Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Metindilbilim
Ders Kodu: TRO313
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Öğrencilere metnin ne olduğunu, anlama ve anlatma sürecinde metinsellik ölçütlerinin yer ve önemini kavratmak. Metin ve metin dilbilimi, söylem ve söylem çözümlemesi konularını kavramalarını sağlamak.

Özet İçerik

Metin dilbilimin temel ilke ve kavramları (tümce, önerme, sözce; metin ve metinsellik ölçütleri: üretici/metin ve alıcı merkezli), metin türü, söylem ve metin türü sınıflamaları; metin türlerinin dilsel görünümleri; anlatı söylemi, anlatı metinleri ve dil aktarımı; söz eylem kuramı.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Nuri KARASAKALOĞLU
Öğrenme Çıktıları
1.Dilin tanımı, işlevleri, dil bilgisi ve dil biliminin temel kavramları, dünya dillerinin nitelikleri, Türk dilinin bu diller arasındaki yeri, Türk dilinin tarihi dönemleri, ses ve ses olayları, ekler, kelime türetme yolları, kelime grupları, cümle, cümlenin ögeleri, cümle türleri hakkında yeterli akademik bilgiye sahibi olur.
2.Edebiyat bilgi ve kuramları, Göktürk ve Uygur edebiyatları, Divan edebiyatı, Tasavvuf ve Halk edebiyatları, Yeni Türk edebiyatı, Dünya edebiyatı hakkında yeterli akademik bilgiye sahip olur.
3.Türk dili ve edebiyatına, okuma, dinleme, konuşma ve yazma eğitimine ait bilgi ve becerilerin ilköğretim II. kademe öğrencilerinin düzeyine uygun biçimde aktarılmasında ve uygulanmasında gerekli öğretim yöntem ve teknikleriyle ilgili bilgi ve beceriye sahip olur.
4.Öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği sınıf yönetimi, ölçme ve değerlendirme, eğitim psikolojisi, teknoloji ve materyal kullanımı, öğretim ilke ve yöntemleri, eğitim kurumlarının faaliyetlerini düzenleyen kanun ve yönetmelikler hakkında yeterli bilgi ve beceriye sahip olur.
5.Türkçeyi doğru, güzel ve etkin konuşma kurallarına uygun, iyi bir iletişime ve anlamaya imkan sağlayacak şekilde ve estetik bir biçimde kullanır. Türkiye Türkçesini ses bilim, şekil bilim, söz dizimi, anlam bilim ve sözlük bilim gibiTürkçeyi doğru, güzel ve etkin konuşma kurallarına uygun, iyi bir iletişime ve anlamaya imkan sağlayacak şekilde ve estetik bir biçimde kullanır. Türkiye Türkçesini ses bilim, şekil bilim, söz dizimi, anlam bilim ve sözlük bilim gibi dilbilgisi ve dilbilim yöntemleriyle anlama, yorumlama ve çözümleme becerisine sahip olarak bu alandaki bilgisini araştırma ve geliştirme yönünde kullanabilir.
6.Yurt dışındaki Türk çocuklarına, Balkanlardaki Türk çocuklarına, yabancılara ve Türk soylulara Türkçe öğretim yöntem ve tekniklerini bilir, uygular.
7.Öğrencilerin sözlü ve yazılı anlatım becerilerini geliştirecek yöntem ve teknikleri bilir.
8.Türk dilinin kaynağı ve gelişimi ile Türkçenin ses özelliklerini bilir. Türkçedeki sözcük yapılarını ve eklerini kavrar.
9.Dilbilimini ve temel kavramlarını bilir, dilbilim çalışmalarına yön veren kişieri tanır. Evrensel dilbilgisinin temel kurallarını kavrar.
10.Her bilgiyi olduğu gibi değil sorarak ve sorgulayarak benimser.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.AKBAYIR S.(2007). Cümle ve Metin Bilgisi, Ankara: PegemA Yayıncılık.
2.ERKUL R. (2004). Cümle ve Metin Bilgisi, Ankara: Anı Yayıncılık.
3.GÜNAY D. (2001). Metin Bilgisi, İstanbul: Multilingual.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Metin kavramı
2. Hafta - Teorik
Metindilbilimin temel ilke ve kavramları (tümce, önerme, sözce
3. Hafta - Teorik
Türkçe eğitiminde metin ve metin seçiminin önemi
4. Hafta - Teorik
Metinsellik ölçütleri
5. Hafta - Teorik
Bağdaşıklık
6. Hafta - Teorik
Bağdaşıklık ögeleri
7. Hafta - Teorik
Metinde tutarlılık
8. Hafta - Teorik
Metnin bilgilendirici özelliği (Ara sınav)
9. Hafta - Teorik
Metnin bilgilendirici özelliği
10. Hafta - Teorik
Metindeki kabul edilebilir özellikler
11. Hafta - Teorik
Metinler Arasılık
12. Hafta - Teorik
Metnin başka metinlerle ilişkisi
13. Hafta - Teorik
Metinlerin üslup özellikleri
14. Hafta - Teorik
Metin çözümlemeleri/ Söylem çözümlemesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Ara Sınav1022
Dönem Sonu Sınavı1033
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
OÇ-1
4
5
5
OÇ-2
4
4
OÇ-3
5
OÇ-4
4
4
OÇ-5
4
5
OÇ-6
4
4
5
OÇ-7
5
5
OÇ-8
4
OÇ-9
5
OÇ-10
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026