Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Doğa Koruma Planlaması
Ders Kodu: PM400
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Bu dersin amacı; öğrencilerin doğa koruma planlamasına ilişkin temel kuramsal yaklaşımları, korunan alan sistemlerini, koruma–kullanma dengesi ilkelerini ve peyzaj planlama süreçlerini kavramalarını sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin; doğal ve kültürel peyzaj değerlerini ekolojik, mekânsal ve yönetsel boyutlarıyla değerlendirebilmeleri, korunan alanlara yönelik planlama ve yönetim kararlarını analiz edebilmeleri, sürdürülebilir koruma yaklaşımları geliştirebilmeleri ve doğa koruma süreçlerinde kullanılan yasal, yönetsel ve mekânsal planlama araçlarını tanımaları hedeflenmektedir. Ayrıca ders, peyzajın ekolojik yapı ve işlevleri, habitat sürekliliği, yeşil altyapı, taşıma kapasitesi ve ziyaretçi yönetimi gibi konuların koruma planlamasıyla ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Özet İçerik

Bu ders kapsamında; doğa korumanın kuramsal temelleri, ekosistem hizmetleri, biyolojik çeşitlilik ve sürdürülebilirlik kavramları ele alınmaktadır. Dünyada ve Türkiye’de doğa korumanın tarihsel gelişimi, korunan alan sistemleri, ulusal ve uluslararası koruma statüleri, ilgili kurumlar, mevzuat ve sözleşmeler incelenmektedir. Ders sürecinde milli parklar, tabiat parkları, özel çevre koruma bölgeleri ve diğer korunan alanların doğal ve kültürel kaynak değerleri, peyzaj özellikleri, rekreasyonel kullanımları ve karşı karşıya oldukları baskılar değerlendirilmektedir. Ayrıca uzun devreli gelişim planları, yönetim planları, zonlama, taşıma kapasitesi, ziyaretçi yönetimi, ekolojik bağlantılılık, yeşil altyapı ve CBS destekli koruma planlama yaklaşımları üzerinde durulmaktadır. Ders, koruma–kullanma dengesi çerçevesinde sürdürülebilir peyzaj yönetimi ve planlama kararlarının geliştirilmesine yönelik bilgi ve beceri kazandırmayı hedeflemektedir.Dönem içi başarı değerlendirmesi 3 ödev (%20) derse katılım ve performansı (%5) ve ara sınav (vize) %15 bileşenlerinden oluşur. Dönem sonu değerlendirmesi ise Dönem Sonu Sınavı (%60) üzerinden yapılır.Dersi tekrar alan öğrenciler dersin güncel ölçme-değerlendirme yapısı kapsamında verilen tüm ödevleri, derse katılım/performans çalışmalarını ve sınavları yeniden yerine getirmekle yükümlüdür.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Tendü Hilal GÖKTUĞ
Öğrenme Çıktıları
1.Doğa koruma planlamasının kuramsal temellerini (ekosistem hizmetleri, biyolojik çeşitlilik, peyzajın ekolojik yapı ve işlevleri) açıklar ve peyzaj değişim süreçleri ile ilişkilendirir.
2.Korunan alan sistemlerini (milli parklar, tabiat parkları, özel çevre koruma bölgeleri ve uluslararası koruma statüleri) doğal, kültürel ve rekreasyonel değerler açısından tanımlar ve karşılaştırmalı olarak değerlendirir
3.Korunan alanlarda planlama ve yönetim süreçlerini (uzun devreli gelişim planları, yönetim planları, zonlama ve ziyaretçi yönetimi) koruma–kullanma dengesi çerçevesinde yorumlar.
4.Peyzajın ekolojik yapısı, habitat sürekliliği, yeşil altyapı ve kültürel peyzaj değerleri arasındaki ilişkileri koruma planlaması perspektifinde analiz eder.
5.Koruma planlamasında kullanılan mevzuat, uluslararası sözleşmeler ve mekânsal analiz yaklaşımlarını koruma karar süreçleri açısından değerlendirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Yücel, M., 2010. Doğa Koruma. Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yayını, No: 265.Ders Kitapları Yayın No: A-85, Adana,430s
2.Anonim, 2017.Doğa Koruma. http://www.milliparklar.gov.tr/AnaSayfa/ekitap1.aspx?sflang=tr
3.Anonim, 2017. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN). https://tr.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCnya_Do%C4%9Fa_ve_Do%C4%9Fal_Kaynaklar
4.Alexander, M. 2015. Management Planning for Nature Conservation. Springer Link.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin tanıtımı, kapsamı, amaç ve öğrenme çıktılarının açıklanması; doğa koruma planlamasının peyzaj mimarlığı disiplini içerisindeki yeri
2. Hafta - Teorik
Doğa korumanın kuramsal temelleri: ekosistem hizmetleri, biyolojik çeşitlilik, sürdürülebilirlik ve peyzajın ekolojik işlevleri bağlamında doğa koruma
3. Hafta - Teorik
Dünyada ve Türkiye’de doğa koruma düşüncesinin tarihsel gelişimi; koruma yaklaşımlarının peyzaj değişimi ve arazi kullanım süreçleri ile ilişkisi
4. Hafta - Teorik
Türkiye’de doğa koruma kavramı ve korunan alan sistematiği: koruma statüleri, sınıflandırmalar ve peyzaj planlama yaklaşımı
5. Hafta - Teorik
Doğa koruma ile ilgili kurumlar, yasal düzenlemeler, ulusal mevzuat ve uluslararası yükümlülükler; koruma-yönetim ilişkisi
6. Hafta - Teorik
Türkiye’deki milli parklar: koruma gerekçeleri, doğal ve kültürel kaynak değerleri, peyzaj karakteri, rekreasyonel kullanım olanakları ve koruma sorunları
7. Hafta - Teorik
Türkiye’deki tabiat parkları ve diğer korunan alan statüleri: ekolojik hassasiyetler, kullanım baskıları, habitat sürekliliği ve ziyaretçi yönetimi
8. Hafta - Teorik
Uzun Devreli Gelişim Planları (UDGP): planlama süreci, koruma–kullanma dengesi, alan kullanım kararları ve peyzaj yönetimi
9. Hafta - Teorik
Uzun Devreli Gelişim Planlarında mekânsal analizler, taşıma kapasitesi, zonlama yaklaşımları, CBS destekli planlama ve izleme çalışmaları
10. Hafta - Teorik
Özel Çevre Koruma Bölgeleri: koruma gerekçeleri, doğal ve kültürel peyzaj değerleri, kıyı ekosistemleri ve sürdürülebilir kullanım kararları
11. Hafta - Teorik
Özel Çevre Koruma Bölgelerinde planlama ve yönetim yaklaşımları: ekolojik bağlantılılık, yeşil altyapı ve çevresel baskıların değerlendirilmesi
12. Hafta - Teorik
Yönetim planları ve alt ölçekli koruma planları: uygulama süreçleri, izleme-değerlendirme çalışmaları ve adaptif yönetim yaklaşımları
13. Hafta - Teorik
Doğa koruma ile ilgili uluslararası sözleşmeler ve programlar: Ramsar, Bern, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, UNESCO Dünya Mirası ve İnsan ve Biyosfer Programı
14. Hafta - Teorik
Diğer ulusal ve uluslararası korunan alan statüleri: Ramsar Alanları, UNESCO Dünya Miras Alanları, Jeoparklar, biyosfer rezervleri, doğal ve kültürel sit alanları; büyük ölçekli projeler ve altyapı müdahalelerinin korunan alanlar üzerindeki etkileri
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Ödev3%20
Ara Sınav (Vize)1%15
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Ödev35221
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı1516
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
OÇ-1
5
5
3
5
3
OÇ-2
4
5
3
4
OÇ-3
3
5
4
5
4
4
OÇ-4
5
4
5
4
4
3
OÇ-5
3
5
5
5
3
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026