Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Laboratuvar Teknikleri
Ders Kodu: ORT213
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 1
Uyg.: 1
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Öğrencilere laboratuvarda güvenli ve etkin çalışabilme becerisi kazandırmak; organik tarım analizlerinde kullanılan temel araç, cihaz ve kimyasalları tanıtmak; numune alma, çözelti hazırlama, fiziksel, kimyasal ve enstrümental analiz yöntemlerinin teorik ve uygulamalı temellerini öğreterek mesleki uygulamalara alt yapı oluşturmaktır.

Özet İçerik

Laboratuvar güvenliği ve ilk yardım ilkeleri; laboratuvar cihazlarının tanıtımı ve kullanımı; örnekleme (numune alma) teknikleri; terazi kullanımı ve tartım işlemleri; çözelti hazırlama ve konsantrasyon hesaplamaları; organik tarım toprak, su ve bitki analizlerinde kullanılan temel fiziksel, kimyasal ve enstrümental analiz yöntemleri ve bu yöntemlerin laboratuvar ortamında uygulanması.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Laboratuvar güvenliği kurallarını uygular, olası kazalarda ilk yardım adımlarını yürütür ve iş sağlığı kurallarına uygun çalışır.
2.Laboratuvarda kullanılan temel araç, gereç ve enstrümental cihazları doğru ve etkin bir şekilde kullanır.
3.Organik tarım analizleri için kuralına uygun şekilde örnek (numune) alır, tartar ve analize hazırlar.
4.İstenen konsantrasyonlarda laboratuvar çözeltilerini hatasız bir şekilde hazırlar ve hesaplamalarını yapar.
5.Toprak, su, bitki ve organik ürünlerdeki temel fiziksel, kimyasal ve enstrümental analiz süreçlerini yürütür ve kalite standartlarına göre değerlendirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Laboratuvar Tekniği. Doç. Dr. Ünal Rıza Yaman, Öğr. Gör. Dr. Nazan Kavas.
2.Laboratuvar Tekniği. Cem Karagözlü, Necati Akbulut. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No:570,2010
3.Laboratuvar Tekniği. İsmet Türker. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No:381,1969
4.Laboratuvar Güvenliği ve Kimyasal Hijyen Planı. 2009. Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü. Nevzat Artık, Kadir Halkman, Aziz Tekin, Ayla Soyer, Özay Menteş
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Laboratuvar Güvenliği, Laboratuvar Kazaları ve İlk Yardım Laboratuvarda uyulması gereken temel güvenlik kuralları, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, kimyasal madde piktogramları, laboratuvarda sık karşılaşılan kaza türleri ve acil durumlarda yapılması gereken ilk yardım müdahaleleri.
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Laboratuvar Genel Bilgileri, Kullanılan Aletler ve Cihazlar Laboratuvar ortamının fiziksel yapısı, çalışma tezgahlarının düzeni, cam malzemelerin ve porselen ekipmanların tanıtılması, ısıtıcılar, karıştırıcılar ve santrifüj gibi temel cihazların çalışma prensipleri ile güvenli kullanım esasları.
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Laboratuvar Teknikleri ve Örnek (Numune) Alma İşlemi Organik tarımda analiz kalitesini belirleyen temel laboratuvar teknikleri, homojenizasyon, süzme ve santrifüjleme işlemleri; toprak, su ve bitki örneklerinin analiz kurallarına ve mevzuatına uygun şekilde araziden alınması, taşınması ve saklanması yöntemleri.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Laboratuvar Terazileri ve Tartım İşlemi Kaba ve analitik terazilerin çalışma prensipleri, laboratuvar terazilerinin kalibrasyon gereklilikleri, tartım odası kuralları, farklı fiziksel hallerdeki (katı, sıvı, nemli) maddelerin hassas analitik kurallara uygun olarak tartılması ve tartım hatalarının önlenmesi.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Çözeltiler ve Çözeltilerde Konsantrasyon - I Çözelti kavramı, çözücü ve çözünen ilişkileri, konsantrasyon birimlerine giriş; kütlece yüzde (%), hacimce yüzde (%), milyonda bir (ppm) ve milyarda bir (ppb) kavramlarının teorik açıklamaları ve bu birimlerle ilgili temel laboratuvar hesaplamaları.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Çözeltiler ve Çözeltilerde Konsantrasyon - II Analitik kimyada yaygın olarak kullanılan molarite (M) ve normalite (N) kavramlarının detaylı incelenmesi, eşdeğer ağırlık hesaplamaları, yoğunluk ve saflık derecesi bilinen konsantre asit/baz stoklarından seyreltik çözelti hazırlama formülleri ve hesaplama problemleri.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Laboratuvarda Çözelti Hazırlama Uygulamaları ve Hesaplamaları Teorik olarak hesaplanan katı ve sıvı kimyasallardan belirli konsantrasyonlarda stok ve standart çözeltilerin laboratuvarda uygulamalı olarak hazırlanması, balon joje kullanımı, etiketleme kuralları ve hazırlanan çözeltilerin güvenli depolanması.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Ara Sınav (Konu: 1-7. Haftalar Arası Değerlendirme) İlk 7 hafta boyunca işlenen teorik bilgiler, laboratuvar güvenliği kuralları, araç-gereç kullanımı, örnekleme teknikleri ile çözelti hazırlama hesaplamalarını kapsayan yazılı ve/veya uygulamalı değerlendirme sınavı.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Fiziksel Analiz Yöntemleri - I (Toprak ve Ürünlerde Nem, Tekstür ve Renk Analizleri) Organik tarımda toprak ve bitki kalitesini belirlemede kullanılan fiziksel yöntemler; etüvde kurutma yöntemiyle nem/kuru madde tayini, hidrometre yöntemiyle toprak tekstürünün belirlenmesi ve tarımsal ürünlerde munsell renk skalasıyla renk analizleri.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Fiziksel Analiz Yöntemleri - II (Sıvı Örneklerde pH ve Elektriksel İletkenlik-EC Ölçümleri) Toprak ekstraktları, sulama suları ve organik sıvı gübrelerde potansiyometrik pH ölçüm ilkeleri, elektriksel iletkenlik (EC) cihazının çalışma prensibi, elektrotların kalibrasyonu, bakımı ve ölçülen değerlerin organik üretim standartlarına göre yorumlanması.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Kimyasal Analiz Yöntemleri - I (Titrimetrik ve Volumetrik Analiz Esasları) Klasik kimyasal analiz yöntemlerinden titrimetrinin esasları, büret ve erlen kullanımı, indikatör seçimi, asit-baz titrasyonları, nötralleşme reaksiyonları, dönüm noktasının belirlenmesi ve titrasyon verilerinden yararlanarak miktar tayini hesaplamaları.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Kimyasal Analiz Yöntemleri - II (Organik Tarımda Organik Madde ve Azot Tayini Yöntemleri) Organik tarım topraklarında Walkley-Black yöntemi ile organik karbon ve organik madde miktarının belirlenmesi; bitki ve topraklarda Kjeldahl yöntemiyle toplam azot tayininin aşamaları (yakma, damıtma, titrasyon) ve protein miktarına geçiş hesaplamaları.
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Enstrümental Analiz Yöntemleri - I (Spektrofotometrik Ölçümler ve Renk Karşılaştırmaları) Işığın madde ile etkileşimi ve Lambert-Beer kanunu; UV-Vis (Ultraviyole ve Görünür Bölge) Spektrofotometre cihazının parçaları, çalışma prensibi, kör çözelti kullanımı, standart eğrisi (kalibrasyon grafiği) hazırlanması ve bitki ekstraktlarında fosfor gibi elementlerin spektrofotometrik tayini.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Enstrümental Analiz Yöntemleri - II (Kromatografik Yöntemler ve Kalıntı Analizlerine Giriş) Ayırma tekniklerinin temel ilkeleri, gaz kromatografisi (GC) ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) cihazlarının genel tanıtımı; organik tarımda sertifikasyon ve kalite kontrol süreçleri için hayati önem taşıyan pestisit (ilaç) ve ağır metal kalıntı analizlerinin çalışma mantığı.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Dönem Ödevi1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140114
Uygulamalı Ders140114
Ödev1202
Dönem Ödevi1505
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı19110
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)51
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
PÇ-16
PÇ-17
PÇ-18
OÇ-1
3
5
3
1
2
2
3
2
1
1
2
1
1
1
1
4
2
1
OÇ-2
4
3
5
4
3
2
3
3
2
1
2
2
1
3
4
4
2
2
OÇ-3
4
2
4
2
3
2
3
2
2
1
3
3
2
3
5
4
2
2
OÇ-4
3
3
4
3
4
3
2
2
1
1
2
3
1
3
4
3
1
1
OÇ-5
5
3
5
3
5
4
3
3
4
2
3
4
3
4
5
5
3
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026