Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Kuzey-Güney İlişkileri
Ders Kodu: ULU465
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu dersin temel amacı; gelişmiş endüstriyel ülkeler (Kuzey) ile gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler (Güney) arasındaki asimetrik siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri tarihsel ve teorik bir perspektifle incelemektir. Ders kapsamında; sömürgecilik sonrası küresel sistemin inşası, bağımlılık ilişkileri, küresel servet ve güç dağılımındaki adaletsizlikler ele alınacaktır. Öğrencilerin küresel yönetişim mekanizmalarındaki yapısal sorunları, uluslararası yardımları, göç hareketlerini ve yükselen alternatif blokları eleştirel bir süzgeçten geçirerek analiz edebilme yetisi kazanması hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Kuzey-Güney İlişkileri dersi; coğrafi bir ayrımdan ziyade siyasi ve ekonomik bir yarılmayı ifade eden küresel sistem yapısını kapsar. Ders boyunca; merkantilizm ve sömürgecilik tarihi, Üçüncü Dünya kavramının doğuşu, Bağlantısızlar Hareketi, Yeni Uluslararası Ekonomik Düzen (NIEO) arayışları incelenecektir. Ayrıca neokolonyalizm, borç krizleri, küresel ticaret rejimlerindeki asimetriler, iklim adaletsizliği, sığınmacı krizleri ve Küresel Güney'in (BRICS+, ŞİÖ vb.) kurumsallaşarak küresel hegemonya karşısında oluşturduğu yeni dinamikler güncel örneklerle analiz edilecektir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.analiz yeteneğini geliştirme developing analyzing ability
2.Eleştirel tarih öğrenimi critical outlook towards history
3.Sistemli analiz systematic analysis
4.Metodoloji kazanılması Methodological approach
5.Karşılıklı ülke ve dönem analizleri Comparative country and period analysis
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Amitav Acharya (2019). Doğu Batı Dışı Bir Dünya: Küresel Uluslararası İlişkilerin Doğuşu, Ütopya Yayınevi.
2.Wallerstein, Immanuel (2011). Modern Dünya Sistemi, Yarın Yayınları.
3.Prashad, Vijay (2019). Esmer Milletler: Üçüncü Dünyanın Halkçı Tarihi, Yordam Kitap.
4.Said, Edward W. (2014). Oryantalizm: Sömürgeciliğin Keşif Kolu, Pınar Yayınları.
5.Cox, Robert W. (1981). "Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory", Millennium, 10(2), 126-155.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Giriş: "Kuzey" ve "Güney" Kavramlarının Analizi, Brandt Raporu ve Küresel Uçurum
2. Hafta - Teorik
Sömürgecilik Tarihi: Küresel Kuzey'in Zenginleşmesi ve Küresel Güney'in Çeperleşmesi
3. Hafta - Teorik
Teorik Yaklaşımlar-I: Bağımlılık Okulu (Frank, Amin, Cardozo) ve Yapısalcılık (Prebisch)
4. Hafta - Teorik
Teorik Yaklaşımlar-II: Dünya Sistemi Teorisi (Wallerstein) ve Merkez-Çeper Analizi
5. Hafta - Teorik
Post-Kolonyal Çalışmalar ve Neokolonyalizm: Bağımsızlık Sonrası Görünmeyen Tahakküm
6. Hafta - Teorik
Siyasi Dayanışma Arayışları: Bandung Konferansı, Bağlantısızlar Hareketi ve G-77
7. Hafta - Teorik
Ekonomik Hak Arayışları: Yeni Uluslararası Ekonomik Düzen (NIEO) ve Çöküşü
8. Hafta - Teorik
Küresel Kurumlarda Kuzey Egemenliği: IMF, Dünya Bankası ve BM Güvenlik Konseyi Reformu Tartışmaları
9. Hafta - Teorik
Uluslararası Ticaret ve Borç Tuzağı: Yapısal Uyum Programları ve Güney'in Borç Krizleri
10. Hafta - Teorik
İnsani Krizler ve Göç: Güney'den Kuzey'e Nüfus Hareketleri ve Sınır Rejimleri
11. Hafta - Teorik
İklim Adaletsizliği ve Çevre Sömürgeciliği: Kuzey'in Karbon Ayak İzi, Güney'in Yıkımı
12. Hafta - Teorik
Bilgi ve Teknoloji Tekeli: Dijital Sömürgecilik ve Küresel Fikri Mülkiyet Hakları Rejimi
13. Hafta - Teorik
Küresel Güney’in Kurumsallaşması ve Çok Kutupluluk: BRICS+ ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)
14. Hafta - Teorik
Kuzey-Güney İlişkilerinin Geleceği: Batı-Merkezli Dünyanın Sonu mu?
15. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Final Sınavı Final Exam
16. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Final Sınavı Final Exam
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143384
Okuma33112
Kısa Sınav1415
Ara Sınav1819
Dönem Sonu Sınavı114115
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)125
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
OÇ-1
4
5
4
5
4
5
4
5
4
5
4
5
OÇ-2
4
5
3
5
4
5
3
5
5
3
5
4
OÇ-3
4
3
5
4
5
5
4
5
3
5
4
5
OÇ-4
3
4
3
5
3
4
5
3
5
4
3
5
OÇ-5
3
4
3
4
3
4
3
5
5
3
3
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026