin Filistin Politikası
13. Hafta - Teorik
Öğrenci Sunumları (Vaka Analizi)
13. Hafta - Ön Hazırlık
14. Hafta - Teorik
Öğrenci Sunumları (Vaka Analizi)
14. Hafta - Ön Hazırlık
15. Hafta - Ön Hazırlık
15. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Final sınavı
16. Hafta - Ön Hazırlık
16. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Final sınavı
17. Hafta - Ön Hazırlık
18. Hafta - Ön Hazırlık
19. Hafta - Ön Hazırlık
20 .Hafta - Ön Hazırlık
21. Hafta - Ön Hazırlık
22. Hafta - Ön Hazırlık
23. Hafta - Ön Hazırlık
24. Hafta - Ön Hazırlık
25. Hafta - Ön Hazırlık
26. Hafta - Ön Hazırlık
27. Hafta - Ön Hazırlık
28. Hafta - Ön Hazırlık
29. Hafta - Ön Hazırlık
30. Hafta - Ön Hazırlık
31. Hafta - Ön Hazırlık
32. Hafta - Ön Hazırlık
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Uygulama Sınavı1%60
Ara Sınav (Vize)1%40
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143384
Ara Sınav115116
Dönem Sonu Sınavı120121
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)121
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
OÇ-1
5
5
4
5
4
5
4
OÇ-2
4
5
4
5
4
5
3
OÇ-3
5
4
5
4
5
4
4
OÇ-4
4
5
4
5
4
5
3
OÇ-5
5
4
5
4
5
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026