Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Iucn Kırmızı Liste Sınıfları Ölçütleri ve Karayosunlarındaki Uygulamaları
Ders Kodu: BİO606
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Doktora
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 8
Amaç

1964 yılında kurulan Uluslararası Doğanın Korunması Birliği'nin Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi, hayvan, mantar ve bitki türlerinin küresel yok olma riski durumu hakkında dünyanın en kapsamlı bilgi kaynağı haline gelmiştir. IUCN Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir ve kesin ölçüt kullanılarak, binlerce tür ve alttürlerin nesillerinin tükenme riskini değerlendirerek oluşturulmaktadır. Bu ölçüt tüm türlerle ve dünyanın her bölgesi ile ilgilidir. Kırmızı Liste ile amaçlanan; koruma meselelerine kamunun ve politikacıların dikkatini çekmek ve bununla birlikte türlerin yokoluşunu azaltmak için uluslararası camiaya yardım etmektir. Güçlü bir bilimsel altyapı ile oluşturulan IUCN Kırmızı Listesi, biolojik çeşitliliğin durumu ile iligli en geçerli rehber olarak kabul edilmektedir. Bu anlamda dersi alan öğrencilere bu oluşumun geçmişi, neden kurulduğu, önemi ve nasıl uygulanacağı aktarılacaktır.

Özet İçerik

IUCN Türler Hayatta Kalma Komisyonu (SSC) ile çalışan IUCN Küresel Türler Programı, nesli tükenme tehdidi altında olan taksonları vurgulamak için türlerin, alt türlerin, çeşitlerin ve hatta seçilmiş alt popülasyonların küresel ölçekte son 50 yıldır korunma durumunu değerlendirmekte, böylece korunmalarını teşvik etmektedir. Tehdit altındaki türlerin IUCN kırmızı listesi, bitki ve hayvan türlerinin korunma durumunu değerlendirmek için en kapsamlı, nesnel küresel yaklaşım olarak yaygın olarak kabul edilmektedir (1994). Bu tarihten sonra, IUCN kategorileri ve ölçütleri iyileştirilmiş ve son sürümü 2010 yılında yayınlanmıştır. Yakın gelecekte IUCN kategorileri ve ölçütleri kullanılarak uzman grubun revize edileceği açıktır. Avrupa karayosunlarının Korunması Komitesi (ECCB), Upsala 1990'da karayosunlarının Korunması konulu ilk konferansta kurulmuş ve 1995 yılında eski IUCN kategorileri ve kriterleri kullanılarak ilk kırmızı veri kitabını yayınlamıştır. İkincisi ve revize edilmiş olan, 2015 yılında Avrupa karayosunları florası için IUCN kriterlerinin esasen değiştirilmiş versiyonu kullanılarak yayınlanmıştır. Türkiye'nin Avrupa kısmının karayosunları listesi bu raporda ülke kırmızısı listesi olmadan verilmiştir. Bu ders kapsamında IUCN Kategorileri ve Ölçütleri ve karayosunlarındaki uygulamaları örneklerle anlatılacak ve konunun kavranması sağlanacaktır. Aynı zamanda koruma biyolojisi ve türlerin yaşamlarını tehtid eden etmenler de temel ekoloji bilgilerile açıklanacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Türlerin korunması konusunda fikir sahibidir
2.Temel ekolojik kavramlar konusunda fikir sahibidir
3.Biyoçeşitliliği tehdit eden etmenler nelerdir? Konusunda bilgi sahibidir
4.Koruma biyoçeşitliliğe ve doğaya bakışı hakkında fikir sahibidir.
5.IUCN Kırmızı liste Kategorileri, sınıfları ve ölçütleri hakkında fikir sahibidir.
6.Avrupa ve ülkemiz karayosunlarının kırmızı liste kategorileri hakkında bilgi sahibidir.
7.Karayosunları tehtid eden faktörler ve bu konuda yapılması gereken bilimsel çalışmaları bilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Ekim T, Koyuncu M, Duman H, Aytaç Z ve Adıgüzel N. (2000). Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı, Ankara
2.Erdağ A, Kürschner H (2017). Türkiye Bitkileri Listesi – Karayosunları. Ali Nihat Gökyiğit Vakfı Yayını. İstanbul.
3.Hodgetts, N.G. (2015) Checklist and country status of European bryophytes – towards a new Red List for Europe. Irish Wildlife Manuals, No. 84. National Parks and Wildlife Service, Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht, Ireland.
4.IUCN. 1993. Draft IUCN Red List Categories. IUCN, Gland, Switzerland. IUCN.
5.1994. IUCN Red List Categories. Prepared by the IUCN Species Survival Commission. IUCN, Gland, Switzerland. IUCN.
6.1996. Resolution 1.4. Species Survival Commission. Resolutions and Recommendations, pp. 7–8. World Conservation Congress, 13–23 October 1996, Montreal, Canada. IUCN, Gland, Switzerland.
7.IUCN. 1998. Guidelines for Re-introductions. Prepared by the IUCN/SSC Reintroduction Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland ve Cambridge, UK.
8.IUCN. 2003. Guidelines for Application of IUCN Red List Criteria at Regional Levels: Version 3.0. IUCN Species Survival Commission. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK.
9.IUCN. 2012. Guidelines for Application of IUCN Red List Criteria at Regional and National Levels: Version 4.0. Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN.
10.Kürschner H, Frey W (2011). Liverworts, mosses and horn worts of Southwest Asia. (Marchantiophyta, Bryophyta, Anthocerotophyta). Nova Hedwigia 139: 1–240.
11.Kürschner H., Erdağ A. (2020). Bryophyte Records from the near and middle east. Hiperlink cilt (1-6) (in press)
12.Http://www.iucnredlist.org/about/introduction
13.İlgili yayınlar ve Öğretim üyesinin derlediği ders notları.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Türlerin Korunması ve Önemi
2. Hafta - Teorik
Temel ekolojik kavramlar (Ekosistem, Habitat, Populasyon büyüklüğü, in-situ/ex-situ koruma vb.)
3. Hafta - Teorik
Tehlike sınıflarının ortaya çıkışı ve Tarihsel gelişimi
4. Hafta - Teorik
Dünya ölçeğinde nesli tehlike altında olan organizmalara genel bakış
5. Hafta - Teorik
Türlerin habitatlarında korunmasının önemi
6. Hafta - Teorik
IUCN Kırmızı liste Kategorileri
7. Hafta - Teorik
IUCN Kırmızı liste sınıfları ve ölçütleri
8. Hafta - Teorik
IUCN Kırmızı liste Kategorileri, sınıfları ve ölçütlerinin Kayayosunlarındaki kullanımları
9. Hafta - Teorik
Avrupada yayılışa sahip taksonların Kırmızı Liste Kategorileri ve değerlendirilmeleri I
10. Hafta - Teorik
Avrupada yayılışa sahip taksonların Kırmızı Liste Kategorileri ve değerlendirilmeleri II
11. Hafta - Teorik
Ülkemizde yayılışa sahip karayosunlarının IUCN kategorilerine göre değerlendirilmesi (ciğerotlarından Riccia Örneği)
12. Hafta - Teorik
Ülkemizde yayılışa sahip karayosunlarının IUCN kategorilerine göre değerlendirilmesi (Yapraklı karayosunlarından Sphagnum Örneği)
13. Hafta - Teorik
Ülkemizin endemik ve nadir karayosunları
14. Hafta - Teorik
Karayosunlarını tehdit eden faktörler
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%70
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Okuma143384
Ara Sınav121223
Dönem Sonu Sınavı121223
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)200
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
OÇ-1
2
3
1
2
2
3
3
1
2
5
1
2
OÇ-2
2
2
2
2
1
OÇ-3
1
2
1
1
2
2
1
1
2
4
1
1
OÇ-4
1
1
1
1
1
1
2
1
1
5
1
OÇ-5
2
1
5
OÇ-6
2
1
3
OÇ-7
1
1
1
2
1
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026