Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Peyzaj Tasarımında Ergonomi
Ders Kodu: PM120
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Bu dersin amacı; öğrencilerin peyzaj tasarımında ergonomi ve antropometri ilkelerini kavrayarak, farklı kullanıcı gruplarının gereksinimlerini, ölçü–oran ilişkilerini, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik ölçütlerini değerlendirebilmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin kamusal dış mekânlar, donatı elemanları, bitkisel tasarım, çocuk oyun alanları ve engelli bireylere yönelik tasarım kararlarını ergonomik açıdan irdeleyerek; işlevsel, güvenli, konforlu ve kullanıcı odaklı peyzaj tasarım çözümleri geliştirme becerisi kazanmaları hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Ergonomi ve antropometri kavramları; peyzaj tasarımında kullanıcı gereksinimleri, ölçü–oran ilişkileri, erişilebilirlik, kullanılabilirlik ve konfor ölçütleri; kamusal dış mekânlarda donatı elemanlarının ergonomik değerlendirilmesi; bitkisel tasarımda ergonomik yaklaşımlar; engelli bireyler, çocuklar ve farklı kullanıcı grupları için tasarım ilkeleri; peyzaj tasarımlarında işlevsellik–ergonomi ilişkisi; dış mekânlarda yaygın tasarım hatalarının kullanıcı odaklı değerlendirilmesi ve ergonomi ilkelerine dayalı çözüm önerileri. Dersin değerlendirilmesinde yazılı sınavlar, derse katılım/performans ve ödev çalışmaları esas alınır. Dönem içi değerlendirme; derse katılım/performans, ödev çalışması ve ara sınav olmak üzere toplam %40’tır. Dönem sonu değerlendirme ise final sınavı (%60) üzerinden yapılır. Dersi tekrar alan öğrenciler, dersin güncel ölçme-değerlendirme yapısı kapsamında verilen tüm ödevleri, derse katılım/performans çalışmalarını ve sınavları yeniden yerine getirmekle yükümlüdür.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Özgür KAMER AKSOY
Öğrenme Çıktıları
1.Ergonomi ve antropometri kavramlarını peyzaj tasarımı bağlamında açıklayabilme ve peyzajı kullanıcı gereksinimi, ölçü–oran ilişkileri ile erişilebilirlik açısından farklı boyutlarıyla değerlendirebilme.
2.Farklı kullanıcı gruplarının (engelli bireyler, yaşlılar, çocuklar vb.) fiziksel, algısal ve erişilebilirlik gereksinimlerini peyzaj tasarım sürecinde bütünleşik biçimde ele alabilme.
3.Kamusal dış mekânlarda kullanılan donatı elemanlarını ölçü, konfor, güvenlik ve kullanılabilirlik ölçütleri açısından ergonomik olarak analiz edebilme ve çözüm önerileri geliştirebilme.
4.Bitkisel tasarım, çocuk oyun alanları ve engelli bireylere yönelik düzenlemelerde evrensel tasarım ve erişilebilirlik ilkelerini yorumlayabilme ve uygulayabilme.
5.Peyzaj tasarımlarında işlevsellik, erişilebilirlik ve kullanıcı konforunu göz önünde bulundurarak ergonomi ilkelerine dayalı, güvenli ve kullanıcı odaklı tasarım kararları geliştirebilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Babalık. F., C., 2007. Mühendisler İçin Ergonomi-İşbilimi,Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
2.Yörük, İ., Gülgün, B., Sayman, M.,Ünal Ankaya, M., 2006. Peyzaj Planlama Çalışmaları Kapsamında Ege Üniversitesi Kampüs Örneğindeki Peyzaj Donatı Elemanlarının Ergonomik-Antropometrik Açıdan İrdelenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43 (1), 157-168.
3.Tilley, A. R., & Henry Dreyfuss Associates. (2002). The Measure of Man and Woman: Human Factors in Design (Rev. ed.). New York: Wiley.
4.Neufert, E., & Neufert, P. (2012). Architects’ Data (4th ed.). Oxford: Wiley-Blackwell.
5.Harris, C. W., Dines, N. T., & Brown, K. D. (Eds.). (1998). Time-Saver Standards for Landscape Architecture: Design and Construction Data. 2nd Edition. New York: McGraw-Hill.
6.Gehl, J. (2011). Life Between Buildings: Using Public Space (J. Koch, Trans.). Washington, DC: Island Press.
7.T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Erişilebilirlik Kılavuzu: Binalar. Ankara.
8.International Organization for Standardization. (2021). ISO 21542:2021 Building Construction — Accessibility and Usability of the Built Environment (2nd ed.). Geneva: ISO.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin amacı, kapsamı, işleyişi, değerlendirme yöntemi ve peyzaj tasarımında ergonominin önemi
2. Hafta - Teorik
Ergonomi kavramı, temel ilkeleri ve peyzaj mimarlığı ile ilişkisi
3. Hafta - Teorik
Antropometri kavramı; insan ölçüleri, vücut oranları ve hareket alanları
4. Hafta - Teorik
Ergonomi ve antropometride etken rol oynayan faktörler; yaş, cinsiyet, fiziksel yeterlilik ve kültürel farklılıklar
5. Hafta - Teorik
İnsan–mekân ilişkisi; kullanıcı gereksinimleri ve kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımı kavramı.
6. Hafta - Teorik
Peyzaj tasarımında antropometrik verilerin kullanımı: yaya yolları, oturma alanları, merdivenler, rampalar ve geçiş mekânları
7. Hafta - Teorik
Kamusal dış mekânlarda ergonomik tasarım ilkeleri: güvenlik, konfor, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik
8. Hafta - Teorik
Dış mekân donatı elemanlarında ergonomi: oturma birimleri, aydınlatma, çöp kutuları, yönlendirme ve gölgeleme elemanları
9. Hafta - Teorik
Bitkisel tasarım ve ergonomi: görüş alanı, gölgeleme, yönlendirme, güvenlik, bakım kolaylığı ve kullanıcı konforu
10. Hafta - Teorik
Evrensel tasarım ve erişilebilirlik ilkeleri; engelli bireyler, yaşlılar ve farklı kullanıcı grupları için tasarım ölçütleri
11. Hafta - Teorik
Çocuk oyun alanlarında ergonomi: yaş grupları, güvenlik, hareket alanı, donatı seçimi ve kullanıcı deneyimi
12. Hafta - Teorik
Peyzaj tasarımlarında işlevsellik ile ergonomi ilişkisinin tartışılması.
13. Hafta - Teorik
Kentsel açık alanlarda ergonomik analiz: ölçü, erişilebilirlik, güvenlik ve kullanıcı gereksinimleri açısından değerlendirme
14. Hafta - Teorik
Dış mekânlarda yaygın ergonomik tasarım hataları, çözüm önerileri ve dersin genel değerlendirmesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Ödev4%20
Ara Sınav (Vize)1%15
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Ödev110414
Ara Sınav1819
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)76
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
OÇ-1
OÇ-2
5
5
OÇ-3
4
OÇ-4
4
4
OÇ-5
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026