Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Varyans Unsurları ve Genetik Parametre Tahmini
Ders Kodu: ZZO529
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Yüksek Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 2
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 6
Amaç

Bu dersin amacı; zootekni alanında genetik değerlendirme çalışmalarının temelini oluşturan varyans unsurlarının ve genetik parametrelerin kuramsal esaslarını öğrencilere kazandırmak, hayvancılıkta kullanılan performans ve soy kütüğü verilerinden hareketle kalıtım derecesi, tekrarlanma derecesi, genetik ve fenotipik korelasyonlar ile varyans bileşenlerinin tahmin yöntemlerini öğretmektir. Ders kapsamında öğrencilerin doğrusal karma modeller, REML ve BLUP gibi modern istatistiksel yaklaşımları anlayarak damızlık değer tahmini, seleksiyon programlarının planlanması ve genetik ilerlemenin değerlendirilmesi konularında bilgi ve beceri kazanmaları hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerin genetik parametre tahmin sonuçlarını yorumlayabilmeleri, uygun analiz yöntemini seçebilmeleri ve elde edilen bulguları bilimsel araştırmalar ile hayvan ıslahı uygulamalarında etkin şekilde kullanabilmeleri amaçlanmaktadır.

Özet İçerik

1. Kantitatif genetikte varyans unsurlarının tanımı ve bileşenlerine ayrılması.** 2. Genetik parametre tahmininde kullanılan veri kaynakları:** fenotipik kayıtlar, pedigri (soy kütüğü) bilgileri ve genomik veriler. 3. Genetik parametrelerin tahminine yönelik deneysel ve yetiştirme desenleri.** 4. Hayvan ıslahında kullanılan genetik ve fenotipik parametreler:** kalıtım derecesi (heritability), tekrarlanma derecesi (repeatability), genetik, fenotipik ve çevresel korelasyonlar. 5. Genetik parametre tahmininin temel ilkeleri, yorumlanması ve hayvan ıslahı ile seleksiyon programlarındaki uygulamaları.** 6. Kantitatif genetikte kullanılan doğrusal istatistiksel modeller:** sabit etkili, rassal etkili ve karma etkili modeller. 7. Varyans unsuru tahmin edicilerinin özellikleri:** yansızlık (unbiasedness), tutarlılık (consistency), etkinlik (efficiency) ve duyarlılık/kesinlik (precision). 8. Varyans unsurlarının tahmin yöntemleri:** varyans analizi (ANOVA) temelli yaklaşımlar, En Çok Olabilirlik (Maximum Likelihood, ML), Kısıtlanmış En Çok Olabilirlik (Restricted Maximum Likelihood, REML) ve Bayesyen yöntemler. 9. En İyi Doğrusal Yansız Tahmin (Best Linear Unbiased Prediction, BLUP) yöntemi ve varyans unsurlarına dayalı damızlık değer tahmini.** 10. Genetik değerlendirme ve varyans unsurlarının tahmini için kullanılan bilgisayar yazılımlarının tanıtımı ve uygulamaları** (ör. BLUPF90, ASReml, WOMBAT, MTDFREML, DMU ve R).

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Doç. Dr. Onur YILMAZ
Öğrenme Çıktıları
1.Kantitatif genetikte varyans unsurlarını ve temel genetik parametreleri tanımlar, biyolojik anlamlarını açıklar ve hayvan ıslahındaki önemini değerlendirir.
2.Fenotipik, pedigri ve genomik verileri kullanarak genetik parametre tahmini için uygun deneysel tasarımları ve istatistiksel modelleri seçer.
3.Varyans unsurlarını ve genetik parametreleri ANOVA, Maksimum Olabilirlik (ML), Kısıtlanmış Maksimum Olabilirlik (REML) ve benzeri yöntemlerle tahmin eder ve sonuçları yorumlar.
4.BLUP ve Hayvan Modeli gibi modern kantitatif genetik yöntemlerini kullanarak damızlık değerlerini tahmin eder ve seleksiyon kararlarını bilimsel olarak değerlendirir.
5.BLUPF90, ASReml, WOMBAT, MTDFREML, BUGA ve R gibi yazılımları kullanarak genetik değerlendirme analizleri gerçekleştirir ve elde edilen bulguları bilimsel raporlar ile hayvan ıslahı programlarında etkin biçimde kullanır.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Mrode, R.A, 2005. Linear Models for the Prediction of Animal Breeding Values. CABI Publishing, UK.
2.Vanlı, Y., Özsoy, M.K., Baş, S., 1993. Populasyon ve Biyometrik Genetik. Yüzüncü Yıl Üniv. Zir. Fak. Yay. No:3.
3.Lynch, M. andWalsh., B., 1998. Genetics and Analysis of Quantitative Traits. Sinauer Associates, Inc. USA.
4.Bourdon, R.M., 2000. Understanding Animal Breeding. 2ndedition.PrenticeHall, USA.
5.Falconer, D.S. and Mackay, T.F.C., 1996. Introduction to Quantitative Genetics. 4th ed. LongmanGroupLtd, England.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Kantitatif genetiğe giriş, varyans unsurlarının tanımı ve fenotipik varyansın bileşenleri
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Genetik parametre tahmininde kullanılan veri kaynakları: fenotipik kayıtlar, pedigri ve genomik veriler
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Genetik parametre tahmininde deneysel düzenler ve yetiştirme desenleri
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Kalıtım derecesi (heritability): tanımı, biyolojik anlamı ve tahmin yöntemleri
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Tekrarlanma derecesi ile genetik, fenotipik ve çevresel korelasyonların tahmini ve yorumlanması
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Genetik parametre tahmininin hayvan ıslahı ve seleksiyon programlarındaki uygulamaları
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Kantitatif genetikte doğrusal istatistiksel modeller: sabit, rassal ve karma etkili modeller
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Varyans unsuru tahmin edicilerinin özellikleri: yansızlık, tutarlılık, etkinlik ve kesinlik
9. Hafta - Teorik & Uygulama
ANOVA ve En Çok Olabilirlik (Maximum Likelihood, ML) yöntemleri ile varyans unsurlarının tahmini
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Kısıtlanmış En Çok Olabilirlik (Restricted Maximum Likelihood, REML): teori ve uygulamalar
11. Hafta - Teorik & Uygulama
En İyi Doğrusal Yansız Tahmin (BLUP), Hayvan Modeli (Animal Model) ve damızlık değer tahmini
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Genetik değerlendirmede bilgisayar yazılımlarının kullanımı: BLUPF90, ASReml, WOMBAT, MTDFREML, BUGA ve R
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Varyans unsurları ve genetik parametre tahminine yönelik uygulamalı veri analizi ve sonuçların yorumlanması
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Güncel araştırmaların değerlendirilmesi, örnek vaka analizleri ve genel değerlendirme
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ödev Sınavı1%10
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%70
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Uygulamalı Ders141242
Ödev18311
Ödev Sınavı18311
Kısa Sınav18311
Dönem Sonu Sınavı130232
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)149
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
OÇ-1
5
5
5
3
3
2
5
OÇ-2
5
5
5
3
3
2
5
OÇ-3
5
5
5
3
3
2
5
OÇ-4
5
5
5
5
3
2
5
OÇ-5
4
3
4
3
3
2
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026