Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Gıdaların Raf Ömrü
Ders Kodu: FE410
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: İngilizce
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere gıdaların raf ömrü ile ilgili mühendislik temelli problemlerin çözümüne yönelik kapsamlı teorik bilgi ve uygulamalı beceriler kazandırmaktır. Ders kapsamında, raf ömrü tayini, gıdalarda stabilitenin değerlendirilmesi ve bozulma mekanizmalarının analizi gibi konular ele alınarak, öğrencilerin bu süreçlere yönelik mühendislik uygulamalarını analiz edebilme, yorumlayabilme ve çözüm geliştirebilme yeterliliğine ulaşmaları hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Bu ders, gıdaların raf ömrünü etkileyen temel faktörlerin anlaşılmasını, bozulma mekanizmalarının tanımlanmasını ve raf ömrü tahmininde kullanılan yöntemlerin kavranmasını amaçlamaktadır. Ders kapsamında, mikrobiyolojik, fiziksel ve kimyasal bozulmaların yanı sıra duyusal analiz yöntemleri, kabul edilebilirlik limitlerinin belirlenmesi, ambalaj materyallerinin raf ömrüne etkisi, gerçek zamanlı ve hızlandırılmış test yaklaşımları ile üretim sürecinde zaman ve sıcaklık ilişkilerine dayalı raf ömrü tahminleri detaylı olarak ele alınmaktadır. Öğrenciler, teorik bilgiler ışığında farklı gıda ürünlerinde raf ömrü stabilitesini değerlendirme becerisi kazanır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Gıdaların raf ömrünü etkileyen fiziksel, kimyasal, biyokimyasal ve mikrobiyolojik bozulma mekanizmalarını tanımlayabilmek.
2.Raf ömrü tayininde kullanılan duyusal, kimyasal ve fiziksel analiz yöntemlerini uygulama ve yorumlayabilme becerisi kazanmak.
3.Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış raf ömrü testleri arasındaki farkları ayırt edebilmek ve uygun yöntem seçimini yapabilmek.
4.Ürün, proses ve ambalaj özellikleri doğrultusunda raf ömrü stabilitesine yönelik mühendislik çözümleri geliştirebilmek.
5.Raf ömrü ile ilgili yasal düzenlemeler ve kabul edilebilirlik kriterleri hakkında bilgi sahibi olmak ve bu bilgileri uygulamaya aktarabilmek.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Understanding and measuring the shelf-life of food. Steele R. 2004, Woodhead Publishing.
2.Shelf Life Assessment of Food, 2016, Ed: Maria Cristina Nicoli, CRC Press
3.Sensory Shelf Life Estimation of Food Products, 2010, Guillermo Hough, CRC Press
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Gıdaların raf ömrüne giriş: Raf ömrü kavramının tanımı, tarihçesi, önemi, temel ilkeler ve konuya ilişkin ulusal/uluslararası yasal düzenlemelerin genel değerlendirmesi
2. Hafta - Teorik
Gıda kalitesi ve bozulma belirtileri: Gıda kalitesinin bileşenleri, duyusal kalite özellikleri ve raf ömrü boyunca gözlemlenebilen bozulma işaretlerinin sınıflandırılması
3. Hafta - Teorik
Raf ömrü ve gıda bozulmalarına etki eden faktörler: İç ve dış faktörlerin raf ömrü üzerindeki etkileri; çevresel koşullar, ambalaj, formülasyon gibi parametrelerin değerlendirilmesi
4. Hafta - Teorik
Gıdalarda mikrobiyolojik, fiziksel, biyokimyasal bozulma tipleri ve mekanizmaları
5. Hafta - Teorik
Raf ömrü ile ilgili diğer kavramlar: Faz geçişleri, kristalleşme, bayatlama, lipid oksidasyonu, maillard reaksiyonu gibi kalite kayıplarına yol açan reaksiyonların raf ömrüne etkisi
6. Hafta - Teorik
Enzimatik bozulmalar, renk değişimi, protein kararlılığı, gevreklik gibi tekstürel ve fonksiyonel değişimlerin değerlendirilmesi
7. Hafta - Teorik
Kabul edilebilirlik limitlerinin belirlenmesinde kullanılan yöntemler
8. Hafta - Teorik
Duyusal analiz yöntemleri
9. Hafta - Teorik
Raf Ömrü Belirleme Süreci: Raf ömrü testlerinin planlanması, kalite kriterlerinin belirlenmesi ve izlenmesi, sonuçların değerlendirilmesi
10. Hafta - Teorik
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış raf ömrü testlerinin prensipleri, avantajları ve sınırlılıklarının karşılaştırılması
11. Hafta - Teorik
Üretimde zaman ve sıcaklık ilişkileri bazında raf ömrü tahmini: Gıda üretim sürecinde zaman-sıcaklık etkileşiminin raf ömrü üzerindeki etkisinin modellenmesi
12. Hafta - Teorik
Ambalaj ve raf ömrü ilişkisi: Paketleme materyallerinin seçimi, bariyer özellikleri ve raf ömrünü uzatmaya yönelik yenilikçi ambalaj çözümlerinin değerlendirilmesi
13. Hafta - Teorik
Gıda ürünlerinde uygulama örnekleri: Süt ürünleri, unlu mamuller, et ürünleri gibi farklı gıda gruplarında raf ömrünü etkileyen belirli faktörler ve koruyucu yaklaşımlar
14. Hafta - Teorik
Gıda ürünlerinde uygulama örnekleri: Farklı ürün gruplarında raf ömrü belirleme örnekleri, öğrenci sunumları
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%10
Proje1%20
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%40
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Proje110111
Ara Sınav18210
Dönem Sonu Sınavı110212
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)103
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
3
2
1
2
2
1
2
1
2
3
OÇ-2
2
2
1
2
2
1
2
2
2
3
OÇ-3
4
4
3
4
4
1
2
2
2
3
OÇ-4
4
4
3
4
4
1
2
2
2
3
OÇ-5
1
3
3
2
2
2
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026