Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Peyzajda Yapay Zekâ Kullanımı
Ders Kodu: PSB131
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 1
Uyg.: 1
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Öğrencilerin yapay zekânın (YZ) felsefi temellerini, tarihsel gelişimini ve peyzaj mimarlığı disiplinindeki dönüştürücü rolünü kavramalarını sağlamaktır. Ders; öğrencilerin büyük ölçekli kentsel ekoloji ve planlamadan, mikro ölçekli bitkisel tasarım ve detay modellemeye kadar geniş bir yelpazede güncel YZ platformlarını tanımalarını hedefler. Öğrenciler, üretken tasarım ve parametrik araçları kullanarak arazi modelleme, drenaj optimizasyonu ve bitkilendirme simülasyonları üzerinde pratik deneyim kazanacaklardır.

Özet İçerik

Bu ders; yapay zekânın tarihsel çerçevesinden başlayarak felsefi köklerini ve "kara kutu" probleminin tasarım yaratıcılığına etkilerini peyzaj odağında inceler. Büyük dil modelleri (LLM) ve görsel üretim araçlarının (Midjourney, Stable Diffusion) etkili kullanımı ve peyzaj prompt teknikleri ele alınır. Yapay zekâ destekli kentsel/bölgesel analiz araçları ile fizibilite ve yerleşim pratikleri yapılır. Çevresel analiz araçları ile mikroklima ve sürdürülebilirlik simülasyonları gerçekleştirilir. Ders ayrıca akıllı parklar, nesnelerin interneti (IoT), tarihi peyzaj mirasının yapay zekâ ile korunması, malzeme seçimi, şantiye/uygulama süreçlerinde drone ve YZ optimizasyonları ile etik tartışmaları ve gelecek vizyonlarını kapsar.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Peyzaj mimarlığı süreçlerine uygun yapay zekâ yöntemlerini tanır ve projenin ilgili aşamasına göre sınıflandırır.
2.Büyük ölçekli arazi ve çevre verilerini (GIS, uydu görüntüleri vb.) yapay zekâ araçlarıyla analiz ederek kentsel yeşil altyapı ve kentsel morfoloji stratejileri üretir.
3.Yapay zekâ destekli görselleştirme, hibrit render (img2img) ve sunum tekniklerini kullanarak projelerini çağdaş standartlarda ifade eder.
4.Yapay zekâ tabanlı performans simülasyonlarını (gün ışığı, gölge, rüzgar koridorları, ısı adası etkisi) gerçekleştirir ve ekolojik sonuçları değerlendirir.
5.YZ teknolojilerinin mesleki etik, veri gizliliği, biyoçeşitlilik üzerindeki kısıtlamalarını ve peyzaj mimarlığının gelecek projeksiyonlarını eleştirel bir süzgeçten geçirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Özsel Özger, A., & Çahantimur, A. I. (2023). "Yapay Zeka Destekli Metinden Görüntüye Üretim Araçlarının Tasarım Süreçlerindeki Rolü: Midjourney Örneği." Tasarım Kuramı Dergisi.
2.Bal, M., & Ertaş, Besim. (2024). "Sürdürülebilir Kentsel Peyzaj Tasarımında Yapay Zeka ve Makine Öğrenimi Entegrasyonu." Peyzaj Mimarlığı Akademik Dergisi.
3.Yazar, T., & Çolakoğlu, B. (2018). "Tasarımda Algoritmik Düşünme ve Kodlama Eğitimi." Mimarlık Dergisi, Sayı 402.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Dersin işleyişi, kaynaklar ve teslim kriterleri. Yapay zekânın peyzaj mimarlığındaki güncel ayak izine genel bir bakış.
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Alan Turing'den günümüze yapay zekânın gelişimi. Sembolik yaklaşımlardan makine öğrenmesine geçiş. Sinir ağları ve peyzaj tasarımında "Kara Kutu" (Black Box) problemi ile insan-mimar yaratıcılığı ilişkisi.
3. Hafta - Teorik & Uygulama
GPT serisi, Claude, Gemini ve Deepseek gibi modellerin çalışma prensipleri. Peyzaj mimarları için anlamı: Proje senaryosu yazımı, ihtiyaç programı analizi ve konsept metni oluşturma.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Etkili prompt yazma teknikleri. Peyzaj dili, bitki dokuları, malzeme ve stil referansları ile kavramsal açık alan tasarımları üretimi.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Autodesk Forma (Spacemaker), Giraffe, Hypar ve Testfit gibi araçların peyzajda kullanımı. Büyük veri, GIS entegrasyonu, arazi kısıtları altında kentsel yeşil doku ve yerleşim optimizasyonu.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Kavramsal kütle ve yüzey modellemede YZ kullanımı. Görüntüden görüntüye (img2img) üretim teknikleri. Yapay zekadan alınan fikirlerin 3 boyutlu kaba formlara ve peyzaj plastik öğelerine dönüştürülmesi.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Doğal dil kullanarak YZ'da temel peyzaj bileşenlerinin kod yapısına giriş.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Belirli kısıtlar altında (topoğrafya, eğim, fonksiyonel zonlama) en verimli yerleşimi bulmak için YZ'ye problem tarif etme ve genetik algoritmalarla form çeşitlendirme. Arasınav.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Doğal dil komutlarıyla istinat duvarları, sert zemin kaplamaları ve gölgelik panelleri gibi detayların modellenmesi.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Bir Excel tablosundaki verileri (örneğin bitki listesi, boy, adet, taç çapı verileri) YZ yardımıyla koda dönüştürüp modelleme programlarında otomatik bitki yerleşimi ve plan şeması önerileri tasarlama.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Tasarlanan açık alanların enerji, mikroklima, gün ışığı, gölge ve akustik performans analizi.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Ekolojik kısıtlara, toprak ve iklim verilerine göre sürdürülebilir malzeme ve bitki seçiminde YZ kullanımı. Akıllı parklar, IoT entegrasyonu, bitki büyüme tahminleri ve peyzaj alanları için önleyici tahmini bakım (predictive maintenance) stratejileri.
13. Hafta - Teorik & Uygulama
İş programı optimizasyonu, drone ile şantiye denetimi uygulamaları. Tarihi peyzaj mirasının korunması ve dijital ikizler (Digital Twins). Modelden alınan ham çıktıları tekrar YZ'ye besleyerek (render-to-render) son sunum ve pafta tekniklerini geliştirme.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Belirlenen bir kentsel peyzaj alanında tüm dönem boyunca öğrenilen YZ araçlarının, kodların ve analiz yöntemlerinin bir arada kullanıldığı bir örnek oluşturma.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Sunum1%10
Ödev1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140114
Uygulamalı Ders140114
Ödev1314
Sunum1314
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı1718
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)50
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
4
5
OÇ-2
4
4
5
OÇ-3
4
4
5
OÇ-4
4
4
5
OÇ-5
4
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026