Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Malzeme Muayene Yöntemleri
Ders Kodu: ÜKK103
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 1
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Üretim süreçlerinde kalitenin güvence altına alınması için hayati önem taşıyan tahribatlı ve tahribatsız malzeme muayene yöntemlerinin temel ilkelerini, çalışma prensiplerini ve uygulama adımlarını öğretmektir. Ders kapsamında öğrenciler, metalik malzemelerin mekanik özelliklerini belirleyen deneyleri (çekme, sertlik, darbe vb.) ve malzeme bütünlüğünü bozmadan iç/yüzey hatalarını tespit eden yöntemleri (ultrasonik, radyografik, manyetik vb.) uluslararası standartlara göre seçmeyi, uygulamayı, çıkan test sonuçlarını analiz edip teknik raporlar halinde sunmayı öğreneceklerdir.

Özet İçerik

Kalite kontrolde malzeme muayenesinin yeri; tahribatsız muayene (NDT) yöntemlerinden görsel, sıvı penetrant, manyetik parçacık, ultrasonik ve radyografik muayene tekniklerinin prensipleri ve hata değerlendirme kriterleri; tahribatlı muayene yöntemlerinden sertlik ölçümü, çekme-basma testleri, çentik darbe, eğme-burma ve yorulma deneylerinin uygulama esasları; mekanik test grafiklerinin okunması ve malzeme davranışlarının incelenmesi; muayene sonuçlarının ulusal/uluslararası standartlara uygun olarak teknik raporlanması.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Üretim proseslerinde malzemenin durumuna ve yerine göre tahribatlı veya tahribatsız muayene yöntemlerini gerekçeleriyle seçebilme.
2.Temel tahribatsız muayene (görsel, penetrant, manyetik vb.) yöntemlerinin uygulama adımlarını gerçekleştirebilme ve yüzey hatalarını kriterlere göre yorumlayabilme.
3.Ultrasonik ve radyografik muayene verilerini / görüntülerini inceleyerek malzeme içindeki süreksizlikleri ve iç hataları tespit edebilme.
4.Sertlik, çekme, darbe ve yorulma gibi tahribatlı deneyleri uygulayabilme, elde edilen mekanik verileri ve grafikleri analiz ederek malzeme özelliklerini belirleyebilme.
5.Muayene ve test sonuçlarını uluslararası standartlara (EN, ISO, ASTM vb.) uygun teknik raporlar haline getirebilme ve takım çalışması içinde sunabilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Tahribatsız Malzeme Muayenesi Cilt-1 / Yazarlar: Özlem Karadeniz, Süleyman Karadeniz / Yayıncı: MMO Yayınları (Yayın No:685-1) / İzmir 2018
2.Tahribatsız Malzeme Muayenesi Cilt-2 / Yazarlar: Özlem Karadeniz, Süleyman Karadeniz / Yayıncı: MMO Yayınları (Yayın No:685-2) / İzmir 2018
3.Tahribatsız Malzeme Muayenesi Cilt-3 / Yazarlar: Özlem Karadeniz, Süleyman Karadeniz / Yayıncı: MMO Yayınları (Yayın No:685-3) / İzmir 2018
4.Tahribatlı Malzeme Muayenesi ve Analizi Yöntemleri / Yazarlar: Özlem Karadeniz, Süleyman Karadeniz / Yayıncı: MMO Yayınları (Yayın No:685-4) / İzmir 2018
5.Malzeme Bilimi ve Malzeme Muayenesi / Yazar: Temel Savaşkan / Yayıncı: Papatya Bilim Üniversite Yayıncılığı (Celpler Matbaacılık), 2017
6.Ders Notları
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Dersin tanıtımı, malzeme muayenesinin kalite kontroldeki önemi ve temel kavramlar. Uygulama: Çeşitli sektörlerden (otomotiv, havacılık, kaynaklı imalat) gerçek kalite kontrol hata ve hasar senaryolarının incelenmesi.
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Malzeme muayenesinin sınıflandırılması, tahribatlı ve tahribatsız muayene yöntemlerine giriş. Uygulama: Farklı üretim parçaları (döküm, dövme, talaşlı imalat) için "Muayene Yöntemi Seçim Matrisi" oluşturma sınıf çalışması.
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Görsel muayene yöntemleri, yüzey kusurları ve değerlendirme kriterleri. Uygulama: Projeksiyon üzerinden kaynaklı ve döküm numune fotoğraflarının EN ISO 5817 standardına göre incelenmesi, yüzey hatalarının tespiti.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Sıvı penetrant muayene yöntemi, uygulama esasları ve örnek incelemeler. Uygulama: Penetrant testi uygulama videolarının adım adım analizi; test sonrasına ait yüzey fotoğrafları üzerinden hata boyutlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesi.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Manyetik parçacık muayene yöntemi, kullanım alanları ve örnek değerlendirmeler. Uygulama: Manyetik toz kümelenmesi gösteren parça görselleri üzerinden çatlak ve süreksizlik analizleri, sahte belirti (non-relevant indication) ayrımı.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Ultrasonik muayene yöntemi, çalışma prensibi ve muayene sonuçlarının yorumlanması. Uygulama: A-Tarama (A-scan) ekran grafiklerinin, ekoların ve prob sinyallerinin incelenmesi; grafik üzerinden hata derinliği ve boyutu hesaplama alıştırmaları.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Radyografik muayene yöntemi, görüntü değerlendirme ve hata tespiti. Uygulama: Endüstriyel röntgen filmi (radyogram) dijital taramaları üzerinde gözenek, cüruf, yetersiz nüfuziyet gibi iç hataların şablonlarla tespiti.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Tahribatsız muayene yöntemlerinin genel değerlendirilmesi ve Ara Sınav. Uygulama: Endüstriden alınmış gerçek bir NDT test raporu formatının incelenmesi ve öğrenciye verilen örnek vaka üzerinden sanal rapor doldurma çalışması.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Tahribatlı muayene yöntemleri ve sertlik deneyleri (Brinell, Vickers, Rockwell). Uygulama: Sertlik ölçüm cihazlarının dijital simülasyonlarının izlenmesi; iz çapı/derinliği verilerinden formüllerle sertlik ve çekme mukavemeti dönüşüm hesapları.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Çekme ve basma deneyleri, deney sonuçlarının değerlendirilmesi. Uygulama: Çekme testi cihazı yazılımlarından alınan ham gerilme-gerinim (stress-strain) Excel verilerinin grafikleştirilmesi, akma, çekme ve kopma noktalarının bulunması.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Çentik darbe deneyleri ve malzeme tokluğunun belirlenmesi. Uygulama: Charpy darbe testi sonuç tablolarının incelenmesi; sıcaklığa bağlı kırılma enerjisi grafiklerinin çizilmesi ve sünek-gevrek geçiş sıcaklığının tespiti.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Eğme ve burma deneyleri, malzeme davranışlarının incelenmesi. Uygulama: Farklı açılarda eğilmiş veya burulmuş parça fotoğrafları üzerinden yüzey çatlaklarının ve burulma kırılma kesitlerinin hasar analizi (vaka çalışması).
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Yorulma deneyleri, kırılma mekanizmaları ve malzeme ömrü (S-N Eğrileri). Uygulama: Gerçek sanayi parçalarının (krank mili, cıvata vb.) yorulma kırılması (plaj çizgileri) görsellerinin makroskobik incelenmesi ve Wöhler (S-N) eğrisi analizi.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Muayene sonuçlarının değerlendirilmesi, teknik raporlama, kalite kontrol uygulamaları ve genel tekrar. Uygulama: Tahribatlı ve tahribatsız test verilerini içeren komple bir "Malzeme Kabul / Red Teknik Raporu" şablonunun öğrenciler tarafından dijital olarak hazırlanması.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Sunum1%10
Ödev1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Uygulamalı Ders140114
Ödev1213
Dönem Ödevi1516
Ara Sınav1213
Dönem Sonu Sınavı1617
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
3
2
3
1
2
2
2
2
OÇ-2
2
2
3
2
2
3
2
2
OÇ-3
2
2
3
2
3
2
2
OÇ-4
2
2
3
2
2
2
3
2
2
OÇ-5
3
2
3
2
3
3
2
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026