Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Genel Türkçe Ses Bilgisi
Ders Kodu: TRDE625
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Doktora
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Ünlülerde görülen düzenli ses değişmeleri ve paralelliklerden yola çıkarak Türk dilleri ailesini bir bütün olarak tanıtmak.

Özet İçerik

Türk dillerinin tasnifi. Ana Türkçenin ses özellikleri. Ana Türkçe ünlülerin Türk dillerinde gösterdiği gelişmeler. Türk dilleri arasında kurallı ses denklikleri.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Türk diyalektlerinin ses olaylarını tanır.
2.Türk diyalektlerini art zamanlı ve eş zamanlı olarak karşılaştırabilir.
3.Türk diyalektleri ile ilgili uzmanlık gerektiren bir çalışmayı bağımsız olarak yürütür.
4.Türk diyalektleri ile ilgili verileri toplar, yorumlar, çalışmalarında uygular; bilimsel, kültürel, sanatsal, toplumsal ve etik verileri gözeterek denetler ve bu değerleri anlatır.
5.Türk lehçelerinin tasnifi konusundaki görüşleri bilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.T. Tekin, Türk Dillerinde Birincil Uzun Ünlüler, Ankara 1995.
2.G. Clauson, An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford 1972.
3.Deny, Jean (1995), Türk Dili Gramerinin Temel Kuralları, Çev. Oytun Şahin, TDK Yay., Ankara.
4.Emre, A. Cevat (1949), Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri, I, Fonetik, TDK Yay., İstanbul.
5.Şçerbak, Aleksandar Mihayloviç, (1998), Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Ses Bilgisi, Çev. Enver Murat, TDK Yay.,Ankara.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Ders içeriğinin ve kaynakların tanıtılması.
2. Hafta - Teorik
Ağız terimi üzerinde tartışmalar, standart dil ve ağızların ilişkisi
3. Hafta - Teorik
Diyalektoloji ve toplumsal dilbilimin çalışma alanları.
4. Hafta - Teorik
Dil türleri: Türkiyede dil, lehçe, ağız tartışmaları.
5. Hafta - Teorik
Varyasyon nedir? Türkçede varyasyon.
6. Hafta - Teorik
Fonetik değişmeler ve sebepleri
7. Hafta - Teorik
Fonetik değişmeler ve sebepleri
8. Hafta - Teorik
Eski yazıtlarda yazı sistemi, kitabelerdeki fonetik temayüller.
9. Hafta - Teorik
Türk dillerindeki ünlülerin tek tek değerlendirilmesi
10. Hafta - Teorik
Türkçedeki kapalı e sorunu; Türk dillerindeki uzun ünlüler konusu tartışılacak.
11. Hafta - Teorik
11.Yüzyılda Türk Boyları ve dilleri
12. Hafta - Teorik
Karahanlı sahası-Doğu Türkçesi eserlerinde ses özellikleri
13. Hafta - Teorik
Yaşayan (Çağdaş) Türk Lehçeleri, Asli uzun ünlü izlerini taşıyan lehçeler: Türkmen, Halaç, Yakut.
14. Hafta - Teorik
Çağdaş Türk Lehçe ve şivelerinin önemli ses denklikleri
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140342
Ara Sınav130131
Dönem Sonu Sınavı150252
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)125
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
OÇ-1
5
OÇ-2
OÇ-3
OÇ-4
OÇ-5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026