Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Çalışma Sosyolojisi
Ders Kodu: ÇEKO201
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı, emeğin toplumsal doğasını anlamak ve çalışma hayatının tarihsel, ekonomik ve kültürel bağlamlardaki dönüşümünü sosyolojik bir perspektifle analiz etmektir. Öğrencilere, sanayi öncesinden günümüze kadar değişen üretim ilişkileri, emek süreçleri, sınıf yapıları, iş bölümü, yabancılaşma, sendikal hareketler, toplumsal cinsiyet ve emek ilişkileri gibi temel konular üzerinden eleştirel düşünme becerisi kazandırmak hedeflenmektedir. Ders aynı zamanda küreselleşme, dijitalleşme ve esnek çalışma biçimlerinin emek üzerindeki etkilerini inceleyerek, öğrencilerin çağdaş çalışma rejimlerini çok boyutlu analiz edebilmesini amaçlar.

Özet İçerik

Çalışma Sosyolojisi dersi, emeğin toplumsal, kültürel ve tarihsel yönlerini anlamaya odaklanır. Sanayi devrimiyle başlayan modern çalışma biçimlerinin nasıl ortaya çıktığı, işgücünün nasıl örgütlendiği ve bu süreçlerin sınıf, cinsiyet, etnisite ve kimlik gibi toplumsal kategorilerle nasıl iç içe geçtiği ele alınır. Emek sürecinin dönüşümü, üretim tarzları, bürokrasi, taylorizm, fordizm, post-fordizm, esnekleşme, neo-liberal politikalar ve yeni emek rejimleri gibi kavramlar üzerinden analiz yapılır. Ayrıca sendikacılığın evrimi, işçi sınıfı hareketlerinin sosyolojik temelleri ve günümüz çalışma biçimlerinin (uzaktan çalışma, platform ekonomisi vb.) ortaya çıkardığı yeni eşitsizlik biçimleri de dersin kapsamındadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Onur DURUKAL
Öğrenme Çıktıları
1.Çalışma olgusunun tarihsel, kültürel ve toplumsal boyutlarını sosyolojik kuramlar çerçevesinde analiz eder.
2.Sanayi toplumundan dijital çağa kadar emek süreçlerinin dönüşümünü açıklayarak, farklı üretim rejimlerinin işgücü üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirir.
3.Yabancılaşma, işbölümü, sınıf, toplumsal cinsiyet ve kimlik gibi kavramlar üzerinden çalışma hayatındaki eşitsizlik biçimlerini eleştirel bir yaklaşımla tartışır.
4.Sendikal hareketler, işçi sınıfı kolektivizmi ve emek temelli toplumsal mücadeleleri toplumsal yapı içindeki rolüyle değerlendirir.
5.Küreselleşme, neoliberalizm ve dijitalleşmenin çalışma ilişkileri üzerindeki etkilerini çok boyutlu analiz eder ve bu dönüşümlerin toplumsal sonuçlarını yorumlar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Grint, K. (1998). Çalışma sosyolojisi (V. Bozkurt, Çev. Ed.). Alfa Yayınları.
2.Grint, K. (1998). The sociology of work. Polity Press.
3.Güzel, S. (2007). Çalışma sosyolojisi: Modern işgücünün oluşumu. Literatürk Yayınları.
4.Nichols, T., & Sugur, N. (2005). Global işletme, yerel emek: Türkiye’de işçiler ve modern fabrika. İletişim Yayınları.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Çalışma sosyolojisine giriş Çalışmanın toplumsal bir olgu olarak ele alınması, disiplinin doğuşu ve temel tartışma alanları tanıtılır.
2. Hafta - Teorik
Sanayi devrimi ve modern çalışma biçimlerinin oluşumu Sanayileşmenin toplumsal yapıyı ve çalışma ilişkilerini nasıl dönüştürdüğü tarihsel bir perspektifle ele alınır.
3. Hafta - Teorik
Emek süreci kuramları Braverman ve Burawoy’un emek süreci kuramları üzerinden, işin denetimi ve işyerinde iktidar ilişkileri incelenir.
4. Hafta - Teorik
Taylorizm ve Fordizm Bilimsel yönetim ve kitlesel üretim sistemleri iş süreci üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirilir.
5. Hafta - Teorik
Post-Fordizm ve esnek üretim Esnekleşme, güvencesizlik ve yeni yönetim teknikleri çerçevesinde post-Fordist emek rejimleri ele alınır.
6. Hafta - Teorik
Yabancılaşma ve işin anlamı Marx’ın yabancılaşma kuramı temelinde, emeğin birey üzerindeki etkileri ve işin anlamı sorgulanır.
7. Hafta - Teorik
İşbölümü, bürokrasi ve rasyonalite Durkheim ve Weber’in yaklaşımlarıyla işbölümünün toplumsal işlevleri ve bürokratik yapılar değerlendirilir.
8. Hafta - Teorik
Sınıf, emek ve kolektif hareketler Emek gücünün sınıf ilişkileri içindeki konumu ve tarihsel işçi hareketleri sosyolojik olarak ele alınır.
9. Hafta - Teorik
Toplumsal cinsiyet ve emek Kadın emeği, ev içi emek ve bakım emeği gibi konular toplumsal cinsiyet perspektifiyle değerlendirilir.
10. Hafta - Teorik
Göçmen emeği ve etnik eşitsizlikler Göçmen işçilerin emek piyasalarındaki konumu, ayrımcılık ve dışlanma süreçleriyle birlikte incelenir.
11. Hafta - Teorik
Sendikalar ve endüstriyel ilişkiler Sendikal örgütlenme, toplu pazarlık ve sosyal diyalog kavramları tarihsel ve güncel örneklerle açıklanır.
12. Hafta - Teorik
Küreselleşme ve emek rejimlerinin dönüşümü Neoliberal politikaların etkisiyle emek piyasalarında ortaya çıkan yapısal dönüşümler tartışılır.
13. Hafta - Teorik
Dijitalleşme, yapay zekâ ve platform ekonomisi Yeni teknolojilerin emek süreçleri üzerindeki etkisi, platform işçiliği ve uzaktan çalışma biçimleri üzerinden değerlendirilir.
14. Hafta - Teorik
Emeğin geleceği ve alternatif çalışma modelleri Dayanışma ekonomileri, kooperatifçilik ve yeni sendikal pratikler gibi alternatif emek biçimleri ele alınır.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141356
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı130131
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)98
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
OÇ-1
4
5
3
5
4
4
1
2
2
2
1
2
OÇ-2
3
5
4
5
4
5
2
3
3
3
2
4
OÇ-3
4
4
5
4
5
3
2
4
2
3
2
3
OÇ-4
3
4
3
5
5
4
1
5
4
2
2
2
OÇ-5
4
5
3
5
4
5
2
3
3
4
2
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026