Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Anadolu Halk Hareketleri
Ders Kodu: TAR218
Ders Türü: Bölüm Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Öğrencinin Osmanlı Devleti’nin Ekonomik Durumu ve İdari Düzeni, Dirlik ve Düzenliğin bozulması, Celali Fetreti ve Büyük Kaçgunluk dönemi, XVII. Yüzyılda Anadolu’da karışıklıklar, Mütegalibelik, Ayanların ortaya çıkışı, XIX. yüzyıl’da Anadolu halk hareketleri, Batı Anadolu’da Zeybeklik-Efelik, genel değerlendirme ve işgal dönemindeki halk hareketleri hakkında bilgi sahibi olmasını amaçlar.

Özet İçerik

Eşkıya ile sosyal eşkıya arasındaki fark incelenecek, Anadolu’da kurulan ilk Türk-islâm devletlerinden Selçuklu ve Osmanlı Devleti ağırlıkta olmak üzere, Babai, Şeyh Bedrettin ve Suhte isyanları gibi dini-sosyal temelli ayaklanmalar ile Osmanlı’da görülen ve tamamen sosyo-ekonomik temelli ayaklanmalar olan Celâli ayaklanmaları hakkında değerlendirmeler yapılacaktır. Osmanlı’nın son döneminde Ege’de etkili olan Efe grupları hakkında da bilgi verilecektir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Bülent ÇELİK
Öğrenme Çıktıları
1.Göçebelik ve etkilerini kavrayabilme
2.Osmanlı Devletinde idari düzenin bozulmasının topluma etkilerini sınıflandırabilme
3.Coğrafi keşiflerin Osmanlı Devletini nasıl etkilediğini anlayabilme
4.Celali isyanlarının altında yatan gerçek sebeplerini öğrenebilme
5.XVII ve XVIII. Yüzyıllarda Anadolu halkının yaşadığı ortamı yorumlayabilme.
6.Ayanlık ve etkilerini anlayabilme.
7.Batı Anadolu’daki bir çok halk hareketinin Efelik ve Zeybeklik kavramlarının nasıl ortaya çıktığını tartışabilme.
8.Milli Mücadelenin temellendiği olgular ve halk desteğinin oluşması hakkında bilgi sahibi olabilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Mustafa Akdağ, Türk Halkının Dirlik Düzenlik Kavgası: Celâli İsyanları, İstanbul, 1995.
2.Sabri Yetkin, Ege'de Eşkıyalar, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 1997.
3.Yuzo Nagata, Tarihte Ayanlar- Karaosmanoğulları Üzerine Bir İnceleme, TTK, Ankara, 1997
4.Thomas Thornton, Osmanlıda Siyaset, Toplum, Din, Yönetim 1793-1807, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2014.
5.Mehmet Başaran, Aysun Sarıbey Haykıran, Ali Özçelik, Atçalı Kel Mehmed Efe Batı Anadolu’da Eşkıyalık ve Zeybeklik, Kitap Yayınevi, İstanbul 2018.
6.Eric J. Hobsbawm, Eşkıyalar, Agora Kitaplığı, İstanbul 2011.
7.Ümit Erkan, 16. Yüzyılda Osmanlı’da Kızılbaş Ayaklanmaları, Araştırma Yayınları, İstanbul 2016.
8.Erhan Afyoncu, Osmanlı İmparatorluğunda Askeri İsyanlar ve Darbeler, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2010.
9.Eric J. Hobsbawm, İlkel Asiler 19. Ve 20. Yüzyıllarda Toplumsal Hareketin Arkaik Biçimleri Üzerine İncelemeler, İletişim Yayınevi, İstanbul 2021
10.Yılmaz, Yusuf, and Yahya Kadıoğlu. "KÜÇÜK BUZUL ÇAĞI, KURAKLIK ve DİĞER COĞRAFİ OLAYLARIN CELALİ İSYANLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ." Studies of The Ottoman Domain (Osmanlı Hakimiyet Sahası Çalışmaları) 7.12 (2017): 267-288.
11.Teoman, Özgür ve Cumali Bozpinar. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Celali İsyanları: Chayanovyan Bakış Açısıyla Bir Değerlendirme”. Akdeniz İİBF Dergisi, c. 21, sy. 1, 2021, ss. 121-30
12.KARASU, Naime Yüksel. "SARUHAN SANCAĞI VE ÇEVRESİNDE SUHTE HAREKETLERİ VE ALINAN ÖNLEMLER." Journal of History School 15.LXI (2024): 3904-3925.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Osmanlı Devleti’nden Önce Anadolu’da Halk Hareketleri ve kökenleri hakkında ön bilgi.
2. Hafta - Teorik
Selçuklu Dönemi ve Babai Ayaklanması
3. Hafta - Teorik
Anadolu halk hareketlerinin sosyo -ekonomik ve kültürel nedenleri ve Şeyh Bedreddin İsyanı.
4. Hafta - Teorik
Osmanlı Devletinin toplumsal yapısı ve halkın Osmanlı devlet düzeniyle ilişkileri
5. Hafta - Teorik
Göçebelik, Vergilendirme ve halk
6. Hafta - Teorik
Celali İsyanları, iç ve dış nedenleri, isyanlarda yer alan guruplar.
7. Hafta - Teorik
Celali İsyanları, iç ve dış nedenleri, isyanlarda yer alan guruplar.
8. Hafta - Teorik
Celali isyanlarından örnekler ve isyanların bastırılması
9. Hafta - Teorik
Celali isyanlarının sonuçları ve etkileri.
10. Hafta - Teorik
Bitmeyen savaşlar ve Timar sisteminin çöküşü
11. Hafta - Teorik
Gerileme döneminde halk ve devlet ilişkileri, yeni yöneticilerin ve aracıların ortaya çıkışı
12. Hafta - Teorik
XVII ve XVIII. Yüzyıl Osmanlı toplumsal düzeni.
13. Hafta - Teorik
Ayanlık ve topluma etkileri
14. Hafta - Teorik
Efelik ve Zeybeklik.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140228
Okuma140228
Ara Sınav1718
Dönem Sonu Sınavı114115
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)79
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
OÇ-1
3
OÇ-2
OÇ-3
4
OÇ-4
4
OÇ-5
OÇ-6
5
OÇ-7
5
OÇ-8
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026