Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Peynir Teknolojisi
Ders Kodu: SU233
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 1
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Peynir üretimindeki temel teknolojik süreçleri (hammadde seçimi, ön işlemler, pıhtılaştırma, işleme, tuzlama, olgunlaştırma ve ambalajlama) teorik ve uygulamalı olarak kavratmak; Türk Gıda Kodeksi ve TS standartlarına uygun olarak farklı peynir çeşitlerinin üretimini planlayıp uygulayabilecek yeterliliğe ulaştırmaktır.

Özet İçerik

Ülkemizde çoğunlukla üretilen beyaz peynir üretimini ve diğer peynir çeşitlerini içermektedir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Peynirin tanımını, tarihsel gelişimini ve pıhtılaştırma yöntemi ile su/yağ içeriğine dayalı sınıflandırma ölçütlerini açıklayabilir; Türkiye'de en yaygın üretilen peynir çeşitleri olan Beyaz peynir ve Kaşar peynirinin sektörel önemini karşılaştırabilir.
2.Understands the quality criteria for cow’s milk used in cheese production; can compare the advantages and disadvantages of animal-derived (rennet), microbial, and recombinant cheese starter cultures; can classify mesophilic and thermophilic starter cultures; can select the appropriate starter culture composition for both types of cheese; and can explain the mechanisms of bacteriophage infection.
3.Peynir üretiminde kullanılan tuzların, eritme tuzlarının, kalsiyum klorürün (CaCl₂) ve koruyucu katkı maddelerinin fonksiyonlarını ve dozaj sınırlarını bilir; sütün klarifikasyon, termizasyon ve pastörizasyon uygulamalarını Beyaz peynir ve Kaşar peyniri üretim hatları için yürütebilir.
4.Beyaz peynir ve Kaşar peyniri için sütün mayalama ve pıhtılaştırma süreçlerini (sıcaklık, zaman, maya dozu) yönetebilir; pıhtı kesim olgunluğunu ampirik yöntemlerle belirleyebilir. Kaşar peynirinde haşlama (ploughing) ile teleme işleme adımlarını uygulayabilir.
5.Kuru tuzlama vesalamura yöntemlerini Beyaz peynir ve Kaşar peyniri için ayrı ayrı planlayabilir; Beyaz peynirin salamurasını (tuz oranı, sıcaklık, pH) ayarlayabilir; olgunlaşma sürecinde gerçekleşen glikoliz, proteoliz ve lipoliz reaksiyonlarını her iki peynir için açıklayabilir.
6.Beyaz peynir üretim teknolojisinin tüm aşamalarını TS 591 ve Kaşar peyniri üretim teknolojisinin tüm aşamalarını TS 10057 standardı çerçevesinde uygulayabilir; iki peynirin üretim süreçlerini hammadde seçiminden olgunlaştırmaya kadar karşılaştırabilir; depolama koşullarını belirleyebilir; duyusal ve fiziksel kusurları tanımlayarak kalite kontrol uygulamalarını yürütebilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Süt Teknolojisi (Prof.Dr. Atilla YETİŞMEYEN) Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları
2.Süt Teknolojisi (Prof.Dr. Ahmet KURT) Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları
3.Süt ve Mamülleri Teknolojisi (Prof.Dr. Mustafa Üçüncü) Ege üniversitesi Mühendislik Fakültesi Yayınları
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Peynirin tanımı, tarihsel gelişimi ve sınıflandırılmasında kullanılan başlıca ölçütler (pıhtılaştırma yöntemi, su ve yağ içeriği)-Duyusal analiz yöntemleri kullanılarak çeşitli peynir numunelerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılması
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Peynir hammaddesi olarak sütün kalite kriterleri; hayvansal peynir mayasının (rennin) yapısal ve işlevsel özellikleri ve maya miktarının belirlenmesi-Duyusal analiz yöntemleri kullanılarak çeşitli peynir numunelerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılması
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Mikrobiyel ve rekombinant peynir mayalarının karşılaştırılması; starter kültürlerin temel işlevleri-Duyusal analiz yöntemleri kullanılarak çeşitli peynir numunelerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılması
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Peynir üretiminde kullanılan tuzlar, eritme tuzları, kalsiyum klorür (CaCl₂) ve koruyucu katkı maddelerinin fonksiyonları ile dozaj sınırları-Sütün fiziksel ve kimyasal parametrelerinin belirlenmesi
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Sütün klarifikasyonu, ısıl işlem uygulamaları (termizasyon ve pastörizasyon) ve standardizasyonu; ısıl işlemin süt bileşenleri üzerindeki etkileri-Sütün temizlenmesi ve pastörizasyon işlemine tabi tutulması
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Sütün zenginleştirilme yöntemleri; mayalama ve pıhtılaştırma süreçlerinin temel ilkeleri. Pıhtı kesim olgunluğu, kesim parametreleri ve sinerez olgusunun belirlenmesi-Maya miktarı ve maya kuvveti hesabının yapılması
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Telemenin işlenmesi; presleme ve kalıplama sistemlerinin çalışma ilkeleri-Pıhtı eldesi ve kesim olgunluğunu saptamak ve baskılama
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Tuzlama yöntemleri (kuru, salamura ve kombinasyonlu) ile salamura bileşiminin ayarlanması-Salamura ayarlama ve peynir tuzlama
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Peynir olgunlaştırması ve olgunlaşma sürecinde gerçekleşen biyokimyasal değişimler (glikoliz, proteoliz ve lipoliz)-Peynir olgunlaştırma işlemi
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Peynirde ambalajlama, depolama ve raf ömrü; Beyaz peynirin salamura ambalajları başta olmak üzere peynir kalite kontrol parametreleri ile duyusal ve fiziksel kusurların tanımlanması-Fabrika ziyareti ile yakından üretim hattı görme
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Dünyaca tanınan peynir çeşitlerinin üretim süreçleri ve üretim akış şemaları-Çeşitli peynirler getirilerek kimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve sınıflandırılma yapılması
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Geleneksel peynir çeşitlerinin üretim süreçleri ve üretim akış şemaları-Beyaz peynir üretimi
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Geleneksel peynir çeşitlerinin üretim süreçleri ve üretim akış şemaları-Beyaz peynir üretimi
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Kaşar peyniri üretim teknolojisi, üretim aşamaları ve üretim akış şeması-Kaşar peyniri üretimi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140228
Uygulamalı Ders141128
Ödev1189
Kısa Sınav1112
Ara Sınav114115
Dönem Sonu Sınavı114115
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)97
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
4
4
4
4
2
3
4
1
3
OÇ-2
4
4
4
4
2
3
4
1
3
OÇ-3
4
4
4
4
2
3
4
1
3
OÇ-4
4
4
4
4
2
3
4
1
3
OÇ-5
3
4
4
4
2
3
4
1
3
OÇ-6
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026