Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Proseslerde Yapay Zeka Kullanımı
Ders Kodu: ÜKK253
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 1
Uyg.: 2
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Öğrencilerin bir üretim veya kalite kontrol prosesini baştan sona analiz edebilme, bu prosese ait süreç bilgi kartlarını, iş akış diyagramlarını, prosedürleri ve operasyonel dokümanları (form, plan, talimat, liste) hazırlayabilme becerisi kazanmalarını sağlamaktır. Ders kapsamında, geleneksel bir prosesin adım adım nasıl dökümante edileceği ve bu dökümantasyon altyapısı üzerine süreç iyileştirme amacıyla Yapay Zekâ (YZ) ve veri toplama araçlarının nasıl entegre edileceği (proses dijitalleştirme dokümantasyonu) uygulamalı olarak aktarılmaktadır.

Özet İçerik

Proses kavramı, süreç hiyerarşisi ve süreç yönetimi esasları; süreç mimarisi tasarımı ve Süreç Bilgi Kartlarının (Girdi-Çıktı, Kaynaklar, Performans Göstergeleri/KPI) oluşturulması; uluslararası standartlara (ISO 9001 vb.) uygun Süreç Akış Diyagramlarının çizilmesi; Kalite Yönetim Sistemi dokümantasyon kuralları ve Prosedür/Talimat yazım teknikleri; proses kontrol planları, veri toplama formları ve takip listelerinin tasarlanması; mevcut bir prosesin yapay zekâ entegrasyonu için dijital olarak yeniden tasarlanması (As-Is / To-Be süreç analizi) ve dijital süreç dökümantasyonu.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Bir üretim veya kalite kontrol prosesinin girdilerini, çıktılarını, kaynaklarını ve risklerini tanımlayarak standart bir Süreç Bilgi Kartı hazırlayabilme.
2.Proses adımlarını mantıksal bir sıra içinde analiz edip, standardizasyon kurallarına uygun Süreç Akış Diyagramı (Akış Şeması) çizebilme.
3.Ulusal ve uluslararası kalite standartlarına uygun, kurumsal dilde Proses Prosedürleri ve Uygulama Talimatları kaleme alabilme.
4.Prosesin izlenebilirliği, veri toplanması ve kalite kontrolü için gerekli olan Kontrol Planlarını, Formları, Takip Listelerini ve Matrisleri tasarlayabilme.
5.Mevcut bir geleneksel prosesi inceleyerek, yapay zekâ ve veri analitiği araçlarının entegre edileceği yeni bir Dijital Proses Dokümantasyon Paketini takım halinde hazırlayıp sunabilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Uysal, M. (2024). Yapay zeka ve makina öğrenmesi. Seçkin Yayıncılık.
2.Attila, A. Ş. (2022). Yapay zeka teknolojisi ve uygulamaları. Dikeyeksen Yayın Dağıtım.
3.Kartal, M. ve Bardakçı, S. (2020). Proses kontrol teknikleri ve altı sigma. Nobel Akademik Yayıncılık.
4.Kartal, M. ve Bardakçı, S. (2020). Proses kontrol teknikleri ve altı sigma. Nobel Akademik Yayıncılık.
5.Aslan, D. (2021). Süreç temelli yönetim: Dijital dönüşüme hazır mısınız? (Kamu kurumları, özel kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşları için). Nobel Akademik Yayıncılık.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Proses (Süreç) kavramı, süreç bileşenleri ve süreç yönetiminin üretimdeki önemi / Uygulama: Bir üretim işletmesindeki ana, yardımcı ve yönetim süreçlerinin haritalandırılması.
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Süreç Tanımlama ve Mimarisi: Süreç Bilgi Kartı (Kaplumbağa Diyagramı) mantığı / Uygulama: Kalite kontrol veya imalat prosesi için Süreç Bilgi Kartı (Girdi, çıktı, KPI, kaynaklar) hazırlama.
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Süreç Akış Diyagramları (Flowchart) çizim kuralları ve kullanılan standart semboller / Uygulama: Çizim yazılımları (Visio, Lucidchart vb.) ile bir giriş kalite kontrol prosesinin akış şemasının çizilmesi.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Fonksiyonel (Yüzme Şeritli / Cross-Functional) Akış Diyagramları ve sorumlulukların atanması / Uygulama: Departmanlar arası etkileşimi içeren (Üretim-Kalite-Depo) bir proses akış diyagramının çizilmesi.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Kalite Yönetim Sistemlerinde dokümantasyon hiyerarşisi ve Prosedür yazım kuralları / Uygulama: ISO 9001 standartlarına uygun "Üretimde Hatalı Ürün Yönetimi Prosedürü" kaleme alma çalışması.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Uygulama Talimatları ve Görev Tanımlarının hazırlanması / Uygulama: Bir dijital ölçüm cihazı veya tahribatsız muayene cihazı için "Cihaz Kullanım ve Kalibrasyon Talimatı" yazılması.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Proses Kontrol Planları (Control Plans) mimarisi ve hazırlanış mantığı / Uygulama: Bir parça imalat prosesine ait kritik ürün/proses parametrelerini içeren Proses Kontrol Planı hazırlanması.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Ara sınav dokümantasyon tasarımı uygulaması ve dönem projesi taslak doküman teslimi.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Proseslerde Veri Toplama Dokümanları: Kontrol Formları (Check-sheets) ve Takip Listeleri / Uygulama: Üretim hattından veri toplamak, hata frekanslarını tutmak amacıyla dijital/fiziksel Form ve Liste tasarımları.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Süreçlerde Yapay Zekâ ve Dijitalleşme İhtiyacının Analizi (As-Is / Mevcut Durum Analizi) / Uygulama: Mevcut dökümante edilmiş süreçteki veri toplama açıklarının ve yapay zekâ uygulanabilecek darboğazların tespiti.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Dijitalleşen Sürecin Yeniden Tasarımı (To-Be / Gelecek Durum Analizi) / Uygulama: Yapay zekâ (Örn: Kameralı otomatik hata tespiti) entegre edilmiş yeni sürecin revize Akış Diyagramının çizilmesi.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Yapay Zekâ Destekli Yeni Prosesin Veri Akış Prosedürünün Yazılması / Uygulama: YZ modelinden gelen tahmin verilerinin, kabul/ret kararlarının nasıl işleneceğine dair "Dijital Proses Yönetim Prosedürü" yazılması.
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Dijital Sürecin Yeni Form, Plan ve Matrislerinin Hazırlanması / Uygulama: Yapay zekâ yazılımının doğrulama planı, YZ hata takip listesi ve veri güvenliği formlarının tasarlanması.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Bir prosesin tüm bilgi kartı, akış şeması, prosedür, form ve listelerinden oluşan "Nihai Proses Dokümantasyon Paketinin" sunulması.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Sunum1%10
Ödev1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141128
Uygulamalı Ders141128
Ödev1213
Dönem Ödevi1516
Ara Sınav1213
Dönem Sonu Sınavı1617
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
3
3
2
2
3
3
2
2
2
3
OÇ-2
2
3
2
3
3
2
3
2
2
OÇ-3
2
3
2
3
3
2
2
3
2
OÇ-4
3
3
2
3
3
3
2
OÇ-5
2
3
3
2
3
3
3
2
3
2
2
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026