Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Üretim Planlama ve Kontrol
Ders Kodu: ÜKK213
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 1
Uyg.: 2
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Bu dersin amacı; öğrencilere üretim sistemlerinin yapısını ve işleyişini öğretmektir. Öğrencilerin talep tahmini, kapasite planlama ve stok yönetimi gibi temel yöntemleri kavramasını sağlamaktır. Ayrıca, fabrikalardaki kaynakları verimli şekilde planlayıp kontrol edebilecek nitelikli ara elemanlar yetiştirmektir.

Özet İçerik

Temel Kavramlar: Üretim sistemlerinin tanımı; Üretim sistemlerinin temelleri ve yapısal elemanları (hammadde, iş gücü, sermaye, bilgi, teknoloji); Üretim sistemlerinin sınıflandırılması ve süreç tipleri; Klasik üretim sistemleri: Kesikli (Atölye tipi / Job-Shop) üretim sistemleri, Sürekli üretim sistemleri (Akış tipi), Proje tabanlı üretim sistemleri ve Parti (Grup / Batch) üretim sistemleri; Talep tahminleri: Kalitatif (nitel) tahmin yöntemleri ve kantitatif (nicel) zaman serisi analizi temelleri; Kuruluş yeri seçimi stratejileri ve analitik yöntemler: Tesis kuruluş yeri seçiminin önemi, aşamaları ve yer seçimini etkileyen faktörler (pazara yakınlık, hammadde, iş gücü, altyapı, teşvikler); Kapasite kavramı ve türleri: Tasarım (Teorik) Kapasite, Etkin Kapasite ve Fiili (Gerçekleşen) Üretim; Kapasite planlama: Kapasite kullanım oranı (KKO) ve verimlilik (Rantabilite) kavramları. Uzun, orta ve kısa vadeli kapasite planlama stratejileri; Stok yönetimi ve temel modeller: Stok maliyetleri, ekonomik sipariş miktarı (EOQ) modeli ve elde bulundurma maliyeti; Stok kontrol sistemleri ve sipariş noktası: Sürekli kontrol (Q) sistemi, periyodik kontrol (P) sistemi ve emniyet stoku hesabı.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Üretim sistemlerini, yapısal elemanlarını ve temel kavramlarını tanımlayabilir.
2.Klasik üretim sistemlerini (kesikli, sürekli, proje tabanlı, parti) yapısal ve operasyonel özelliklerine göre ayırt edebilir.
3.Tesis kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörleri ve temel yer seçimi aşamalarını sıralayabilir.
4.Tasarım, etkin ve fiili kapasite türlerini kullanarak kapasite kullanım oranı ve verimlilik hesaplamalarını yapabilir.
5.İşletmeler için uzun, orta ve kısa vadeli kapasite planlama stratejilerini açıklayabilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.AKYURT, İbrahim Zeki. Modern Üretim Sistemleri. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Yayını.
2.AKYURT, İbrahim Zeki. Üretim Sistemlerinin Planlanması. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Yayını.
3.GÜZEL, Dilşad (Editörlü), (2019). Üretim Yönetimi. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını.
4.KAĞNICIOĞLU, Celal Hakan, (Editörlü), (2018). Üretim Yönetimi. Anadolu Üniversitesi Yayını
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Dersin tanıtımı, içeriği ve amacı. Uygulama: Ders müfredatının, değerlendirme kriterlerinin (vize/final/ödev) ve uygulamalarda kullanılacak materyallerin öğrencilere aktarılması.
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Temel Kavramlar: Üretim sistemlerinin tanımı, girdileri, çıktıları ve fabrika organizasyon yapısı. Uygulama: Sektördeki öncü bir üretim tesisinin yerleşim planı ve iş akış şemasının incelenmesi.
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Üretim sistemlerinin temelleri ve yapısal elemanları (hammadde, iş gücü, sermaye, bilgi, teknoloji). Uygulama: Bir fabrikanın organizasyonel yapısı ve Üretim Planlama departmanının diğer birimlerle (Satın Alma, Satış, Kalite, Depo) ilişkisinin incelenmesi ve analizi.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Üretim sistemlerinin sınıflandırılması ve süreç tipleri: Piyasa talebine göre üretim modları: Stoğa Üretim (MTS), Siparişe Göre Üretim (MTO), Siparişe Göre Montaj (ATO) ve Siparişe Göre Tasarım (ETO). Uygulama: Farklı üretim tiplerinin avantajları, dezavantajları ve makine yerleşim (Layout) modelleriyle ilişkisinin incelenmesi ve analizi.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Klasik üretim sistemleri: Kesikli (Atölye tipi / Job-Shop) üretim sistemleri. Uygulama: Düşük hacim-yüksek ürün çeşitliliği ilişkisi ve değişken ürün rotalarında tezgâh yükleme ve malzeme hareketi karmaşıklığının vaka analizi yoluyla tartışılması.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Klasik üretim sistemleri: Sürekli üretim sistemleri (Akış tipi) Uygulama: İstasyonların boş kalma sürelerinin hesaplanması ve hat verimliliğinin bulunması.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Klasik üretim sistemleri: Proje tabanlı üretim sistemleri. Uygulama: “Özel Yat/Gemi İnşası" veya "Köprü Yapımı" vaka analizi üzerinden sabit konumlu yerleşimin fiziksel zorluklarının tartışılması.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Klasik üretim sistemleri: Parti (Grup / Batch) üretim sistemleri. Uygulama: Farklı renklerde ürün geçişi yapan bir işletmede, hazırlık sürelerine bağlı olarak haftalık toplam üretim miktarının Excel'de basit toplama ve çıkarma işlemleriyle hesaplanması.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Talep tahminleri: Kalitatif (nitel) tahmin yöntemleri ve kantitatif (nicel) zaman serisi analizi temelleri. Uygulama: Hareketli ortalamalar ve ağırlıklı hareketli ortalamalar yöntemlerinin formülüze edilerek geleceğe yönelik talep tahminlerinin hesaplanması.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Kuruluş yeri seçimi stratejileri ve analitik yöntemler: Tesis kuruluş yeri seçiminin önemi, aşamaları ve yer seçimini etkileyen faktörler (pazara yakınlık, hammadde, iş gücü, altyapı, teşvikler). Uygulama: Faktör puanlama yöntemi ile yer seçimi analizi.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Kapasite kavramı ve türleri: Tasarım (Teorik) Kapasite, Etkin Kapasite ve Fiili (Gerçekleşen) Üretim. Uygulama: Bir üretim hattına ait vardiya saati, arıza duruşları ve fire oranları verilerini kullanarak tasarım ve etkin kapasite değerlerinin hesaplanması.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Kapasite planlama: Kapasite kullanım oranı (KKO) ve verimlilik (Rantabilite) kavramları. Uzun, orta ve kısa vadeli kapasite planlama stratejileri. Uygulama: Yetersiz veya fazla kapasite durumlarında alınacak aksiyonların (fazla mesai, alt yüklenici vb.) vaka analizi yoluyla tartışılması.
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Stok yönetimi ve temel modeller: Stok maliyetleri, ekonomik sipariş miktarı (EOQ) modeli ve elde bulundurma maliyeti. Uygulama: Klasik EOQ formülü uygulamaları ve duyarlılık analizi örnek problemleri.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Teori: Stok kontrol sistemleri ve sipariş noktası: Sürekli kontrol (Q) sistemi, periyodik kontrol (P) sistemi ve emniyet stoku hesabı. Uygulama: Değişken talep ve tedarik sürelerine göre hizmet seviyesi bazlı emniyet stoku hesaplamaları.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Dönem Ödevi1%10
Ödev Sınavı1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140114
Uygulamalı Ders140228
Ödev1112
Dönem Ödevi1112
Ara Sınav1112
Dönem Sonu Sınavı1112
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)50
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
2
4
5
3
2
4
5
2
4
5
5
OÇ-2
2
4
5
3
2
4
5
2
5
5
5
OÇ-3
3
3
4
4
4
5
2
5
5
5
OÇ-4
3
4
5
5
5
5
5
2
5
5
5
OÇ-5
4
4
5
5
5
5
5
1
4
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026